5-1-انواع توریسم روستایی 22

5-1-1-توریسم طبیعی/روستایی 22

5-1-2-توریسم فرهنگی/ روستایی 23

5-1-3-توریسم دهکده ای 23

5-1-4-توریسم کشاورزی 23

5-1-5-توریسم مزرعه 23

5-1-6-توریسم سبز 23

6-ابعاد و اثرات گردش گری روستایی 23

7-جایگاه توریسم درتوسعه روستایی 24

8-مشکلات گردش گری روستایی 26

8-1-فقدان مهارتهای مدیریتی 26

8-2-بازاریابی 26

9-فصول محدود گردش گری روستایی 26

10-اطلاعات محدود کشاورزان از خواسته های گردش گران 27

11- انواع گردش گری 27

11-1- گردش گری فرهنگی- تاریخی 27

11-2- گردش گری ماجراجویانه 28

11-3- گردش گری ورزشی 29

11- 4-گردش گری درمانی 29

11- 5-گردش گری انبوه یا تفریحی 29

11- 6-گردش گری نوستالژیك 30

11- 7-گردش گری روستایی 30

11- 8-گردش گری قومی 31

11-9- گردش گری شهری 32

11- 10-گردش گری مذهبی 32

11- 11-طبیعت گردی 33

فصل سوم : معرفی منطقه مورد مطالعه 35

1 – موقعیت جغرافیایی استان گلستان 36

1 -1 – موقعیت جغرافیایی استان گلستان 36

1- 2 – موقعیت جغرافیایی شهرستان بندر تركمن 37

1- 2 – 1 – موقعیت ریاضی ، حدود ، وسعت شهرستان : 37

1 – 2 – 2 – موقعیت نسبی شهرستان 37

1 – 2 – 2 – 1 – موقعیت حاشیه ای 37

1 – 2 – 2 – 2 – موقعیت مرزی 38

1 – 2 – 2 – 3 – موقعیت دریایی و ساحلی (موقعیت صیدگاهی) 38

1 – 2 – 2 – 4 – موقعیت گردش گاهی و توریستی 38

1 – 2 – 2 – 5 – موقعیت استراتژیكی 38

1 – 3 – موقعیت طبیعی آشوراده 38

1 – 4 – اقلیم 40

1 – 4 – 1 – اقلیم شهرستان تركمن 40

1 – 4 – 2 – اقلیم آشوراده 42

5-1-شرایط زیست- اقلیمی منطقه مورد مطالعه 43

1-5-1-ویژگی های شاخص ارائه شده در روش ماهانی 48

6-1 – ناهمواری 58

1 – 6 – 1- ناهمواری های استان گلستان 58

1 – 6 – 2 – ناهمواری های شهرستان تركمن : 59

1 – 6 – 2 – 1 – توان طبیعی و سكونت گزینی در منطقه 60

1 – 6 – 2 – 2 – محیط طبیعی و نحوه توزیع جمعیت و پراكندگی مراكز جمعیتی در بندر تركمن : 61

1- 6 – 3 – ناهمواری های آشوراده 62

1 – 6 – 3 – 1 –پوشش گیاهیآشوراده 62

2 – خصوصیات انسانی 62

2- 1 – جمعیت استان گلستان 62

2 – 1- 1- جمعیت جزیره آشوراده 65

2- 2 – ساختار سنی و جنسی جمعیت 65

2 – 3 – آموزش 65

2- 4 – بهداشت 66

2- 5 – مهاجرت 68

3 – خصوصیات زیربنایی 69

3 – 1 – محیط طبیعی و شبكه ارتباطی 69

3 – 1 – 1 – راههای جاده ای 69

3 – 1 – 2 – راه آهن 69

3 – 1 – 3 – راه آبی 70

3 – 2 – اكوسیستم آب 70

3 – 2 – 1- آبهای راكد 70

3 – 2 – 2 – آبهای زیرزمینی 71

3 – 2 – 3 – آبهای جاری 71

4 – جغرافیای اقتصادیاستان گلستان 72

4 – 1 – كشاورزی 72

4- 1- 1- کشاورزی در استان گلستان 72

4 – 1 – 2 – كشاورزی در بندر تركمن 74

4 – 2 – صنعت استان گلستان 76

4 – 3 – معادن استان گلستان 77

4 – 4 – صنایع دستی استان گلستان 78

فصل چهارم: یافته های تحقیق 80

1 – جاذبه های گردشگری 81

بخش اول : معرفی جاذبه های گردشگری منطقه مورد مطالعه 81

1 – جاذبه های گردش گری استان گلستان 81

2 – جاذبه های گردشگری شهرستان بندر تركمن 84

3 – جاذبه های گردشگری جزیره آشوراده 85

4 – گونه های گیاهی و جانوری جزیره آشوراده 87

بخش دوم:یافته های آماری تحقیق 88

الف) آمار توصیفی 88

1- ویژگی های پاسخ گو 88

1-1- جنسیت 88

2-1- سن 89

3-1- رشته تحصیلی 90

4-1- وضعیت اشتغال 90

5-1- محل خدمت 91

6- 1-وضعیت تأهل 92

7- 1-محل زندگی 92

ب)آزمون فرضیه ها 93

1-1-تجزیه و تحلیل مربوط به اولین فرضیه 93

1-2-تجزیه و تحلیل مربوط به دومین فرضیه 94

1-3-تجزیه و تحلیل مربوط به سومین فرضیه 94

1-4-تجزیه و تحلیل مربوط به چهارمین فرضیه 95

5-آزمون فریدمن 96

5-1-عامل تعداد مراکز تصمیم گیری 97

5-2- عامل فقدان فرهنگ پذیرش گردش گر 98

5-3- عامل وجود امکانات زیربنائی و خدمات گردش گری 99

5-4- عامل بازاریابی 100

6-مقایسه نظرات دو گروه 101

6-1- تعدد مراکز تصمیم گیری 101

6-2- بازاریابی 101

6-3- وجود امکانات زیربنائی و خدمات گردش گری 102

6-4- فقدان فرهنگ پذیرش گردشگر 103

فصل پنجم : استنتاج نهائی وآزمون فرضیات 104

بحث ونتیجه گیری 105

آزمون فرضیات 107

پیشنهادات 108

منابع و مأخذ 111

فهرست شكل ها

عنوان صفحه

شکل شماره2-1 : جایگاه مدیریتی ارزیابی فرآیند توریسم پذیری در مناطق روستایی 16

شکل شماره 4-1:جزیره آشوراده 86

شکل شماره 4-2 :مسجد جامع جزیره آشوراده 86

شکل شماره 4-3: نمایی از ساحل جزیره آشوراده 87

فهرست نقشه ها

عنوان صفحه

نقشه شماره ی 3-1 : نقشه تقسیمات سیاسی كشور به تفكیك استان 36

نقشه شماره 3-2 : موقعیت منطقه آشوراده در شهرستان بندر تركمن 39

نقشه شماره 3-3 : نقشه ی اقلیم استان گلستان 40

نقشه شماره ی 3-4 : منحنی دما در استان گلستان 41

نقشه شماره ی 3-5 : منحنی بارش در استان گلستان 42

نقشه شماره ی 3-6 : نقشه یتوپوگرافیاستان گلستان 58

نقشه شماره ی 3-7 : طبقه بندی جمعیتی شهرستان های استان گلستان 64

فهرست نمودارها

عنوان صفحه

نمودارشماره 4-1: جنسیت افراد مورد مطالعه 89

نمودارشماره 4-2 :وضعیت اشتغال افراد مورد مطالعه 91

نمودارشماره 4-3 : محل زندگی افرادمورد مطالعه 92

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول شماره2-1 . جایگاه توریسم در توسعه روستایی 25

جدول شماره 3-1 : جدول چند قسمتی ماهانی 45

جدول شماره ی 3-2 : جدول شاخص گروه رطوبتی 46

جدول شماره 3-3 :ماهانی قسمت اول (جدول تشخیص) 46

جدول شماره 3-4 :ماهانی قسمت دوم (جدول شاخص ها) 47

جدول شماره 3-5: (جدول مفهوم شاخص ها) 48

جدول شماره 3-7: جدول ماهانی – منطقه آسایش شب و روز 50

جدول شماره 3-8 :ارزیابی ماهانی 50

جدول شماره 3-9: وضعیت شاخص های گرمایی 52

جدول شماره 3-10: پیشنهادات مقدماتی ماهانی 53

جدول شماره 3-11:شاخص ماهانی شهرستان بندرترکمن 57

جدول شماره 3-12: جمعیت شهرهای استان گلستان 63

جدول شماره 3-13 شاخص های انسانی استان گلستان 66

جدول شماره 3-14: وضعیت خانه های بهداشت در استان گلستان 67

جدول شماره 3-15: تعداد مراکز بهداشتی درمانی استان گلستان بر حسب وضعیت جغرافیایی 67

جدول شماره 3-16 : مهاجران وارد شده به استان گلستان طی 10 سال گذشته بر حسب سن و آخرین محل اقامت (نفر) 68

جدول شماره 3-17 : تعداد انواع پرندگان مهاجر آبزی در تالاب های استان گلستان در سال 1387 75

جدول شماره 4-1 : جاذبه های گردش گری استان گلستان 81

جدول شماره 4-2 : موقعیت جاذبه های شهرستان بندر ترکمن 85

جدول شماره 4-1 : توزیع فراوانی جنسیت افراد مورد مطالعه 89

جدول شماره 4-2 : توزیع فراوانی سن افراد مورد مطالعه 89

جدول شماره 4-3: توزیع فراوانی رشته تحصیلی افراد مورد مطالعه 90

جدول شماره 4-4 : توزیع فراوانی وضعیت اشتغال افراد مورد مطالعه 90

جدول شماره4-5:توزیع فراوانی محل خدمت افراد مورد مطالعه 91

جدول شماره 4-6 : توزیع فراوانی وضعیت تأهل افراد مورد مطالعه 92

جدول شماره 4-7 : توزیع فراوانی محل زندگی افراد مورد مطالعه 92

جدول 4-8 :وضعیت نرمال بودن متغیرهای تعداد مراکزتصمیم گیری، بازاریابی، وجود امکانات زیربنائی و خدمات گردشگری 93

جدول 4-9 : آزمون فرضیه اول 93

جدول 4-10: آزمون فرضیه دوم 94

جدول 4-11 : آزمون فرضیه سوم 95

جدول 4-12 : آزمون فرضیه چهارم 96

جدول 4-13 : میانگین رتبه ها 96

جدول 4-14 : نتایج آزمون فریدمن 97

جدول 4-15 : میانگین رتبه ها 97

جدول 4-16 : آزمون فریدمن 98

جدول 4-17 : میانگین رتبه ها 98

جدول 4-18 : آزمون فریدمن 98

جدول 4-19 : میانگین رتبه ها 99

جدول 4-20 : آزمون فریدمن 99

جدول 4-21 : میانگین رتبه ها 100

جدول 4-22 : آزمون فریدمن 100

جدول 4-23: میانگین رتبه ها 101

جدول 4-24: آزمون فریدمن 101

جدول 4-25: میانگین رتبه ها 102

جدول 4-26 : آزمون فریدمن 102

جدول 4-27: میانگین رتبه ها 103

جدول 4-28 : آزمون فریدمن 103

چکیده

هدف کلی این تحقیق شناخت توان مندی ها ومحدودیت ها به منظور مدیریت وبرنامه ریزی توسعه گردش گری درجزیره آشوراده می باشد .

دراین مطالعه برحسب چشم انداز موضوع و بررسی ها از یک روش توصیفی- تحلیلی و سپس روش های پیمایشی مبتنی بر بررسی ها و مشاهدات عینی تبعیت نموده است.از طرفی چون این مطالعه به لحاظ هدف ، کاربردی است ، برای جمع آوری اطلاعات در راستای تأمین اهداف کاربردی ، پرسش نامه هایی نیز تهیه و در اختیار افراد مناسب قرار گرفت و اطلاعات حاصل ازآن درجهت پیش برد اهداف پژوهش مورد استفاده قرار گرفت .

فرضیه های تحقیق عبارتند از: رابطه معناداری بین تعداد مراکز تصمیم گیری و توسعهصنعت گردشگریدرجزیره آشوراده وجود دارد.

رابطه معناداری بین بازاریابی و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.

رابطه معناداری بین امکانات زیربنائی و خدمات گردشگری و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.

رابطه معناداری بین فقدان فرهنگ پذیرش گردشگر و توسعه صنعت گردشگری درجزیره آشوراده وجود دارد.

درپایان به این نتیجه رسیدیم که بین بازاریابی ، امکانات زیربنائی و خدمات گردش گری با توسعه صنعت گردش گری درجزیره آشوراده رابطه معنادار ومستقیمی وجود دارد.

بین تعداد مراکز تصمیم گیری و فقدان فرهنگ پذیرش گردش گر با توسعه صنعت گردش گری در جزیره آشوراده رابطه معنادارو معکوسی وجود دارد.

واژگان کلیدی: برنامه ریزی- توسعه گردش گری- بندر ترکمن-آشوراده

 

 

مقدمه

رشد و گسترش گردش گری ازجمله پدیده های مهم اواخر قرن بیستم است که با سرعت درقرن جدید ادامه دارد . نواحی روستایی و کوهستانی مهم ترین عرصه هایی هستند که درزمینه گردش گری و فعالیت های وابسته به آن به شدت مورد توجه گردش گران و کارشناسان گردش گری می باشند .

گردش گری روستایی درارتباط با توسعه روستایی و توسعه پایدار مورد توجه است . درواقع ، گردش گری روستایی نوعی گردش گری پایدار است که ازمنابع نواحی روستایی ازجهت بهره وری ، اشتغال ، توزیع

………………………………………..

2-1 گردشگری.. 16

2-1-1 تاریخچه گردشگری. 17

2-1-2 گونه های گردشگری. 20

2-1-2-1 گردشگری مجازی. 20

2-1-2-2 گردشگری درمانی. 21

2-1-2-3 گردشگری تفریحی. 21

2-1-2-4 گردشگری زمستانی. 21

2-1-2-5 گردشگری انبوه. 22

2-1-2-6 گردشگری گروهی بین المللی. 22

2-1-2-7 سایر گونه های گردشگری. 23

2-2 مسافر، دیدارکننده یا گردشگر.. 27

2-3 صنایع دستی.. 28

2-3-1 تاریخچه صنایع دستی ایران. 28

2-3-2 تاریخچه صنایع دستی یزد. 30

2-3-2-1 هنر نساجی یزد. 30

2-3-2-2 هنر شعر بافی در یزد. 33

2-3-2-3 زری بافی : 34

2-3-2-4 پرده بافی : 35

2-3-2-5 رولحاف بافی : 35

2-3-2-6 شمدبافی : 35

2-3-2-7 چادر شب بافی : 35

2-3-2-8 بافت دستمال : 35

2-3-2-9 قناویز : 36

2-3-2-10 احرامی بافی : 36

2-3-2-11 ترمه بافی : 36

2-3-2-12 انواع ترمه : 37

2-3-2-13 دندانی بافی : 37

2-3-2-14 دارایی بافی : 38

2-3-3 ویژگیهای صنایع دستی ایران. 39

2-3-4 اهمیت صنایع دستی. 40

2-3-5 طبقه بندی صنایع دستی. 41

2-4 معماری.. 44

2-4-1 معماری ایرانی. 46

2-4-2 اصول معماری ایرانی. 46

2-4-2-1 درونگرایی. 46

2-4-2-2 پرهیز از بیهودگی: 47

2-4-2-3 مردم واری( محوری):. 48

2-4-2-4 خودبسندگی: 49

2-4-2-5 نیارش: 50

2-4-3 سبک شناسی معماری ایران. 50

2-4-3-1 پیش از اسلام. 50

2-4-3-2 پس از اسلام. 51

2-5 توسعه پایدار.. 52

2-5-1 اثراتصنعت گردشگریدر توسعه پایدار کشور. 52

2-5-2 اثرپذیری صنعت گردشگری از بخش های مختلف اقتصادی. 54

فصل سوم56…………………………………………………………………………………………………………………………………………

معرفی منطقه مورد مطالعه57……………………………………………………………………………………………………………………..

3-1 موقعیت جغرافیایی.. 57

3-2 موقعیت شهری.. 58

3-3 جمعیت.. 58

3-4 پیشینه نام یزد.. 59

3-5 پیشینه تاریخی.. 61

3-6 تاریخ و قدمت.. 61

3-7 تاریخ و فرهنگ.. 62

3-8 نژاد.. 62

3-9 زبان.. 63

3-10 مذهب.. 63

3-11 آب و هوا.. 63

3-12 صنایع دستی.. 64

3-12-1 قالى بافى. 64

3-12-2 زیلو بافى. 64

3-12-3 دست بافى (شعر بافى). 65

3-12-4 ـ ترمه. 65

3-12-5 ـ زرى. 66

3-12-6 ـ مخمل. 66

3-12-7 ـ شمد. 66

3-12-8 ـ چادر شب. 66

3-12-9 ـ دستمال. 66

3-12-10 ـ دارایى (ایكات). 66

3-12-11 ـ روتختى. 67

3-12-12 ـ خورجین بافى (لبافى). 67

3-12-13 ـ جیم. 67

3-12-14 ـ سجاده. 67

3-12-15 ـ پتو. 67

3-12-16 ـ بقچه، لنگ. 67

3-12-17 ـ احرامى، قناویز، دندانى. 67

3-12-18 ـ شال بافى. 68

3-12-19 ـ سفره. 68

3-12-20 ـ روفرشى. 68

3-12-21 سفال و سرامیك. 68

3-12-22 گیوه بافى. 69

3-12-23 آهنگرى (چیلانگرى). 69

3-12-24 حصیر بافى. 69

3-12-25 كاشى‏سازى. 70

3-12-26 سریشم سازى. 70

3-12-27 شیرینى پزى. 70

3-13 معماری یزد.. 70

3-13-1 خانه های سنتی یزد: 72

3-13-2 خانه اربابی: 73

3-13-3 خانه امامزاده ای: 74

3-13-4 خانه قلم سیاه: 74

3-13-5 آب انبارها: 74

3-13-6 یخچالها به طور عمده از سه قسمت تشکیل شده اند: 75

3-13-7 بادگیرها: 75

3-13- 8 معماری خانه یزدی. 77

3-14 نقاط قوت گردشگری استان یزد :.. 79

3-15 نقاط ضعف گردشگری استان یزد :.. 80

3-16 صنعت گردشگری از بعد اقتصادی :.. 80

فصل چهارم82………………………………………………………………………………………………………………………………………

یافته­های تحقیق82……………………………………………………………………………………………………………………………..

4-1 تحلیل توصیفی.. 82

4-1-1 توصیف متغیرهای زمینهای. 82

4-1-1-1 سن. 82

4-1-1-2 جنسیت. 83

4-1-1-3 تحصیلات. 83

4-1-1-4 قومیت. 84

4-1-1-5 وضعیت تأهل. 84

4-1-1-6 وضعیت اشتغال. 85

4-1-1-7 درآمد پاسخگو و درآمد خانواده. 85

4-1-1-8 میزان سفر به یزد تاکنون. 86

4-1-1-9 میزان سفر سالانه. 86

4-1-1-10 انگیزه سفر به یزد. 87

4-1-1-11 میزان شناخت از فرهنگ و آثار تاریخی یزد. 87

4-1-1-12 طریقه کسب شناخت. 88

4-1-1-13 میزان رضایت. 88

4-1-1-14 مهمترین جذابیت و معرفیت یزد. 89

4-1-1-15 تمایل به بازدید مجدد از یزد. 90

4-1-1-16 محل اقامت در یزد. 90

4-1-1-17 میزان برآورده شدن انتظارات سفر به یزد. 90

4-1-1-18 میزان موفقیت مسئولین یزد در معرفی جاذبه های گردشگری. 91

4-1-1-19 عوامل موفقیت در جاذبه های گردشگری یک منطقه. 91

4-1-2 صنایع دستی. 92

4-1-2-1 میزان اطلاع از صنایع دستی یزد. 92

4-1-2-2 به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه صنایع دستی. 93

4-1-2-3 قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق صنایع دستی. 93

4-1-2-4 تمایل به معرفی صنایع دستی یزد به دوستان و آشنایان. 94

4-1-2-5 خرید صنایع دستی یزد. 95

4-1-2-6 کیفیت مناسب صنایع دستی یزد در مقایسه با جاهای دیگر. 96

4-1-2-7 مناسب بودن قیمت صنایع دستی یزد. 97

4-1-3 معماری سنتی. 98

4-1-3-1 اطلاع و آگاهی از معماری و بناهای سنتی یزد. 98

4-1-3-2 به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه معماری سنتی. 98

4-1-3-3 قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق معماری سنتی یزد. 99

4-1-3-4 تمایل به معرفی معماری سنتی یزد به دوستان و آشنایان. 100

فصل چهارم102……………………………………………………………………………………………………………………………………

بحث و پیشنهاد103……………………………………………………………………………………………………………………………….

4-1 مقدمه.. 103

4-2 تحلیل نتایج و آزمون فرضیه ها.. 104

4-2-1 آزمون فرض اول. 105

4-2-2 آزمون فرض دوم. 106

4-2-3 آزمون فرض سوم. 107

4-3 پیشنهادات.. 108

منابع و ماخذ :.. 109

الف) منابع فارسی.. 109

ب) منابع لاتین.. 113

ضمیمه.. 116

فهرست جداول

جدول 3-1 تعداد گردشگران ایرانی و خارجی وارده به استان یزد.. 78

جدول3-2 واحدهای اقامتی.. 78

جدول3-3 مقایسه واحدهای اقامتی یزد با استانهای همجوار.. 79

جدول 4-1- دادههای تجربی توریستها بر حسب سن.. 82

جدول 4-2- دادههای تجربی توریستها بر حسب جنسیت.. 83

جدول 4-3- داده های تجربی توریستها بر حسب تحصیلات.. 83

جدول 4-4- داده های تجربی توریستها بر حسب قومیت.. 84

جدول 4-5- دادههای تجربی توریستها بر حسب وضعیت تأهل.. 84

جدول 4-6- دادههای تجربی توریستها بر حسب وضعیت اشتغال.. 85

جدول 4-7- دادههای تجربی توریستها بر حسب درآمد پاسخگو.. 85

جدول 4-8 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان سفر به یزد تاکنون.. 86

جدول 4-9دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان سفر سالانه.. 86

جدول 4-10 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب انگیزه سفر به یزد.. 87

جدول 4-11دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبمیزان شناخت از فرهنگ و آثار تاریخی یزد 87

جدول 4-12دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب طریقه کسب شناخت از جاذبه های توریستی یزد.. 88

جدول 4-13دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان رضایت از امکانات شهر یزد برای ارائه خدمات به توریستها.. 88

جدول 4-14دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب جاذبه های معرف یزد.. 89

جدول 4-15دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به بازدید مجدد از یزد 90

جدول 4-16دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب محل اقامت توریست در یزد.. 90

جدول 4-18دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبمیزان موفقیت مسئولین یزد در معرفی جاذبه های گردشگری.. 91

جدول 4-19دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبعوامل موفقیت در جاذبه های گردشگری یک منطقه.. 92

جدول 4-20- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان اطلاع از صنایع دستی یزد 93

جدول 4-21- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه صنایع دستی.. 93

جدول 4-22- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق صنایع دستی.. 94

جدول 4-23- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی صنایع دستی یزد به دوستان و آشنایان.. 95

جدول 4-24- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب خرید صنایع دستی یزد.. 96

جدول 4-25- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب کیفیت مناسب صنایع دستی یزد در مقایسه با جاهای دیگر.. 97

جدول 4-26- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبمناسب بودن قیمت صنایع دستی یزد 98

جدول 4-27- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب اطلاع و آگاهی از معماری و بناهای سنتی یزد.. 98

جدول 4-28- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه معماری سنتی.. 99

جدول 4-29- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق معماری سنتی یزد.. 100

جدول 4-30- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی معماری سنتی یزد به دوستان و آشنایان.. 101

جدول 5-1 بررزسی رابطه بین توسعه زیرساختهای شهری با توسعه گردشگری از طریق جاذبههای معماری سنتی.. 105

جدول 5-2 بررزسی رابطه بین میزان شناخت از یزد با توسعه گردشگری.. 106

جدول 5-3 بررزسی رابطه بین میزان آگاهی و اطلاعرسانی در زمینه معماری با میزان توفیق در معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق معماری سنتی.. 107

 

فهرست نمودارها

نمودار 2-1: چارچوب نظری تحقیق.. 16

نمودار 4-1 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان رضایت از امکانات شهر یزد برای ارائه خدمات به توریستها.. 89

نمودار 4-2 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق صنایع دستی.. 94

نمودار 4-3 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی صنایع دستی یزد به دوستان و آشنایان.. 95

نمودار 4-4 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب خرید صنایع دستی یزد.. 96

نمودار 4-5 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب کیفیت مناسب صنایع دستی یزد در مقایسه با جاهای دیگر.. 97

نمودار 4-6 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه معماری سنتی.. 99

نمودار 4-7 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد.. 100

نمودار 4-8 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی معماری سنتی یزد به دوستان و آشنایان.. 101

چکیده

دغدغه غالب کشورها در نیم قرن اخیر توجه به مولفه­های توسعه و رسیدن به یک توسعه پایدار است. یکی از مهمترین و روزآمدترین حوضه­های توسعه پایدار، صنعت گردشگری است.هدف از این تحقیق بیان اهمیت و ضرورت برنامه­ریزی برای توسعه گردشگری در یزد می­باشد. در این تحقیق از دو روش مطالعات کتابخانه­ای و مشاهدات میدانی استفاده شده است در این تحقیق از روش­ تحلیل کمی استفاده شده است.یافته­های تحقیق هر سه فرضیه مورد آزمون را تایید کردند.با توجه به تحلیل های توصیفی دریافتیم که صنایع دستی و معماری سنتی یزد نقش و جایگاه عمده­یی درتوسعه گردشگری یزد دارد. بنابراین می­توان گفت مهمترین عامل در جذب گردشگری شهر یزد به سیاست­های کلان توسعه گردشگری و کم­توجهی به پتانسیل شهر یزد بر می­گردد به گونه­یی که حتی خود توریست­های یزد میزان اطلاع­رسانی و آگاهی­بخشی در سطح ملی را کم ارزیابی کرده­اند.

 

کلمات کلیدی: توسعه پایدار، گردشگری، صنایع دستی، معماری سنتی.

فصل اول

كلیات

 

مقدمه

1-علت انتخاب موضوع

حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی برای تعادل بخشیدن به حیات انسانها و دستیابی به توسعه پایدار و سازمان‏یافته، که روند تکامل تمدن بشری را در پی خواهد داشت، از چنان اهمیتی برخوردار است که توجه به امر حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی برای تحقق یافتن توسعه پایدار را ضروری کرده است. میراث فرهنگی و طبیعی بیان‏کننده پیشینه تاریخی، تمدن و فرهنگ و جاذبه‏های طبیعی هر کشوری است که شکل‏گیری و به وجود آمدن آن در طی سالیان متمادی صورت گرفته است.نیروها و عواملی که پدیدآورنده این‏گونه آثار طبیعی و انسانی هستند در طول زمان و در شرایط مکانی خاص خود عملکردهای متفاوتی داشته‏اند و آنچه که ما امروزه شاهد آن هستیم و تحت عنوان میراث طبیعی و فرهنگی از آن نام می‏بریم در بعد طبیعی آن حاصل تأثیر عوامل طبیعی بر یکدیگر و دخل و تصرفات عوامل انسانی بر آنها است که چشم‏اندازهای متنوعی را به وجود آورده است و به لحاظ داشتن ویژگیهای خاص خود از دیگر پدیده‏های طبیعی متمایز است.این‏گونه پدیده‏ها در گذشته‏های دور نیز در گوشه و کنار کشورهای مختلف جهان وجود داشته ولی مطالعات چندانی بر روی آنها صورت نگرفته و در دهه‏های اخیر با پیشرفتی که در همه علوم حاصل شده است پژوهشگران حوزه­های علمی، بالاخص رشته جغذافیا، به اهمیت آنها پی برده و کار مطالعاتی خود را در مورد بررسی، شناسایی و معرفی آنان به جهانیان شروع کرده‏اند.پژوهش در مورد چنین پدیده‏هایی به قدری حایز اهمیت است که یونسکو از این‏گونه آثار تحت عنوان میراث طبیعی و فرهنگی نام برده و کلیه کشورهای جهان را بر آن داشته است که در حفظ و حراست از آنها بکوشند، زیرا این پدیده‏های طبیعی و فرهنگی علاوه بر رونق گردشگری و توسعه پایدار، الگوی بسیار مناسبی برای معرفی فرهنگ و تمدن یک کشور به حساب می­آید و اهمیت و ضرورت توجه و برنامه­ریزی جهت مراقبت و رونق آنها را در پی خواهد داشت (یونسکو، 1375).

1-10 روش جمعآوری اطلاعات.. 11

1-11 روش تحلیل.. 12

1-12 پیشینه تحقیق.. 12

1-13 محدودیتها و تنگناهای تحقیق.. 14

فصل دوم

مبانی نظری تحقیق

2-1 گردشگری.. 16

2-1-1 تاریخچه گردشگری. 17

2-1-2 گونه های گردشگری. 20

2-1-2-1 گردشگری مجازی. 20

2-1-2-2 گردشگری درمانی. 21

2-1-2-3 گردشگری تفریحی. 21

2-1-2-4 گردشگری زمستانی. 21

2-1-2-5 گردشگری انبوه. 22

2-1-2-6 گردشگری گروهی بین المللی. 22

2-1-2-7 سایر گونه های گردشگری. 23

2-2 مسافر، دیدارکننده یا گردشگر.. 27

2-3 صنایع دستی.. 28

2-3-1 تاریخچه صنایع دستی ایران. 28

2-3-2 تاریخچه صنایع دستی یزد. 30

2-3-2-1 هنر نساجی یزد. 30

2-3-2-2 هنر شعر بافی در یزد. 33

2-3-2-3 زری بافی : 34

2-3-2-4 پرده بافی : 35

2-3-2-5 رولحاف بافی : 35

2-3-2-6 شمدبافی : 35

2-3-2-7 چادر شب بافی : 35

2-3-2-8 بافت دستمال : 35

2-3-2-9 قناویز : 36

2-3-2-10 احرامی بافی : 36

2-3-2-11 ترمه بافی : 36

2-3-2-12 انواع ترمه : 37

2-3-2-13 دندانی بافی : 37

2-3-2-14 دارایی بافی : 38

2-3-3 ویژگیهای صنایع دستی ایران. 39

2-3-4 اهمیت صنایع دستی. 40

2-3-5 طبقه بندی صنایع دستی. 41

2-4 معماری.. 44

2-4-1 معماری ایرانی. 46

2-4-2 اصول معماری ایرانی. 46

2-4-2-1 درونگرایی. 46

2-4-2-2 پرهیز از بیهودگی: 47

2-4-2-3 مردم واری( محوری):. 48

2-4-2-4 خودبسندگی: 49

2-4-2-5 نیارش: 50

2-4-3 سبک شناسی معماری ایران. 50

2-4-3-1 پیش از اسلام. 50

2-4-3-2 پس از اسلام. 51

2-5 توسعه پایدار.. 52

2-5-1 اثراتصنعت گردشگریدر توسعه پایدار کشور. 52

2-5-2 اثرپذیری صنعت گردشگری از بخش های مختلف اقتصادی. 54

فصل سوم

معرفی منطقه مورد مطالعه

3-1 موقعیت جغرافیایی.. 57

3-2 موقعیت شهری.. 58

3-3 جمعیت.. 58

3-4 پیشینه نام یزد.. 59

3-5 پیشینه تاریخی.. 61

3-6 تاریخ و قدمت.. 61

3-7 تاریخ و فرهنگ.. 62

3-8 نژاد.. 62

3-9 زبان.. 63

3-10 مذهب.. 63

3-11 آب و هوا.. 63

3-12 صنایع دستی.. 64

3-12-1 قالى بافى. 64

3-12-2 زیلو بافى. 64

3-12-3 دست بافى (شعر بافى). 65

3-12-4 ـ ترمه. 65

3-12-5 ـ زرى. 66

3-12-6 ـ مخمل. 66

3-12-7 ـ شمد. 66

3-12-8 ـ چادر شب. 66

3-12-9 ـ دستمال. 66

3-12-10 ـ دارایى (ایكات). 66

3-12-11 ـ روتختى. 67

3-12-12 ـ خورجین بافى (لبافى). 67

3-12-13 ـ جیم. 67

3-12-14 ـ سجاده. 67

3-12-15 ـ پتو. 67

3-12-16 ـ بقچه، لنگ. 67

3-12-17 ـ احرامى، قناویز، دندانى. 67

3-12-18 ـ شال بافى. 68

3-12-19 ـ سفره. 68

3-12-20 ـ روفرشى. 68

3-12-21 سفال و سرامیك. 68

3-12-22 گیوه بافى. 69

3-12-23 آهنگرى (چیلانگرى). 69

3-12-24 حصیر بافى. 69

3-12-25 كاشى‏سازى. 70

3-12-26 سریشم سازى. 70

3-12-27 شیرینى پزى. 70

3-13 معماری یزد.. 70

3-13-1 خانه های سنتی یزد: 72

3-13-2 خانه اربابی: 73

3-13-3 خانه امامزاده ای: 74

3-13-4 خانه قلم سیاه: 74

3-13-5 آب انبارها: 74

3-13-6 یخچالها به طور عمده از سه قسمت تشکیل شده اند: 75

3-13-7 بادگیرها: 75

3-13- 8 معماری خانه یزدی. 77

3-14 نقاط قوت گردشگری استان یزد :.. 79

3-15 نقاط ضعف گردشگری استان یزد :.. 80

3-16 صنعت گردشگری از بعد اقتصادی :.. 80

فصل چهارم

یافته­های تحقیق

4-1 تحلیل توصیفی.. 82

4-1-1 توصیف متغیرهای زمینهای. 82

4-1-1-1 سن. 82

4-1-1-2 جنسیت. 83

4-1-1-3 تحصیلات. 83

4-1-1-4 قومیت. 84

4-1-1-5 وضعیت تأهل. 84

4-1-1-6 وضعیت اشتغال. 85

4-1-1-7 درآمد پاسخگو و درآمد خانواده. 85

4-1-1-8 میزان سفر به یزد تاکنون. 86

4-1-1-9 میزان سفر سالانه. 86

4-1-1-10 انگیزه سفر به یزد. 87

4-1-1-11 میزان شناخت از فرهنگ و آثار تاریخی یزد. 87

4-1-1-12 طریقه کسب شناخت. 88

4-1-1-13 میزان رضایت. 88

4-1-1-14 مهمترین جذابیت و معرفیت یزد. 89

4-1-1-15 تمایل به بازدید مجدد از یزد. 90

4-1-1-16 محل اقامت در یزد. 90

4-1-1-17 میزان برآورده شدن انتظارات سفر به یزد. 90

4-1-1-18 میزان موفقیت مسئولین یزد در معرفی جاذبه های گردشگری. 91

4-1-1-19 عوامل موفقیت در جاذبه های گردشگری یک منطقه. 91

4-1-2 صنایع دستی. 92

4-1-2-1 میزان اطلاع از صنایع دستی یزد. 92

4-1-2-2 به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه صنایع دستی. 93

4-1-2-3 قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق صنایع دستی. 93

4-1-2-4 تمایل به معرفی صنایع دستی یزد به دوستان و آشنایان. 94

4-1-2-5 خرید صنایع دستی یزد. 95

4-1-2-6 کیفیت مناسب صنایع دستی یزد در مقایسه با جاهای دیگر. 96

4-1-2-7 مناسب بودن قیمت صنایع دستی یزد. 97

4-1-3 معماری سنتی. 98

4-1-3-1 اطلاع و آگاهی از معماری و بناهای سنتی یزد. 98

4-1-3-2 به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه معماری سنتی. 98

4-1-3-3 قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق معماری سنتی یزد. 99

4-1-3-4 تمایل به معرفی معماری سنتی یزد به دوستان و آشنایان. 100

فصل پنجم

بحث و پیشنهاد

5-1 مقدمه.. 103

5-2 تحلیل نتایج و آزمون فرضیه ها.. 104

5-2-1 آزمون فرض اول. 105

5-2-2 آزمون فرض دوم. 106

5-2-3 آزمون فرض سوم. 107

5-3 پیشنهادات.. 108

منابع و ماخذ :.. 109

الف) منابع فارسی.. 109

ب) منابع لاتین.. 113

ضمیمه.. 116

فهرست جداول

جدول 3-1 تعداد گردشگران ایرانی و خارجی وارده به استان یزد.. 78

جدول3-2 واحدهای اقامتی.. 78

جدول3-3 مقایسه واحدهای اقامتی یزد با استانهای همجوار.. 79

جدول 4-1- دادههای تجربی توریستها بر حسب سن.. 82

جدول 4-2- دادههای تجربی توریستها بر حسب جنسیت.. 83

جدول 4-3- داده های تجربی توریستها بر حسب تحصیلات.. 83

جدول 4-4- داده های تجربی توریستها بر حسب قومیت.. 84

جدول 4-5- دادههای تجربی توریستها بر حسب وضعیت تأهل.. 84

جدول 4-6- دادههای تجربی توریستها بر حسب وضعیت اشتغال.. 85

جدول 4-7- دادههای تجربی توریستها بر حسب درآمد پاسخگو.. 85

جدول 4-8 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان سفر به یزد تاکنون.. 86

جدول 4-9دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان سفر سالانه.. 86

جدول 4-10 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب انگیزه سفر به یزد.. 87

جدول 4-11دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبمیزان شناخت از فرهنگ و آثار تاریخی یزد 87

جدول 4-12دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب طریقه کسب شناخت از جاذبه های توریستی یزد.. 88

جدول 4-13دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان رضایت از امکانات شهر یزد برای ارائه خدمات به توریستها.. 88

جدول 4-14دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب جاذبه های معرف یزد.. 89

جدول 4-15دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به بازدید مجدد از یزد 90

جدول 4-16دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب محل اقامت توریست در یزد.. 90

جدول 4-18دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبمیزان موفقیت مسئولین یزد در معرفی جاذبه های گردشگری.. 91

جدول 4-19دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبعوامل موفقیت در جاذبه های گردشگری یک منطقه.. 92

جدول 4-20- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان اطلاع از صنایع دستی یزد 93

جدول 4-21- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه صنایع دستی.. 93

جدول 4-22- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق صنایع دستی.. 94

جدول 4-23- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی صنایع دستی یزد به دوستان و آشنایان.. 95

جدول 4-24- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب خرید صنایع دستی یزد.. 96

جدول 4-25- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب کیفیت مناسب صنایع دستی یزد در مقایسه با جاهای دیگر.. 97

جدول 4-26- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسبمناسب بودن قیمت صنایع دستی یزد 98

جدول 4-27- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب اطلاع و آگاهی از معماری و بناهای سنتی یزد.. 98

جدول 4-28- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه معماری سنتی.. 99

جدول 4-29- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق معماری سنتی یزد.. 100

جدول 4-30- دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی معماری سنتی یزد به دوستان و آشنایان.. 101

جدول 5-1 بررزسی رابطه بین توسعه زیرساختهای شهری با توسعه گردشگری از طریق جاذبههای معماری سنتی.. 105

جدول 5-2 بررزسی رابطه بین میزان شناخت از یزد با توسعه گردشگری.. 106

جدول 5-3 بررزسی رابطه بین میزان آگاهی و اطلاعرسانی در زمینه معماری با میزان توفیق در معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق معماری سنتی.. 107

 

فهرست نمودارها

نمودار 2-1: چارچوب نظری تحقیق.. 16

نمودار 4-1 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب میزان رضایت از امکانات شهر یزد برای ارائه خدمات به توریستها.. 89

نمودار 4-2 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد از طریق صنایع دستی.. 94

نمودار 4-3 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی صنایع دستی یزد به دوستان و آشنایان.. 95

نمودار 4-4 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب خرید صنایع دستی یزد.. 96

نمودار 4-5 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب کیفیت مناسب صنایع دستی یزد در مقایسه با جاهای دیگر.. 97

نمودار 4-6 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب به اندازه بودن اطلاعرسانی و آگاهی دهی در زمینه معماری سنتی.. 99

نمودار 4-7 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب قابلیت معرفی جاذبه های گردشگری یزد.. 100

نمودار 4-8 دادههای تجربی پاسخگویان بر حسب تمایل به معرفی معماری سنتی یزد به دوستان و آشنایان.. 101

چکیده

دغدغه غالب کشورها در نیم قرن اخیر توجه به مولفه­های توسعه و رسیدن به یک توسعه پایدار است. یکی از مهمترین و روزآمدترین حوضه­های توسعه پایدار، صنعت گردشگری است.هدف از این تحقیق بیان اهمیت و ضرورت برنامه­ریزی برای توسعه گردشگری در یزد می­باشد. تحقیق حاضر با عنوان توسعه گردشگری شهر یزد با تاكید بر صنایع دستی و معماری در همین راستا تنظیم گردیده است.پژوهش حاضراز نظر هدف نوعی تحقیق کاربردی است. روش این تحقیق، روش توصیفی و از نوع زمینه یابی[1] است. در این تحقیق از دو روش مطالعات کتابخانه­ای و مشاهدات میدانی استفاده شده است در این تحقیق از روش­ تحلیل کمی استفاده شده است.یافته­های تحقیق هر سه فرضیه مورد آزمون را تایید کردند.با توجه به تحلیل های توصیفی دریافتیم که صنایع دستی و معماری سنتی یزد نقش و جایگاه عمده­یی درتوسعه گردشگری یزد دارد. بنابراین می­توان گفت مهمترین عامل در جذب گردشگری شهر یزد به سیاست­های کلان توسعه گردشگری و کم­توجهی به پتانسیل شهر یزد بر می­گردد به گونه­یی که حتی خود توریست­های یزد میزان اطلاع­رسانی و آگاهی­بخشی در سطح ملی را کم ارزیابی کرده­اند.

 

کلمات کلیدی: توسعه پایدار، گردشگری، صنایع دستی، معماری سنتی.

 

مقدمه

حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی برای تعادل بخشیدن به حیات انسانها و دستیابی به توسعه پایدار و سازمان‏یافته، که روند تکامل تمدن بشری را در پی خواهد داشت، از چنان اهمیتی برخوردار است که توجه به امر حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی برای تحقق یافتن توسعه پایدار را ضروری کرده است. میراث فرهنگی و طبیعی بیان‏کننده پیشینه تاریخی، تمدن و فرهنگ و جاذبه‏های طبیعی هر کشوری است که شکل‏گیری و به وجود آمدن آن در طی سالیان متمادی صورت گرفته است.نیروها و عواملی که پدیدآورنده این‏گونه آثار طبیعی و انسانی هستند در طول زمان و در شرایط مکانی خاص خود عملکردهای متفاوتی داشته‏اند و آنچه که ما امروزه شاهد آن هستیم و تحت عنوان میراث طبیعی و فرهنگی از آن نام می‏بریم در بعد طبیعی آن حاصل تأثیر عوامل طبیعی بر یکدیگر و دخل و تصرفات عوامل انسانی بر آنها است که چشم‏اندازهای متنوعی را به وجود آورده است و به لحاظ داشتن ویژگیهای خاص خود از دیگر پدیده‏های طبیعی متمایز است.این‏گونه پدیده‏ها در گذشته‏های دور نیز در گوشه و کنار کشورهای مختلف جهان وجود داشته ولی مطالعات چندانی بر روی آنها صورت نگرفته و در دهه‏های اخیر با پیشرفتی که در همه علوم حاصل شده است پژوهشگران حوزه­های علمی، بالاخص رشته جغذافیا، به اهمیت آنها پی برده و کار مطالعاتی خود را در مورد بررسی، شناسایی و معرفی آنان به جهانیان شروع کرده‏اند.پژوهش در مورد چنین پدیده‏هایی به قدری حایز اهمیت است که یونسکو از این‏گونه آثار تحت عنوان میراث طبیعی و فرهنگی نام برده و کلیه کشورهای جهان را بر آن داشته است که در حفظ و حراست از آنها بکوشند، زیرا این پدیده‏های طبیعی و فرهنگی علاوه بر رونق گردشگری و توسعه پایدار، الگوی بسیار مناسبی برای معرفی فرهنگ و تمدن یک کشور به حساب می­آید و اهمیت و ضرورت توجه و برنامه­ریزی جهت مراقبت و رونق آنها را در پی خواهد داشت (یونسکو، 1375).

صنعت گردشگری پیرایه های فرهنگی متعددی به همراه داشته است. به نحوی می­توان این صنعت را بزرگترین صنعت تعاملی –فرهنگیموجوددرجهاننامنهاد. هرچندقدمتصنعتگردشگری در ایران بیش از 75 سال است و اولین ارگان رسمی در این حوزه نیز با نام اداره جلب سیاحان خارجی و تبلیغات در سال1314 زیر نظر وزارت داخله وقت(کشور ) تاسیس شده است، اما توجه جدی به این صنعت در دو دهه اخیر عملی شده است.

در خصوص چیستی الگوی توسعه بومی گردشگری در ایران باید گفت که مهمترین مولفه ماهیت­ساز چنین الگویی توجه به قابلیت های درونی صنعت گردشگری در ایران است. ارزش استراتژیكی كه گردشگری برای ایران می تواند به ارمغان بیاورد قابل مقایسه با هیچ صنعت و فناوری نیست. فقط باید زیر ساخت های لازم را فراهم كرد. هدف از این تحقیق بیان اهمیت و ضرورت برنامه­ریزی برای توسعه گردشگری در یزد می­باشد. مطالعه نقش صنایع دستیو معماری در توسعه گردشگری در ایران به خصوص شهر یزد، می­تواند دارای اهمیت زیادی باشد. تحقیق حاضر با عنوان توسعه گردشگری شهر یزد با تاكید بر صنایع دستی و معماری در همین راستا تنظیم گردیده است و به امید این كه نتایج آن مورد استفاده مسئولان و دست اندركاران مسائل گردشگری قرار گیرد.

 

فصل اول

كلیات

2-5-2.پژوهشهای خارجی……………………………………………………………………………….. 33-30

2-6.خلاصه فصل………………………………………………………………………………………………. 34

فصل سوم: روش پژوهش…………………………………………………………………………………… 35

3-1.مقدمه………………………………………………………………………………………………………… 36

3-2. نوع پژوهش…………………………………………………………………………………………….. 37

3-3. فرضیه های پزوهش……………………………………………………………………………….. 37

3-4.قلمرو پژوهش…………………………………………………………………………………………… 38

3-4-1.قلمرو موضوعی…………………………………………………………………………………….. 38

3-4-2.قلمرو مکانی…………………………………………………………………………………………. 38

3-4-3.قلمرو زمانی………………………………………………………………………………………….. 38

3-5. جامعه آماری و روش نمونه گیری…………………………………………………………… 38

3-5-1.انتخاب حجم نمونه………………………………………………………………………………. 39

3-6.روش گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………… 39

3-6-1.طراحی پرسشنامه………………………………………………………………………………… 39

3-7.روش تجزیه و تحلیل………………………………………………………………………………. 40

3-8.نرم افزار مورد استفاده…………………………………………………………………………….. 40

3-9.خلاصه فصل…………………………………………………………………………………………… 41

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………………………………….. 42

4-1.مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 43

4-2.آمار توصیفی………………………………………………………………………………………….. 44

4-2-1.اطلاعات جمعیت شناختی………………………………………………………………… 44

4-3.تحلیل عاملی متغیرهای رفتاری……………………………………………………………… 49

4-4.اندازه گیری پایایی………………………………………………………………………………….. 50

4-5.سطوح تاثیر عوامل رفتاری بر تصمیم گیری و عملکرد………………………….. 51

4-5-1.تاثیر روش های ابتکاری…………………………………………………………………….. 51

4-5-2.تاثیر پیش نگری……………………………………………………………………………….. 53

4-5-3.تاثیر بازار…………………………………………………………………………………………… 53

4-5-4.تاثیر رفتار رمه وار……………………………………………………………………………… 54

4-5-5.عملکرد سرمایه گذاری………………………………………………………………………. 56-55

4-6.تاثیر عوامل رفتاری بر عملکرد………………………………………………………………. 56

4-7.خلاصه و نتیجه گیری……………………………………………………………………………. 59

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها………………………………………………………….. 60

5-1.مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 61

5-2.نتایج پژوهش………………………………………………………………………………………….. 62-61

5-3.محدودیت های پژوهش………………………………………………………………………….. 63

5-4.پیشنهادها………………………………………………………………………………………………… 64

5-4-1.پیشنهادهای کاربردی………………………………………………………………………….. 64

5-4-2.پیشنهادها برای محققان آتی……………………………………………………………….. 65

5-5.خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………… 66

منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………… 67

منابع لاتین……………………………………………………………………………………………………….. 69-68

لیست جدول ها ………………………………………………………………………………………………صفحه

جدول 2-1……………………………………………………………………………………………………..26

جدول4-1………………………………………………………………………………………………………44

جدول4-2………………………………………………………………………………………………………44

جدول4-3………………………………………………………………………………………………………45

جدول4-4………………………………………………………………………………………………………45

جدول4-5………………………………………………………………………………………………………46

جدول4-6………………………………………………………………………………………………………46

جدول4-7………………………………………………………………………………………………………47

جدول4-8………………………………………………………………………………………………………47

جدول4-9………………………………………………………………………………………………………50-49

جدول4-10……………………………………………………………………………………………………50

جدول4-11……………………………………………………………………………………………………52

جدول4-12…………………………………………………………………………………………………..53

جدول4-13…………………………………………………………………………………………………..54

جدول4-14…………………………………………………………………………………………………..54

جدول4-15………………………………………………………………………………………………….55

جدول4-16…………………………………………………………………………………………………57

چکیده

اگرچه تامین مالی در طی سالیان متمادی مورد مطالعه قرار گرفته است، اما رفتار مالی که رفتار انسان ها را در نظر می گیرد حوزه ای تقریبا جدید است. پایه رفتار مالی بر اساس تئوریهای روانشناختی است، و در صدد این می باشد که چگونه احساسات و اشتباهات شناختی رفتار افراد را در تصمیم گیریهای سرمایه گذاری تحت تاثیر قرار می دهد.

هدف اصلی این پژوهش این است که عوامل رفتاری تاثیر گذار بر تصمیم گیری و عملکرد سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران کدامند و هر یک از این عوامل در چه سطحی بر تصمیم گیری و عملکرد سرمایه گذاران موثراند.

فرضیه های پژوهش بر اساس پرسشنامه های توزیع شده در بین سرمایه گذاران مورد آزمون قرار گرفته اند، داده های گردآوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS و AMOS مورد آزمون قرار گرفته اند.

2-2-1-15-نظریه شناختی افسردگی 17

2-2-1-16-نظریه شناختی بک (1969، 1976) و نظریه ناچاری فرا گرفته شده سلیگمان (1974) 18

2-2-1-17- نظریه رفتاری 18

2-2-1-18- نظریه افسردگی واقعیت گرا 18

2-3- اصطلاح افسردگی 19

2-4- ملاک های DSM-IV-TR در مورد افسردگی اساسی 19

2-5- طبقه بندی افسردگی 21

2-5-1- افسردگی فصلی 21

2-5-2- افسردگی اساسی 21

2-5-3- افسردگی دو قطبی 21

2-5-4- افسردگی دیستایمی 22

2-5-5- افسردگی مضاعف 22

2-5-6- افسردگی درونزاد 22

2-5-7- افسردگی برونزاد 22

2-6- عوامل موثر در افسردگی بر اساس نظریات مختلف 22

الف) عوامل بیولوژیك 23

ب) عوامل بیوشیمیایی 23

ج)عوامل عصبی ـ غددی 24

د) عامل جنسیت 25

ه) عامل سن 25

و) عامل ژنتیک 25

1ـ نظریه های روانكاوی 25

الف ـ فقدان 26

ب ـ خشم معطوف به درون 27

2ـ رویكرد شناختی بك 27

3ـ نظریة درمان عقلانی ـ عاطفی (الیس) 28

4ـ نظریه های یادگیری 29

الف ـ رویكرد تقویت 29

ب ـ درماندگی آموخته شده 30

6ـ نظریة اسناد 31

7ـ استرس 31

الف) تفاوت جنسی در افسردگی 33

ب) تفاوت سنی در افسردگی 33

2-7- علائم افسردگی 33

2-8- افسردگی روانی در نوجوانان و جوانان 34

2-9- سطوح افسردگی روانی 36

2-10- علل پیدایش افسردگی روانی 37

2-11- خصوصیات شخصیتی انسان های افسرده 38

2-12- شیوع افسردگی 39

2-12-1- رواج افسردگی بین مردم 39

2-12-2- شیوع افسردگی بین زنان جامعه 41

2-13- راه های درمان افسردگی 41

1- درمان بر اساس روان پویایی 41

2- درمان افسردگی از نقطه نظر یادگیری 42

3- درمان جسمانی 43

4- فوتوتراپی (نوردرمانی) 43

5- درمان اختلالات خلقی 44

2-14- اصول کلی درمانی افسردگی 45

2-15- نقش مشاوره در درمان افسردگی روانی 45

2-16-پیشینه تحقیق 49

3-1- روش پژوهش 55

3-2- جامعه آماری 55

3-3- نحوه نمونه گیری 55

3-4- آمار توصیفی 55

3-5-آمار استنباطی 55

3-6-متغیرها: 56

3-7- ابزار پژوهش 56

3-8- اعتبار و روایی پرسشنامه افسردگی بک 56

4-1- مقدمه 59

بخش اول:آمار توصیفی 60

4-2- ویژگی های شخصی پاسخگویان 60

رشته تحصیلی 60

جنسیت 61

4-2-3- سن پاسخگویان 62

4-3-1-بعد عاطفی 63

4-3-2-بعد شناخت 64

4-3-3-بعد رفتارهای آشکار 71

4-3-4- رفتارهای اجتماعی 73

4-3-5- نشانه های بین فردی 76

بخش دوم: آمار استنباطی 77

5-1-خلاصه پژوهش 85

5-2- محدودیت های پژوهش 89

5-3- پیشنهادات پژوهش 89

منابع 91

 

فهرست جدولها

صفحه

عنوان

جدول(4-1)؛ توزیع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب رشته تحصیلی ……………………………………………………………………56

جدول(4-2)؛ توزیع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب جنسیت …………………………………………………………………………….57

جدول(4-3)؛ توزیع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب سن ………………………………………………………………………………….58

جدول 4-4-فراوانی پاسخگویان به سوالات بعد عاطفی …………………………………………………………………………………………..59

جدول 4-5- فراوانی پاسخگویان به سوالات بعد شناخت ………………………………………………………………………………………..60

جدول 4-6- فراوانی پاسخگویان به سوالات بعد رفتارهای آشکار ……………………………………………………………………………66

جدول 4-7- فراوانی پاسخگویان به سوالات بعد رفتارهای اجتماعی …………………………………………………………………………68

جدول 4-8- فراوانی پاسخگویان به سوالات نشانه های بین فردی ……………………………………………………………………………71

جدول(4-9) جدول میانگین و انحراف معیار مربوط به فرضیه اول پژوهش ……………………………………………………………….72

جدول(4-10) جدول آزمون t مربوط به فرضیه اول پژوهش ……………………………………………………………………………………72

جدول(4-11) جدول مقایسه میانگین نمره دانشجویان روانشناسی با دانشجویان رشته غیر از روانشناسی در فرضیه اول …..73

جدول(4-12) جدول میانگین و انحراف معیار مربوط به فرضیه دوم پژوهش ……………………………………………………………..73

جدول(4-13) جدول آزمون t مربوط به فرضیه دوم پژوهش ……………………………………………………………………………………74

جدول(4-14) جدول مقایسه میانگین نمره دانشجویان روانشناسی با دانشجویان رشته غیر از روانشناسی در فرضیه دوم ….75

جدول(4-15) جدول میانگین و انحراف معیار مربوط به فرضیه سوم پژوهش …………………………………………………………….75

جدول(4-16) جدول آزمون t مربوط به فرضیه سوم پژوهش …………………………………………………………………………………..75

جدول(4-17) جدول مقایسه میانگین نمره دانشجویان روانشناسی با دانشجویان رشته غیر از روانشناسی در فرضیه سوم ….76

جدول(4-18) جدول میانگین و انحراف معیار مربوط به فرضیه چهارم پژوهش ………………………………………………………….76

جدول(4-19) جدول آزمون t مربوط به فرضیه چهارم پژوهش ………………………………………………………………………………..77

جدول(4-20) جدول مقایسه میانگین نمره دانشجویان روانشناسی با دانشجویان رشته غیر از روانشناسی در فرضیه چهارم.77

جدول(4-21) جدول میانگین و انحراف معیار مربوط به فرضیه پنجم پژوهش ……………………………………………………………77

جدول(4-22) جدول آزمون t مربوط به فرضیه پنجم پژوهش ………………………………………………………………………………….78

جدول(4-23) جدول مقایسه میانگین نمره دانشجویان روانشناسی با دانشجویان رشته غیر از روانشناسی در فرضیه پنجم …78

چکیده

دوراننوجوانی، مرحلهبحرانعاطفیواجتماعیاست.شخصیکهمرحلهجوانیخوبی نداشتهباشد،مسلماًاززندگیسالموبانشاطدردورهپیریبرخوردار نخواهدشد وازسویدیگرورودبهدانشگاهیکرویدادمهمو بسیارحساسدرزندگینیروهایکارآمدوفعالجواندرهرکشوری بهشمارمیرود،کهغالباباتغییراتزیادیدرروابطاجتماعیوفردی آنهاهمراهاست.درکناراینتغییرات،بایدبهانتظاراتونقشهای جدیدینیزاشارهنمودکههمزمانباورودبهدانشگاهدردانشجویان شکلمیگیرد.در این پژوهش تاکید بر قشر عظیمی از اجتماع یعنی جوانان که آینده را تعیین می کنند و پرداختن به مسائلی که مشکلات آنها در واقع اعتبار و ارزش به آنها خواهد داد.

 

واژگان کلیدی:افسردگی،استرس،روان،بیماری

5 – عقد………………………………………………………………………………………………………………………..14

6- تمکین………………………………………………………………………………………………………………………14

7- طلاق……………………………………………………………………………………………………………………….15

8- نشوز………………………………………………………………………………………………………………………..15

9- مهریه……………………………………………………………………………………………………………………….16

10- مهرالسنّه…………………………………………………………………………………………………………………16

11- مهرالمسمّی……………………………………………………………………………………………………………..16

12- مهرالمثل…………………………………………………………………………………………………………………17

13-مهرالمتعه………………………………………………………………………………………………………………..17

14- نحله………………………………………………………………………………………………………………………17

15- نفقه……………………………………………………………………………………………………………………….18

16- ارث……………………………………………………………………………………………………………………….18

17- جهیزیه…………………………………………………………………………………………………………………..18

18- عدّه………………………………………………………………………………………………………………………..19

19- مودّت…………………………………………………………………………………………………………………….19

20- رحمت…………………………………………………………………………………………………………………..19

21- حضانت………………………………………………………………………………………………………………….19

22- اجرت المسمّی………………………………………………………………………………………………………..20

23- اجرت المثل……………………………………………………………………………………………………………20

24- زوج……………………………………………………………………………………………………………………….20

25- زوجین…………………………………………………………………………………………………………………..20

25-1- موارد استعمال واژگان «زوج و إمرأه» در قرآن کریم…………………………………………………21

فصل سوّم: حقوق متقابل زوجین از منظر قرآن و روایات

بخش اوّل: حقوق مشترک زوجین

مقدّمه…………………………………………………………………………………………………………………………….25

1- حسن معاشرت………………………………………………………………………………………………………….26

2- تعاون و همکاری……………………………………………………………………………………………………….29

3- احترام به یکدیگر……………………………………………………………………………………………………….33

4- جلب توجّه نسبت به یکدیگر………………………………………………………………………………………37

5- استمتاع از یکدیگر……………………………………………………………………………………………………..44

6- حضانت……………………………………………………………………………………………………………………49

7- تربیت فرزند……………………………………………………………………………………………………………..53

7-1- نقش مادر در تربیت فرزند………………………………………………………………………………………54

7-2- نقش پدر در تربیت فرزند……………………………………………………………………………………….55

7-3- نقش مشترک پدر و مادر پس از تولّد فرزند………………………………………………………………56

7-4- تربیت کودک در سنین رشد…………………………………………………………………………………….59

7-4-1- تربیت، نه تنبیه…………………………………………………………………………………………………..61

8- شروط ضمن عقد………………………………………………………………………………………………………62

8-1- مبانی اصل آزادی قراردادها……………………………………………………………………………………..63

8-2- شرایط صحّت شروط ضمن عقد……………………………………………………………………………..65

9- استقلال مالی……………………………………………………………………………………………………………..66

9-1- مبانی استقلال مالی زوجین……………………………………………………………………………………..67

بخش دوّم: حقوق زوج

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………….70

1- حقوق مالی…………………………………………………………………………………………………………………..70

1-1- ارث…………………………………………………………………………………………………………………….70

1-1-1- ارث در لغت…………………………………………………………………………………………………….70

1-1-2- ارث در اصطلاح……………………………………………………………………………………………….70

1-1-3- فلسفه و مبانی ارث در اسلام………………………………………………………………………………71

1-1-4- تاریخچه ی ارث……………………………………………………………………………………………….73

1-1-5- ارث در قرآن و روایات………………………………………………………………………………………74

1-1-6- سهم الارث زوج……………………………………………………………………………………………….75

1-2- اخذ فدیه در طلاق خُلع………………………………………………………………………………………….76

1-3- شرایط مالی ضمن عقد ازدواج………………………………………………………………………………..77

2- حقوق غیر مالی

2-1- طلاق……………………………………………………………………………………………………………………78

2-2- رجوع…………………………………………………………………………………………………………………..81

2-3- تعدّد زوجات………………………………………………………………………………………………………..83

2-3-1- فلسفه ی تعدّد زوجات………………………………………………………………………………………86

2-3-2- احکام تعدّد زوجات…………………………………………………………………………………………..87

2-3-3- پاسخ به یک شبهه……………………………………………………………………………………………..87

2-3-4- مشکلات ناشی از تعدّد زوجات…………………………………………………………………………..88

2-4- قیمومیّت(ریاست برخانواده)…….. ……………………………………………………………………………90

2-4-1- لزوم وجود رییس برای خانواده……………………………………………………………………………91

2-4-2- بررسی ریاست مرد از منظر قرآن کریم…………………………………………………………………92

2-4-3- بررسی ریاست مرد از منظر روایات……………………………………………………………………..93

2-4-4- قلمرو مدیریت در خانواده…………………………………………………………………………………..95

2- 5- اطاعت………………………………………………………………………………………………………………..97

2- 6- تمکین………………………………………………………………………………………………………………104

2-7- اشتغال………………………………………………………………………………………………………………..108

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………111

پیشنهادات و راهکارها……………………………………………………………………………………………………..119

منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………………………….127

چکیده

یکی از احکام و قواعد تدوین شده در شریعت اسلام ، احکام مربوط به روابط زوجین است که با تشکیل نهادی به نام خانواده ، خود را پای بند به حقوق و تکالیفی می دانند، که در سایه ی عقد ازدواج، متوجّه آنان می شود. شریعت اسلام به گونه ای، زوایای مختلف نهاد خانواده را از بدو امر در نظر گرفته است که رهایی از این حقوق و تکالیف، غیر ممکن است. بنابراین، با ایجاد رابطه ی زوجیت، که با ایجاب و قبول، شروع می گردد، این حقوق و تکالیف، بر طرفین حاکم می شود. قرآن کریم در آیه ی 187 سوره مبارکه ی بقره ، نیاز به جنس مخالف را به صورت کاملاً محترمانه و با واژه ی «لباس» بیان فرموده است و در آیه ی 21 سوره ی مبارکه روم ، زن را «مایه ی آرامش» شوهر، معرّفی نموده است.

 

کلید واژگان : قرآن ،روایات ،حق ،تکلیف، زوجین .

 

 

فصل اوّل:کلیّات

 

………………………………………

6

1-6 متغیرهای تحقیق

………………………………………………

7

1-7 تعریف مفهومی و عملیاتی

…………………………………………

8

فصل دوم

پیشینه تحقیق و پایه های نظری

1-2 پیشینه نظری تحقیق

……………………………………………

11

2-1-1 مفهوم سلامت روان

…………………………………………

11

2-1-2 تاریخچه سلامت روان در جهان

…………………………………

12

2-1-3 تاریخچه سلامت روان در ایران

…………………………………

14

2-1-4 مفهوم سلامت روان از دیدگاه های مختلف

………………………

17

2-1-5 سلامت روان از نظر مكاتب

……………………………………

18

2-1-6 اصول سلامت روان

…………………………………………

20

2-1-7 هدف ایجاد سلامت روان

………………………………………

23

2-1-8 مكانیزم های دفاعی و نقش آن در سلامت روان

………………………

25

2-1-9 جمع بندی

…………………………………………………

28

2-2 پیشینه عملی تحقیق

……………………………………………

29

2-2-1 همه گیر شناسی در ایران

………………………………………

29

2-2-2 بررسی همه گیر شناسی در جهان

………………………………

31

فصل سوم

روش شناسی تحقیق

3-1 روش تحقیق

…………………………………………………

38

3-2 جامعه آماری

…………………………………………………

38

3-3 نمونه تحقیق

…………………………………………………

39

3-4 ابزار تحقیق

…………………………………………………

39

3-4-1 مقیاس های چهارگانه آزمون

……………………………………

40

3-4-2 موارد كاربرد و محدودیت های آزمون

……………………………

40

3-4-3 نمره برش آزمون

……………………………………………

41

3-5-3 پایایی آزمون

………………………………………………

42

3-6 اعتبار پرسشنامه

…………………………………………………

42

3-7 روش جمع آوری اطلاعات و اجرا

………………………………

43

3-8 تجزیه و تحلیل آماری

…………………………………………

43

فصل چهارم

یافته های تحقیق

4-1 داده های آماری جامعه مورد مطالعه

…………………………………

45

4-2 میانگین سلامت روانی جامعه مورد مطالعه

……………………………

48

4-3- تجریه و تحلیل فرضیه و سئوالات تحقیق

……………………………

50

فصل پنجم

بحث و نتیجه گیری

5-1 بحث و نتیجه گیری

……………………………………………

59

5-2 نتیجه گیری كلی

………………………………………………

61

5-3 محدودیت های تحقیق

…………………………………………

61

5-4 پیشنهادات تحقیق

………………………………………………

62

منابع تحقیق

………………………………………………………

63

پیوست

پیوست

…………………………………………………………

66

فهرست جداول

جدول 2-1 مقایسه بررسی های انجام شده در مورد شیوع بیماریهای روانی در مناطق مختلف جهان و ایران

35

جدول 4-1. داده های آماری جامعه مورد مطالعه

…………………………

46

جدول 4-2 میانگین و واریانس جامعه مورد مطالعه

…………………………

48

جدول 4-3 مقایسه نمرات زنان و مردان در آزمون

…………………………

50

جدول 4-4 محاسبه ضریب همبستگی سن كارمندان با نمرات سلامت روانی

……

52

جدول 4-5 مقایسه میانگین ها و انحراف معیار سه گروه اشتغال

………………

53

جدول 4-6 تجزیه و تحلیل واریانس ها

…………………………………

54

جدول 4-7 مقایسه میانگین های گروه های مختلف فعالیت

…………………

54

جدول 4-8 تجزیه و تحلیل واریانس های گروه های مختلف فعالیت

……………

56

جدول 4-9 محاسبه ضریب همبستگی سنوات كاری با سلامت روانی

…………

56

فهرست نمودارها

نمودار هسیتوگرام 4-1 نمرات سلامت روانی و فراوانی آن در مردان و زنان

……

46

نمودار هیستوگرام 4-2 سن آزمودنی ها و فراوانی آن در مردان و زنان

………

48

نمودار 4-3 مقایسه میانگین های سه گروه اشتغال

…………………………

50

نمودار 4-4 میانگین های سلامت روانی گروه های مختلف فعالیت

……………

52

چكیده

پژوهش حاضر با هدف مطالعه میزان سلامت روانی در كارمندان اداره بهزیستی شهر نیشابور انجام شده است كه جامعه آماری این پژوهش را كلیه كارمندان زن و مرد اداره بهزیستی شهر نیشابور با حجم 36 نفر تشكیل می دهند كه از این افراد تعداد 31 نفر با محقق در اجرای آزمون سلامت عومی GHQ و پرسشنامه محقق ساخته همراه آن همكاری نموده اند این تحقیق از انواع زمینه یابی و با هدف بررسی یك فرضیه و چهار سوال تحقیقی انجام گرفت كه داده های آماری با استفاده از نرم افزار آماری SPSS با درجه آزادی 95% مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت پس از تجزیه و تحلیل داده های آماری نتایج بدست آمده در پاسخ به فرضیه و سوالات تحقیق به این ترتیب مشخص شده است كه میزان سلامت روانی در مردان بیشتر از زنان است و بین سلامت روانی و سن كارمندان رابطه معنی داری وجود ندارد همچنین نتایج گویای این مطلب است كه نوع اشتغال در كارمندان در میزان سلامت روانی آنها تأثیر گذار نیست و وجود گروههای مختلف فعالیتی در اداره بهزیستی تأثیری در میزان سلامت روانی كارمندان ندارد و بالاخره این كه بین سلامت روانی و سنوات كاری كارمندان بهزیستی رابطه معنی داری وجود ندارد.

فصل اول

كلیات

 

1-1 مقدمه

«اگر سلامتی روانی انسانها مهمتز از سلامتی جسمی آنها نباشد لااقل هم سطح آن خواهد بود» (مطهری)

از آغاز پیداش انسان همواره مسأله سلامتی او نیز مطرح بوده است.

اما عموما بعد جسمانی او نیز در نظر گرفته می شود و كمتر كسی است كه به بعد روانی آن نیز اهمیت بدهد. در حالیكه به تعریف سازمان بهداشت جهانی «سلامتی تنها نبود نقص عضو یا نبود بیماری نیست بلكه حالت كامل رفاه جسمی روانی است».ت (گنجی 1376)

برای اینكه سلامت جسمی و روانی یك جامعه را بررسی كنیم نمی توانیم تمامی افراد آن جامعه را ارزیابی كنیم بلكه از نمونه گیری از جامعه مورد نظر استفاده كرده و نتایج را به جمعیت مبنا تعمیم می دهیم. به همین خاطر وارد قلمرو علمی شده ایم كه «همه گیر شناسی» نام دارد. و آن علمی است كه تمامی جنبه ها و رویدادها و حالات مختلف تندرستی جامعه را در بر می گیرد. متأسفانه با توجه به اهمیت بالای همه گیر شناسی بیماریهای روانی به خصوص همه گیر شناسی در ارتباط با سازمانها و نهادهای دولتی و خصوصی ، این نوع مطالعات در ایران كمتر انجام پذیرفته است كه عوامل بسیاری از قبیل وقت گیر بودن، زحمت زیاد، داشتن هزینه های سنگین مطالعاتی، و از طرف دیگر عدم سناخت كافی نسبت به اختلالهای روانی عوارض و پیامدهای آن بر روی افراد خانواده و اجتماع در این بابت تأثیر گزار بوده است.

در بحث راجع به سلامت روانی عوامل متعددی هستند كه می توانند بر میزان سلامت روانی تأثیر گذار باشند. مثلاً : عواملی همچون سن، جنس، نوع اشتغال و طبقه اجتماعی- اقتصادی را می توان نام برد. كه ما در این تحقیق به بررسی بعضی از این عوامل می پردازیم.

با امید این كه دست اندر كاران مسادل بهداشتی و بخش درمان و آموزش پزشكی امكانات و سرمایه ای لازم در این زمینه مبذل دارند تا شاهد انجام پژوهشهای بیشتری در مورد سلامت روانی در مركز مختلف باشیم.

3-2 جامعه آماری

3-3 طرح نمونه گیری

3-4 ابزار جمع آوری اطلاعات

3-4-1 پرسشنامه مدیریت کلاس

3-4-2 روایی و پایایی

3-4-3پرسشنامه فراشناخت

4-4-3 روایی و اعتبار

3-5 روش تجزیه و تحلیل داده ها

 

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

تجزیه و تحلیل داده ها

4-1 مقدمه

4-2 بخش توصیفی

فصل پنجم : نتایج تحقیق

5-1 جمع بندی

5-2 بحث و تفسیر

5-3 محدودیت های تحقیق

5-4 پیشنهادهای تحقیق

5-4-1 پیشنهاد به سیاستگذاران و مسئولین

5-4-2 پیشنهاد به مدیران و دبیران

5-4-3 پیشنهاد به پژوهشگران بعدی

پیوستها وضمائم

پرسشنامه مدیریت کلاس

پرسشنامه فراشناخت

پرسشنامه مدیریت کلاس

منابع فارسی

فهرست منابع انگلیسی

فهرست منابع

– 1 مقدمه

در قرن حاضر پیشرفت فناوری، تغییرات سریع، و پدیده جهانی شدن بر تمام ابعاد فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جوامع بشری تاثیر زیادی گذاشته است. همگام با این تغییرات رو به رشد، انتظارات جامعه از آموزش و پرورش نیز هر روز تغییر یافته و باعث شده تا دست اندرکاران، مسئوولین آموزش و پرورش، مدیران مدارس و معلمان پاسخگویی به نیازهای دانش آموزان، اولیاء، بازار کار و جامعه را در الویت کار قرار دهند.

از آنجا که اکثر اوقات دانش آموزان، در کلاس درس می گذرد، پاسخگویی به انتظارات، خواسته ها و نیازهای افراد ذینفع از طریق تعامل معلم و دانش آموز در کلاس درس نمود می یابد و مردم نتایج، پیامدها، کارایی و اثربخشی نظام تعلیم وتربیت را متوجه شیوه تدریس، کلاسداری و تعامل در کلاس می دانند.

یکی از عواملی که امروزه، مدیران وسیاستگذاران آموزش وپرورش به عنوان موضوعی مهم و اساسی بدان توجه دارند، عامل مدیریت کلاس است که از دیر باز به عنوان پیچیده ترین موضوع در بهبود کیفیت آموزش شناخته شده است.

مدیریت کلاس مقدمه و پیش نیاز آموزش است. معلم می تواند با شناخت و اجرای مدیریت صحیح، تاثیر و کارایی تدریس را افزایش و مشکلات رفتاری دانش آموزان را کاهش دهد. هدف اصلی مدیریت کلاس، همانند هدف آموزش « خود رهبر شدن دانش آموزان است». هدف این است که دانش آموز به جای آنکه به کنترل خارجی نیاز داشته باشد بتواند آگاهانه رفتار خویش را کنترل کند و رفتارمطلوب جزئی از شخصیت اوشود (بهاری، 1379، 37).

هدف از روش های اداره کلاس، فراهم کردن جوی است که در آن تدریس راحت تر صورت پذیرد. آنچه در اداره موثر کلاس درس همواره باید مدنظر باشد، الویت تاکید بر پیشگیری از بدرفتاری نسبت به مقیاس های تسکین دهنده، مانند تنبیه است. مشکلات بالقوه رفتاری باید شناخته شود تا با اعمال روشهای صحیح در کلاس از پیشروی آنها جلوگیری گردد .

به اعتقاد بسیاری از معلمان ومدیران مسائل مربوط به انضباط، کنترل و اداره کلاس مهمترین علل ناموفق بودن معلمان است. هنگامی كه بیشتر وقت کلاس صرف مشکلات انضباطی شود بطور عملی زمان کمتری برای تدریس و یادگیری دروس باقی می ماند(رضایی، 1383، 10).

گزارشها نشان داده است که بیش از 50% درصد زمان کلاس صرف مسائل انضباطی واداره کلاس می شود (الیز، 2003). مربیان برجسته همیشه تاکید داشتند کیفیت آموزش، یک عامل کلیدی و موثر بر رفتاردانش آموزان و موفقیت آنهاست. اما در رویکردهای نوین به آموزش، نقش دانش آموز در فرایند یاددهی – یادگیری افزایش یافته است، و توسعه مهارتها و تواناییهای دانش آموزان برای پذیرش مسئولیت یادگیری خود هدف واقع شده است، درنتیجه چگونگی واکنش معلم به بدرفتاری دانش آموزان به دلیل تاثیر فراوان بر عملکرد آن اهمیت یافته است چنانکه یک شیوه اثربخش می تواند سبب افزایش جایگاه دانش آموزان در کلاس و یا عزت نفس آنها شود وآنها را به پذیرش مسئولیت خود ترغیب کند (جانز، 1990).

بنابراین تغییرات ساده درفنون برنامه درسی و آموزشی، برای خلق یک محیط مبتنی بر نیازهای دانش آموزان و خلق یک جامعه یادگیری درکلاس کافی نیست؛ بلکه برای فراهم کردن چنین محیط همکارانه ای در کلاس نیازمند تئوری مدیریت کلاس هستیم (مارتین، 2003). بنابراین لازم است در این خصوص فنون و ویژگیهای مورد نیاز مدیریت کلاس شناسایی و تبیین گردد، تا مورد استفاده همه کسانی که با آموزش و پرورش سرو کار دارند قرار گیرد.

1-2 بیان مساله

با اهمیت یافتن نقش دانش آموز درفرایند یاددهی – یادگیری متغیرهای دانش آموزی[1] اعم از انگیزه، استعداد، تواناییهای شناختی وفراشناختی، دانش، مهارت فرد و غیره به عنوان عوامل موثر بر یادگیری مطرح شدند.

وانگ[2] و همکاران (1990) در یک فراتحلیل جامع برمتون و تحقیقات مربوط به یادگیری، دریافتند که، متغیرهای دانش آموزی نسبت به دیگر متغیرهای موثر بر یادگیری الویت داشته و از این بین، عامل توانایی فراشناختی دانش آموزان با بالاترین نمره در بین کل متغیرها بعنوان یک عامل بسیار مهم بر یادگیری شناخته شده که در متون علمی معاصر تاکید فراوانی برآن شده است.
(وانگ و همکاران، 1990).

طبق جدیدترین تئوریهای یادگیری، کیفیت یادگیری بستگی به تواناییهای یادگیرندگان در هدایت و جهت دهی به یادگیری خودشان، توسعه مهارتهای پرسشگری، یادگیری تفکر و کنترل فرایندهای یادگیریشان دارد؛ در این بین « مهارتهای فراشناختی » مفاهیم اصلی و کلیدی هستند.

اصطلاح فراشناخت برای اولین با در سال 1976 توسط جان فلاول وارد حیطه روان شناسی شناختی شد؛ وی این اصطلاح را به عنوان هر گونه دانش یا عمل شناختی که موضوع آن فعالیتهای شناختی وتنظیم آن است تعریف می كند. درحیطه روانشناسی شناختی فراشناخت دو بعد اساسی را در بر می گیرد؛ دانش فراشناختی[3] و مهارتهای کنترل شناخت یا خود – تنظیمی[4] (مک یوزد، 1997).

به گفته فلاول (1988) بعد اول شامل دانش و باورهای فرد درباره عوامل و متغیرهایی است که با هم در فرایند شناختی تعامل دارند، که این عوامل یا متغیرها عبارتند از دانش درباره تواناییهای خود، ویژگیهای تکلیف و راهبردهای شناختی است. و جزء دومتنظیم شناختیاست که اشاره به فرایندهایی دارد که شناخت را هماهنگ می كنند. این بعد شامل مهارتهای فراشناختی است و در انواع فعالیتهای شناختی از جمله رد وبدل کردن اطلاعات بصورت کلامی، نوشتن، فراگیری زبان، ادراک، توجه حافظه، حل مساله، شناخت اجتماعی و اشکال مختلف خود آموزی و کنترل خود نقش مهمی بازی می كند (فلاول، 1377، 170). این مهارتها عبارتند از ؛ برنامه ریزی، سازمان دهی، مدیریت اطلاعات، ارزیابی واشکال زدایی[5] (اسکراو، 1994).

اسکراو[6] و مشمن[7]، گستره وسیعی ازمتغیرها را در شکل گیری فراشناخت موثر میدانند و معتقدند سه عامل در ایجاد و پایه گذاری فراشناخت فرد دخالت دارد؛ یادگیری های فرهنگی[8]، ساخت یابی فردی[9] و تعامل با همگنان[10].

نظریه های فراشناختی فرد از درونی شدن فرهنگ از طریق یادگیری اجتماعی ساخته می شود و مفاهیم مشترک اجتماعی از طریق آموزش رسمی و غیر رسمی به کودکان انتقال داده می شوند.

بنابراین خود افراد نیز ساختارهای مشخصی را بنا می كنند تا مهارتها و راهبردهای شناختی خود را توسعه و دانش فراشناختی خود را تنظیم کنند و نیز بتوانند شرایطی را بوجود آورند تا در یادگیری، خود تنظیم شوند. تعامل همگنان شامل یک فرایند سازمان دهی اجتماعی است و از انتقال فرهنگی و ساخت فردی متمایز است.

همگنان شامل افرادی دارای سطح مشابه شناخت هستند که تعامل با آنان باعث افزایش عملکرد فرد درتکالیف شناختی می شود (اسکراو، 1995).

با توجه به نقش این عوامل، شکل گیری مهارتهای فراشناختی را درکلاس باید در ارتباط با محدوده وسیعتری از متغیرهای کلاس درس بررسی کرد. کمیت و کیفیت تعاملات و ارتباطات دانش آموزان با یکدیگر و با معلم، شیوه هایی که جهت کنترل فعالیتها و رفتار دانش آموزان اعمال میشود همچنین آموزش، همگی می توانند عواملی اثرگذار بر میزان تحقق مهارتهای فراشناختی دانش آموزان باشد.

این متغیرها که درمجموع به آنها مدیریت کلاس[11] گفته می شود، به وجود آورنده محیط روان شناختی – اجتماعی کلاسی اند و میتوانند اثرات متفاوتی بر درک یادگیرنده ازخود وتوانایی او در کنترل یادگیری و نظام شخصی بگذارند(مارتین، 1996).

معلمان بر اساس نگرشها و باورهایشان در خصوص ماهیت رفتار دانش آموزان شیوه های گوناگونی از مدیریت در کلاس را بکار می برند که هرکدام می تواند اثرات متفاوتی بر عملکرد دانش آموزان بگذارد. پژوهشگران با مشاهده رفتار معلمان شیوه های مختلفی از مدیریت کلاس گزارش داده اند. آنچه برای پژوهشگران در این حیطه اهمیت دارد، شناخت تفاوتهاست؛ اینکه چه شیوه ای از مدیریت کلاس موثر و مفید است. گلیکمن[12] و تامشایر[13] (1980) و ولفگانگ[14] (1995) با توجه به سه متغیر مدیریت کلاس یعنی؛ مدیریت آموزش[15]، مدیریت رفتار[16] و مدیریت افراد[17]، در یک پیوستار، سه رویکرد به مدیریت کلاس را شرح میدهند؛ رویکرد غیرمداخله گرایا[18]ن، رویکرد تعامل گرایان[19]، و رویکرد مداخله گرایان[20].

در رویکرد غیر مداخله گرایان با فرض اینکه افراد بر اساس فطرت وذات خود رفتارمی كنند وتربیت فقط فراهم کردن زمینه برای بروز این استعداد های ذاتی است، اعتقاد بر این است که کنترل کمی بر فعالیتهای دانش آموزان اعمال میشود. از طرفداران این سبک می توان، گردن[21] (1991). و هیم گیوت[22] (1972) را نام برد.

اما درمقابل، رویکرد مداخله گرایان بر این مفروضه استوار است که محیط بیرونی، رشد را شکل می دهد؛ و تغییر رفتار پایه تئوریک اندیشه این مکتب است. کانتر (1992) بیان می كند انضباط یک نمونه از ایدئولوژی مداخله گرایان است. دراین سبک هدایت وکنترل زیادی بر دانش آموزان صورت می گیرد. چند نمونه از طرفداران مداخله گرایی عبارتند از؛ لی کانتر[23] (1992) و فردریک جانز[24](1987).

رویکرد تعامل گرایان در بین دو سبک بالا قرار دارد که هم بر فعالیتهایی که افراد برای تغییر محیط انجام می دهند وهم بر تاثیر عوامل محیطی بر افراد تاکید دارند. در چنین فضای مدیریتی، فرصت برای تعامل دانش آموزان و معلم بیشتر است و دانش آموزان شانس بیشتری برای کنترل مطلوب بر فعالیتهای خود دارند. اصول نظری این سبک توسط آلفرد آدلر و دریکرز توسعه یافته است. (مارتین و بالدوین، 2000).

معلمان طبق باورهایشان درباره یادگیری و رشد دانش آموزان شیوه خاصی از مدیریت را در کلاس اعمال می كنند و بر این اساس که کدام رویکرد بر اعتقادات وعمل آنان مسلط است سبک مدیریتی آنان مشخص میشود و هر سبک با ایجاد شرایطی خاص ومتفاوت در جو اجتماعی کلاس می تواند تاثیر متفاوتی بر رشد مهارتهای فراشناختی دانش آموزان بگذارد.

[1] – Student Variabels

[2] – Wang

[3] – Metacognitive Knowledge

[4] – Self-regulation

[5] – Debugging

[6] – Scraw

[7] – Moshmen

[8] – Cultural Learning

[9] – Individual Construction

[10] – Homogeneity In Teraction

خود انگیزی

4- مهارتهای اجتماعی

اساس فرهنگی هوش هیجانی

تفاوت IO با هوش هیجانی

زمینه های بحث هوش هیجانی

9- كالبد شكافی یك تسخیر هیجانی

9-1 مقدمه

9-2- سیستم ارتباط عصبی

9-3- قراول هیجانی

9-4- متخصص حافظه هیجانی

9-5- هماهنگی فكر و هیجان

11- تعریف مفاهمی بداشت روانی

12- صلامت روان از نظر آلپورت

13- سلامت روان از نظری رل راجرز از یك فرم

14- ملاكهای مهم از نظر فیشن

15- عوامل مؤثر بر بهداشت روانی

14- ملاكهای مهم از نظر فیشن

15- عوامل مؤثر بر بهداشت روانی

تأمین نیازهای جسمانی

تأمین نیازهای روانی

احساس ایمنی

احساس ارزشمندی

میل به موقعیت

واقع بینی

یادگیری گذشته

عوامل اجتماعی

اصلاح و سبك روش زندگی

17- نقش مذهب و فلسفة زندگی در بهداشت روانی

18- انسان سالم

11- ویژگیهای انسان سالم از نظر راجرز

فصل سوم -فرآیند روش شناختن و بررسی تجربی موضوع

روش تحقیق

جامعه مورد بررسی

نمونه منتخب

روش نمونه گیری

ابزار و روش اجرای پژوهش

5-1- آزمون هوش هیجانی (سیبر یا شرینگ)

روش اجرای آزمون

روش نمره گذاری

جدول مربوط به هر كدام از سؤالات در مؤلفه های هیجانی در آزمون سیریا شرینگ است

5-2- پرسشنامه سلامت روانی(GHE)

روایی و اعتبار

روش اجرای آزمون

روش نمره گذاری

روش قراردادی

5-3- روشهای آماری و منطق استفاده از آن

فصل چهارم -ارائه و تحلیل نتایج

یافته های توصیفی

فرضیه اول رابطة هوش هیجانی با سلامت روانی

فرضیه دوم رابطه هوش هیجانی و رابطه كار جسمانی

فرضیه سوم رابطه هوش هیجانی با اضطراب

فرضیه 4-رابطه هوش هیجانی با به كاركردی اجتماعی

فرضیه 5-رابطه هوش هیجانی با افسردگی

فصل پنجم – بحث ونتایج كلی

بحث و نتایج كلی

1-بحث و بررسی درباره یافته ها

2-تفسیر نهایی پیامدها

3-محدودیت ها

4-پیشنهادات

فهرست منابع و مآخذ

پیوست

پرسشنامه

«پرسشنامه سلامت عمومی»

مقدمه

همه چیز از یك مقدمة كوچك شروع شد و سپس بالا گفت « یان مور»[1] دانش آموز سال آخر جفرسون در بروكلین با دوست خود خلیل سامپتر[2] پانزده ساله اختلافی پیدا كرده بودند از پی این اختلاف به عیب جویی كردن از او و تهدید وی پرداختن در آن لحظه این نزاع به حد انفجار خود رسیده بود . خلیل از ترس اینكه یان و تامرون قصد داشتند او را كتك بزنند ، ، یك روز صبح یك اصلحة كالیبر 38 را با خود به مدرسه آورد و در پانزده قدمی محافظ مدرسه از نزدیك هر دو پسر با شكیل گلوله ای در سراسر مدره به قتل رسانید این حاثه ، كه خون را در رگهای انسان منجمد می كند می تواند نشانه ایی دیگر از نیاز جدی به ارائه دروسی در زمینه حل مسكلات عاطفی ، خاتمه دادن به مشاجره ها به خوی صلح ، آمیز و حا آسان مسائل ، به شمار می آید .

مربیانی كه سالهاست از كاركرد ملال آور محصلان مدرسه در دروس ریاضی و خواند به تنگ آمده اند اینكه دریافته اند كه كاستی متفاوت و هشدار دهنده تری وجود دارد بی سوادی[3] عاطفی و در حالی كه در تلاشهای پسندیده ای برای ارتقاء سطح استانداردهای علمی صورت می پزیرد .

اما در برنامه آموزشی استاندارد مدرسه به كاستی جدید و مسئله ساز تر جهی نشده است یك معلم مدرسه در بروكلین اشاره می كند كه تأكید موجود در مدارس نشان می دهد كه ما یه میزان توانایی خواندن و نوشتن محصلان بیشتر به این نكته اهمیت می دهیم كه آیا هفتة آینده زنده خواهند ماند یا نه .

نشانه های این كاستی را می توان در وقایع خشونت باری چون تیر اندازی به یان و تایرون مشاهده كرد مشكلی كه در مدارس آمریكارواج یافته است این اتفاقات از وادث منجر افراد ترند افزایش بحران در میان نوجوانان و مشكلات دوران كودكی در آمریكا كه سازننده بمبهای جهانی است را می توان در خلال آمارهایی از این دست ملاحظه كرد .

در سال 1990 در مقایسه با دو دهه قبل از آن ایالات متحده آمریكا با پیشرفت میزان دستگیری جوانان بزهكار به خاطر دست زدن به جنایت های خشونت بار مواجه بوده است .

دستگیری نوجوانان به دلیل تجاوز همراه با زور دو برابر شده است .

میزان قتل نوجوانان چهار برابر شده است رایجترین دلیل منف نوجوانان در مقابل این نجایع ابتلای آنها به بیماریهای ذهنی است اثرات افسردگی اعم از خفیف یا شدید ، در یك سوم نوجوانان مشهور است و دختر ها وقوع حالت افسردگی در زمان بلوغ دو برابر می شود . ( دانیل گامن ، 1380 ص 313 )

كلاً می توان نغمه های سكوت را به فهرست خطرات عاطفی ای كه برای سلامتی زیان بارند اضافه كنید و پیوندهای نزدیك عاطفی را به فهرست عوامل حمایت كننده بیفزائید تحقیقاتی كه در دو دهه انجام شده و بیش از سی و هفت هزار نفر را شامل می شود نشان می دهد كه انزولی اجتماعی – یعنی این احساس را كه مسی را ندارید تا احساسات خصوصی خود را با او در میان بگذارید یا تماس نزدیكی داشته باشید احتمال ابتلا به بیماری یا مرگ را دو برابر می كند گزارش در سال 1987 در مجله چاپ شد چنین نتیجه می گیرد كه انزوا به خودی خود همانقدر در میزان مرگ و میر تأثیردارد كه سیگار كشیدن ، فشار خون بالا ، چاقی مفرط و انجام ندادن تمرینات جسمانی در این مؤثرند . ( دانیل گامن ، 1380 ص 243 )

و با توجه به تحقیقات و پژوهش ها روز به روز به اهمیت اینكه افراد و در كل نوجوانان كاوارد دوران جدیدی از زندگیشان می باشند باید یتوانند احساس خود را بشناسند و احساسی را كه در طرف مقابل خود بوجود می آورند پی ببردند و پس از شناخت آن به رابطه متقابل دست یابند.

در اینجا این سؤال مطرح می شود كه اصولاً چرا برخی از هوش هیجانی بالایی برخوردارند عده ای هوش پایین و در كل در این حیطه سؤالات برشماری می تواند ایجاد شود .

 

گسترده علمی موضوع مورد پژوهش

1-موضوع پژوهش :

5- افسردگی پس از زایمان

6- افسردگی نوروتیك

7- افسردگی عضوی

8- افسردگی علاقی

9- افسردگی ناشی از موفقیت

10- افسردگی ناشی از مصرف دارو

11- افسردگی در نتیجه پیری

12- افسردگی فصلی

13- افسردگی در دانشجویان

ملاكهای تشخیص اضطراب DSMIV

ملاكهای تشخیص اضطراب ناشی از اختلال طبی عمومی

ملاكها ی تشخیص اختلال اضطراب منتشر

ملاكهای تشخیص دوره افسردگی عمده DSMIV

درمان اضطراب

1-درمان داروییاضطراب

بنزو ویازپینها

فعالیت فارماكولوژیك

عوارض جانبی

مسمومیت

داروهای بولكه كننده بتا – آدرنرژیك

مهاركننده های مونو آمین اكسید

2- روشهای خود میزانی كاهش اضطراب

آرام سازی

بیوفیدبك

انواع درمانهای اختلالات افسردگی

1-درمان افسردگی پسیكوزی :

الف ) درمانهای فیزیكی وزیست شناسی

ب ) شیمی درمانی

الف – درمانهای فیزیكی وزیست شناسی

ب ) روان درمانی

درمان دارویی افسردگی بر اساس نظریه زیست شناسی

الكتروشوك درمانی

درمان افسردگی براساس نظریه روان پویائی

درمان افسردگی براساس نظریه یاد گیری

انواع درمانهای افسردگی

1- شناخت درمانی

2-رفتار درمانی

3- درمان بین فردی ( IPT)

4- روان درمانی تحلیل گرا

5- روان درمانی حمایتی

6-گروه درمانی

7- روان درمانی خانواده

فصل سوم: روش پژوهش

جامعه آماری

آزمودنیها

نمونه وروش نمونه گیری

ابزار تحقیق

1-تحول هشیاری نسبت به خود O3

2- نیروی من

3- گرایش پارانویایی L

4- گرایش به گنهكاری O

5- تنش ارگی O4

خصوصیتهایآزمون افسردگی« بك »

1-اعتبار وثبات آزمون افسردگی

2-روش واجرای آزمون افسردگی

3-پرسشنامه آزمون افسردگی

4-مزایای آزمون افسردگی

5-نمره گذاری آزمون افسردگی

6-جدول تخمینمیزان افسردگی

جدول هنجار گزینی ایرانی مقیاس افسردگی بك

معیارها ومیزانهای عددی آزمون افسردگی

روش نمره گذاری

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل

تجزیه وتحلیل داده ها

جدول افسردگی مدارس استثنایی

جدول افسردگی مدارس عادی

جدول اضطراب مدارس استثنایی

جدول افسردگی عادی

آزمون فرضیه

فرمول محاسبه واریانس

فرمول محاسبه t استودنت

فرمول محاسبه واریانس

فرمول محاسبه t استودنت

الف – فرض صفر

ب – فرض صفر

فرمول محاسبه t استودنت

ج- فرض صفر

فصل پنجم: نتیجه گیری

خلاصه مراحل تحقیق

محدودیت ها

پیشنهادات

پرسشنامه آزمون

آزمون افسردگی بك

منابع و مأخذ

مقدمه :

در دنیای امروزه هیجانات ، تنش ها ، عصبیت ها وعوامل متعددی از این قبیل حاكم بر زندگی روزمره افراد هستند .

هر كدام از افراد جامعه امروزی در برخورد مستقیم با انواع استرسها و شرایط عصبی قرار دارند .محیط زندگی اجتماعی ، خانواده وهر آنچه فرد با آن در ارتباط است میتواند بعنوان عامل تنش زا جریان زندگی اورا به سمت بحرانها ونگرانیها سوق دهد .

امروزه تجارب تنش زا ناخواسته عكس العمل افراد را تعیین می كنند . بدین ترتیب كه وقتی فردی یك تجربه ناخوشایند واسترس همراه با آن را دریافت می كند واكنش منفی بصورت اضطراب خود كم بینی ، افسردگی وغیره را از خود بروز می دهد . زیرا قدرت برخورد مقابله طبیعی با مشكلات را در نیافته وشاید نمی تواند كه دریافت صحیحی ا زموقعیت خود داشته باشد .

از معضلات جامعه امروزی وشاید از بزرگترین آنها مسائل اضطراب است وافسردگی كه هر كدام را به اختصار بیان می داریم .

اضطراب ، دلشوره ، تشویش ، نگرانی ،دلهره ، دلواپسی ، بی قراری ، دل آشوبه ونابسامانی حالاتی هستند كه هر انسانی خواه وناخواه آنرا تجربه كرده است . می توان با اطمینان گفت كه امكان ندارد انسان در این جهان زیسته باشد وتجربه اضطراب را نداشته باشد ( معانه ، 1370).

ممكن است اضطراب را یك نوع درد داخلی دانست كه سبب ایجاد هیجان وبه هم ریختن تعادل موجود می گردد و چون بشر دائما به منظور برقراری تعادل كوشش می كند بنابراین می توان گفت كه اضطراب یك محرك قوی است .

امكان دارد این محرك مضر باشد واین خود بستگی دارد به درجه ترس ومقدار وخطراتی كه متوجه فرد است (شاملو 1369).

در برخی از دیدگاهها گفته می شود كه هنگامی احساس اضطراب دست می دهد كه فرد با موقعیتی روبرو شود كه كنترلی بر آن ندارد بطور كلی كنترل ناپذیر بودن آنچه روی می دهد واحساس درماندگی در برابر آن باعث می شود كه فرد در موقعیتی فشار زا قرار گرفته احساس اضطراب نماید .

هر آدمی برای رویارویی با موقعیت فشار زا روش خاص خود را دارد گاهی فرد هیجان را در مدار توجه قرار می دهد وبجای درگیری با مساله اضطراب زا سعی می كند ، به طرق دیگری از اضطراب خود بكاهد ، گاهی خود مساله را در مدار توجه قرار می دهد .

موقعیت اضطراب زا را ارزیابی می كند وسپس دست به كاری می زند تا آن موقعیت را تغییر دهد یا از آن اجتناب نماید .( هیلگارد به 1369)

اگر چه مقدار محدودی اضطراب برای رشد بشر ضرروی است ولی مقدار آن نیز باعث اختلال رفتار می شود واغلب اوقات شخص را مجبور به نشان دادن رفتار نوروتیك یا پسیكوتیك می نماید (شاملو ، 1369).

موقعیتهای گوناگون زندگی خانوادگی اجتماعی تحصیلی ، شغلی همگی می توانند عوامل تنش زا را ایجاد ویا تشدید نمایند .

چنانچه فردی در یك موقعیت خاص شغلی قرار گرفته باشد كه همواره استرس ، نگرانی ترس ویژگی شغلی او را تشكیل دهد خود او نیز حالتهای اضطراب را تجربه می كند واین موقعیتهای اضطراب زا تا حدودی بهداشت روانی فرد را بر هم می زند .

بدین ترتیب می بایست با تحقیق هر چه بیشتر در زمینه عوامل اضطراب زا وغلبه بر آنها به نحو طبیعی وصحیح موقعیتهای تنش زا را كاملا درك نموده وراه مقابله با آنرا ایجاد نمائیم تا شاید بتوان تا حدود زیادی معضل بزرگ جامعه امروزی كه مسائل ناشی از اضطراب است را از بین ببریم .

افسردگی بیماری بسیار شایعی است كه با وجود تحقیقات دامنه دار در مورد

علل ، علائم وطرق درمان آن متاسفانه در بیشتر جوامع امروزی و از جمله جامعه خود ما توجه به آن مبذول نشده است . علائم افسردگی را تا مدتها به عوامل دیگری چون ضعف اعصاب ، عصبانیت هیپوكندریاك وغیره نسبت می دادند به همین سبب تشخیص صحیح ودرمان آن به تعویق می انجامید ( امانت 1338).

بیماری افسردگی بیماری است كه خصوصیت اول وعمده آن تغییر خلق است وشامل یك احساس غمگینی است كه ازیك ناامیدی خفیف تا احساس یاس شدید ممكن است نوسان داشته باشد . این تغییر خلق نسبتا ثابت وبرای روزها ، هفته ها ، ماهها یا سالها ادامه دارد. افسردگی بر روی كل ارگانیسم اثر می كند و تمام حوزه های زندگی یك فرد را تحت تاثیر قرار می دهد این اثر در احساسات ، نیرو ،كشش ،فكر كیفیت ، علائق فرد نمایان می شود (وهابزاده ، 1364).

منظور از اختلالات عاطفی گونه هایی از سازمان یافتگی های مرضی است كه در وهله نخست دگرگونی وفروریختگی خلق وخوی در آنها بصورتی بارز به چشم می خورد ، رفتارهایی كه در این حالات مشاهده می شود در دو قطب كلی شادی غمگینی مشاركت دارند ، وجود بی نظمی هایی در تفكر منطقی ومحتوای آن در افسردگان بدون توجه به نوع آنان به ثبت رسیده است
( منصور ودادستان ، 1368).

در روانپزشكی ، افسردگی را تغییر خلق در جهت غمگینی می دانند ، بارزترین علامت بیماری افسردگی همانا خلق افسرده ایست كه به درجات مختلف ممكن است پدید آید . در پاره ای از موارد خلق افسرده ممكن است تنها علامت بیماری باقی بماند به هر حال در این بیماری كلیه اعمال حیاتی متناسب با خلق افسرده تغییر می كند. (اخوت وجلیلی ، 1363).

همانطور كه میدانیم افسردگی تنها علامت عاطفی نیست وهمراه با افسردگی ، بیخوابی وبی اشتهایی ، خودكشی ، احساس بی ارزش و فراوان دیده می شود . حدود افسردگی گاهی با موقعیت موجود متناسب نیست و گاهی حتی خود فرد از آن آگاهی ندارد .( پور افكاری ، 1364).

تقریبا هر كس گهگاه احساس افسردگی می كند اكثر ما گاهی وقتها احساس غم ورخوت می كنیم وبه فعالیتهای لذت بخش علاقه ای نشان نمی دهیم . افسردگی پاسخ طبیعی آدمی به فشارهای زندگی است . عدم موفقیت در تحصیل یا كار از دست دادن یكی از عزیزان و آگاهی از اینكه بیماری یا پیری توان ما را به تحلیل می برد از جمله موقعیتهایی هستند كه اغلب موجب بروز افسردگی می شوند افسردگی تنها زمانی نابهنجار تلقی می شود كه با واقعه ای كه رخ داده متناسب نباشد ویا فراتر ازحدی كه برای اكثر مردم نقطه آغاز بهبود است ادامه یابد ( براهنی وهمكاران ، 1368).

افسردگی واكنشی است كه در نتیجه پیدایش موقعیتهای نامساعد ایجاد می گردد واز لحاظ پزشكی یك نوع آزردگی است كه فعالیت وقابلیت حیاتی جسمانی وعقلانی فرد را كاهش می دهد . وبطور خلاصه می توان گفت كاهش یافتن نیرو وفعالیت جسمانی روانی موجب آزردگی می باشد .( آگاه ، 1355).

افسردگی طبیعی ومتعادل در انسان واكنش است یك عامل بیرونی كه فرد از آن آگاه است ومحرومیت آن را آگاهانه درك می كند .

به آغازگر و مبتكر فرایند یادگیری نیستند و روشهای سنتی به گونه ای آنها پرورش داده است كه فاقد این توانایی هستند كه در فرآیند یادگیری قسمت اعظم مسئولیت یادگیری را برای دستاوردهایشان به عهده بگیرند .

در بین روشهای مختلف آموزش و یادگیری كه توسط متخصصین پیشنهاد گردیده روش یادگیری مشاركتی كه در نیم قرن اخیر مطرح شده موثر تر از سایر روشها به نظر می رسد و از حمایت تحقیقاتی بالایی برخوردار است . ( اسلاوین ) ، یادگیری مشاركتی را به عنوان وسیله ای برای تقویت مهارتهای فكری و ارتقاء سطح یادگیری ، وسیله ای برای بهبود روابط دانش آموزان نژادهای مختلف و آماده كردن آنها برای ایفای نقش در فعالیت های گروهی یاد می كند .

در روش یادگیری مشاركتی ، وابستگی بین فردی ، تعامل چهره به چهره دانش آموزان و مسئولیت انفرادی وجود دارد و این تكلیف را به عهده ی تمامی اعضاء می گذارد كه مراقب یادگیری یكدیگر باشند تا گروه موفق شود ( تجربه كار ، 1380)

جانسون و جانسون ( 1981) و اسلاوین ( 1990) به نقل از سیف ( 1370) می گویند وقتی كه موفقیت دانش آموزان به كمك و مشاركت سایر اعضای گروه وابسته است بیشتر به صورت مشاركتی فعالیت می كنند . برای این منظور می توان مواد آموزشی را میان اعضای گروه تقسیم كرد و از هر یك از آنان خواست تا مطالب مهم خود را بیاموزد و آن را به دیگران آموزش دهد . همكاری در گروه ، دانش آموزان را تشویق می كند كه به نظریات افراد دیگر گوش فرا دهند . در مورد مسائل و موضوعات گوناگون با یكدیگر بحث كنند .

یاد بگیرند كه درباره پدیده های اطراف خود قضاوت كنند و سرانجام مسئولیتی را به عهده بگیرند .

غالباً در تمامی مدارس كشور هنوز آموزش به شكل سنتی است ، یعنی به جای دانش آموز محوری ، معلم محوری است و این معلم است كه باید تمامی اطلاعات را به دانش آموزان ارائه دهد در این روش دانش آموزان به صورت منفعلانه عمل می كنند .

این رویكرد درست مخالف روش یادگیری مشاركتی است و یادگیری مشاركتی یكی از الگوهای نوین یادگیری و یاددهی است كه می تواند محیط آموزشی را به گونه ای سازمان دهد كه هم بر توانش شناختی و هم بر ویژگیهای عاطفی فراگیران تاثیرات مثبت و سازنده ای بر جای بگذارد .

اسلاوین ( 1991) به شواهدی اشاره كرده است كه نشان می دهد روش یادگیری مشاركتی روابط بین دانش آموزان نژادهای مختلف را در كلاسهای مختلف بهبود می بخشد . همچنین این روش موجب بالا رفتن سطح عزت نفس و سایر ویژگی های عاطفی مثبت در دانش آموزان می شود .( سیف ، 1380)

حال با توجه به نقش موثر یادگیری مشاركتی در فرایند یاددهی – یادگیری و همچنین درس علوم ، در اینكه چه روشی باعث یادگیری بهتر دانش آموزان می شود و آنها را وادار به فكر كردن می كند ، این مساله برای ما مطرح می شودكه به بررسی و مقایسه دو الگوی تدریس مشاركتی و انفرادی به منظور استفاده از راهكارهای مناسب در جهت بهبود فرایند یاددهی و یادگیری و افزایش مشاركت در بین دانش آموزان بپردازیم .

اهمیت و ضرورت تحقیق

با توجه به اینكه هر ساله وقت و هزینه های زیادی توسط وزارت آموزش و پرورش وخانواده ها در جهت یادگیری دانش آموزان صرف می شود ولی مشاهده شده كه یادگیری ضعیف در نتیجه افت تحصیلی در دروس متفاوت و مقاطع مختلف وجود دارد .

این موضوع به عنوان یك مشكل توجه متخصصین تعلیم و تربیت و والدین و برنامه ریزان آموزشی جامعه را به خود معطوف داشته و نظرات گوناگونی در رابطه با علل آن وجود دارد .

بعضی ها فقدان انگیزه ، بعضی دیگر روشهای تدریس ، سهل انگاری خانواده ها و .. را از علل اصلی این مشكل می دانند و كمتر به روش یادگیری دانش آموزان توجه می شود و تقریباً در بیشتر مدارس روش یادگیری انفرادی در تمام دروس و مقاطع تحصیلی مورد استفاده قرار می گیرد .( هر چند كه به ظاهر ارزشهای گروهی استفاده می شود ) و كمتر به روشهای یادگیری گروهی از جمله روش یادگیری مشاركتی توجه می شود .

ركود و انفعالی كه برمحیط های آموزشی و مدارس كشور ما حكمفرماست نیاز به تجدید نظر در روش ها و رویكردهای اداره كلاس را مطرح می كند . مشاركت با فراهم كردن تنوعی كه نیاز هر موقعیت آموزشی است . قابلیت آن را دارد كه مشكل موجود را حل كند .

یكی از ضروری ترین تحولات در نظامهای آموزشی ، تحول در نگرش و تدریس معلمان ومدیران اجرایی نظام آموزشی است . برای دست یابی به چنین تحولی معلمان باید دانش و بینشی صحیح از نظریه ها وراهبردهای مختلف آموزشی داشته باشند زیرا نظریه ها و ریكردهای تحول آفرین در فرایند اجرا ، با استفاده درست از راهبردهای یاددهی – یادگیری هویت می یابند و كارایی و مفید بودنشان مشخص می شود . مسئولان و مجریان نظامهای آموزشی باید باور كنند كه نظریه ها و اجرای برنامه های درسی عناصری انفكاك ناپذیر هستند و تاثیر متقابل بریكدیگر دارند ، نظریه ها عمل را هدایت می كنند و بالعكس داده های حاصل از عمل موجب اصلاح ، رشد و تكامل نظریه ها می شوند . نظریه های تدریس و یادگیری جهت دهنده فكر ونگرش معلمانهستند و چهارچوب عملی آنان را در فرآیند اجرا شكل می دهند . نظریه ها بدون عمل تفكری است ایستا ، و عمل بدون مبانی نظری ، حركتی كوركورانه است .( شعبانی ، 1382، ص1) .

امروزه نقش تعلیم و تربیت نسبت به گذشته دگرگون شده است . دیگر برخلاف گذشته نقش آموزش و پرورش فقط تعلیم صرف نیست بلكه به همان نسبت كه بودجه های كلان به آموزش و پرورش اختصاص داده می شود انتظارات و توقعات از این نهاد نیز افزایش یافته است . مدرسه علاوه بر فراهم آوردن فرصتهای یادگیری باید به فكر رشد همه جانبه دانش آموزان باشد رشد ذهنی ، رشد جسمی ، رشد اجتماعی ، رشد عاطفی و … همه باید مدنظر قرار بگیرند . باید به نقش یادگیری در دانش آموزان بیشتر توجه شود .

چون وظیفه اصلی و اساسی معلم در تدریس راهنمایی دانش آموزان برای یادگیری است . لذا او باید با استفاده از شیوه های گوناگون در موقعیت های مختلف ، دانش آموزان را فعالانه با مطالب مورد مطالعه و موقعیت های یادگیری درگیر نماید . مشاركت دانش آموزان در فرایند یادگیری آنقدر مهم است كه بعضی از متخصصین تعلیم و تربیت میزان مشاركت دانش آموزان در فعالیتهای یادگیری را به عنوان ملاكی برای ارزیابی معلمین مطرح نموده اند .

در تدریس ، معلم با نقش راهنمائی كه دارد فراگیران را به سوی برنامه های درسی فرا می خواند و بین فراگیران و محتوای برنامه های درسی تعامل به وجود می آید ، از نگاه دیگری كه به امر تدریس می كنیم بعد دیگر فعالیتهای متقابل معلم و فراگیر هستند كه معلم نقش برانگیزاننده فراگیر به سوی تجربه و عمل و یا تفكر برای درك مطالب درسی را به عهده دارد .( ادیب نیا ، 1385)

در كشور ما در دهه ی اخیر نقاط ضعف آموزش سنتی بیش از پیش نمایان شده و این امر باعث شده كه متخصصین تعلیم و تربیت روش آموزش گروهی ومشاركتی را پیشنهاد دهند . از جمله علی شریعتمداری ( 1375) با انتقاد از نحوه ی تالیف كتب درسی ، به دلیل عدم ایجاد سوالات اساسی در ذهن دانش آموزان برای رسیدن به نوآوری علمی ، عنوان داشت : دگرگونی شیوه آموزشی در مدارس كشور برای بالا بردن سطح علمی جامعه ضروری است . ایشان عنوان می دارند : شیوه آموزش باید به گونه ای باشد كه دانش آموزان پس ا ز طی دوره آموزشی در مدارس كشور برای دادن طرح و ایده های نوین علمی آماده باشد . معلمان امروز باید نگرشی باز داشته باشند .

یعنی آماده باشند تا رویكردهای مختلف را بیازمایند و پذیرای اطلاعات تازه درباره یادگیری و یادگیرندگان باشند آنها همچنین باید روشهای مختلف را بكار گیرند تا اینكه كشف كنند كدامیك به نحو بهینه منجر به یادگیری دانش آموزان می شود ، معلمان آینده باید از حالت سنتی تغییر یافته به چیزی بدل شوند كه كارل راجرز[5]« تسهیل كننده یادگیری » وكلر[6]« مهندس آموزشی[7] » یا « مدیر اقتضایی [8]» می نامند ش( سیف ، 1380)

روشهای مختلفی برای تدریس وجود دارد یكی از الگوهای تدریس كه در سالهای اخیر مطرح شده الگوی مبتنی بر روش همیاری است . به نظر آلسون كنگ( آقا زاده 1383، ص 93 – 91) در یادگیری از طریق همیاری نقش معلم از « دانای صحنه كلاس به راهنمای عمل » تغییر می یابد . دانش آموزان بصورت گروهی به یادگیری اقدام می كنند .

ولی پیشرفت آنان در یادگیری بصورت انفرادی سنجیده می شود یادگیری از طریق همیاری دارای نظم و ساختار است و تمركز اساسی اش بر اطمینان یافتن از رخ دادن یادگیری است .

یادگیری از طریق همیاری ، مهارتهای برقراری ارتباط دانش آموزان را می طلبد و آنها را ارتقاء می دهد موفقیت گروه به میزان اثر گذاری تعاملات میان اعضاء گروه بستگی دارد . پیش از آنكه یادگیری از طریق همیاری آغاز شود . دانش آموزان باید برخی مهارتهای مورد نیاز برای تعامل موفق گروهی را بیاموزند ، مهارتهایی نظیر : تعبیر و تفسیر واژگان و جملات برای درك و فهم بهتر و ارائه و دریافت بازخورد – خودداری از مجبور كردن گروه به پذیرش نظرات – ایجاد فرصت برای بیان ایده ها ( آقا زاده ، 1383 ، ص 92)

نمونه تحقیق……………………………. 33

چگونگی نمونه برداری……………………… 33

توضیح درباره نمونه ها……………………. 34

نحوه نمره گذاری ……………………….. 33

ابزار تحقیق……………………………. 34

– روایی پرسشنامه ………………………. 36

– اعتباری پرسشنامه……………………… 37

روش آماری……………………………… 40

فصل چهارم

محاسبات آماری علائم جسمانی……………….. 44

تفسیر و بیان نتیجه علائم جسمانی…………… 44

محاسبات آماری علائم اضطرابی و خواب………… 48

تفسیر و بیان نتیجه علائم ضطرابی و خواب…….. 48

محاسبات آماری كاركرد اجتماعی…………….. 51

تفسیر و بیان نتیجه كاركرد اجتماعی………… 51

محاسبات و بیان افسردگی………………….. 54

تفسیر و بیان نتیجه افسردگی………………. 54

محاسبات آماری سلامت عمومی………………… 56

تفسیر و بیان نتیجه سلامت عمومی……………. 56

فصل پنجم

خلاصه ای از فصول…………………………. 60

مقایسه پژوهش حاضر با پژوهشهای پیشین………. 60

محدودیتهای پژوهش……………………….. 61

پیشنهادات …………………………….. 63

منابع و مآ‎خذ……………………………

 

فهرست جداول

جدول علائم جسمانی (1-4)………………….. 46

جدول علائم اضطرابی و اختلال خواب (2-4)……… 49

جدول كاركرد اجتماعی (3-4)……………….. 53

جدول علائم افسردگی (4-4)…………………. 55

جدول سلامت عمومی (5-4)…………………… 57

 

فهرست نمودارها

نمودار علائم جسمانی (1-4)………………… 46

نمودار علائم اضطرابی و اختلال خواب (2-4)……. 49

نمودار كاركرد اجتماعی (3-4)……………… 52

نمودار علائم افسردگی (4-4)……………….. 55

نمودار سلامت عمومی (5-4)…………………. 57

 

چكیده:

در این پژوهش به بررسی تاثیر ورزش بر سلامت روان در زنان ورزشكار و غیرورزشكار پرداخته شده است فرضیه های مورد بررسی در این پژوهش عبارتند از:

1- بین علائم جسمانی در زنان ورزشكار با زنان غیر ورزشكار تفاوت وجود دارد.

2- بین علائم اضطرابی و اختلال خواب در زنان ورزشكار با زنان غیرورزشكار تفاوت وجود دارد.

3- بین كاركرد اجتماعی در زنان ورزشكار با زنان غیر ورزشكار تفاوت وجود دارد.

4- بین افسردگی در زنان ورزشكار با زنان غیرورزشكار تفاوت وجود دارد.

گروه نمونه انتخاب شده در این پژوهش شامل 60 نفر از زنان دانشجوی 42-20 ساله می باشد كه 30 نفر از آنان دانشجویان ورزشكار حرفه ای مجموعه شهید شیرودی و 30 نفر دیگر از دانشجویان غیرورزشكار واحد قیامدشت در سال 1385 می باشند ابزار مورد استفاده در این آزمون پرسشنامه سلامت عمومی GHQ و روش آماری در این پژوهش t استیودنت می باشد بر اساس نتایج حاصله از این آزمون بین علائم جسمانی در زنان ورزشكار و غیرورزشكار با 03/3 t= و با اطمینان 99% و بین علائم اضطرابی و اختلال خواب با 11/3 t = وبا اطمینان 99% و بین كاركرد اجتماعی با 53/3 t = و با اطمینان 99% و 999% و بین افسردگی با 59/2 t = و با اطمینان 95/% و در نهایت بین سلامت عمومی با 57/2t= و با اطمینان 95% تفاوت معنادار وجود دارد.

مقدمه:

یكی از شاخص های مهم توسعه یافتگی كشورها، سطح سلامت و تندرستی افراد جامعه است. به بیان دیگر، سطح سلامت و تندرستی در كشورهای توسعه یافته مطلوب و مطابق با استانداردهای جهانی است. كارشناسان اهم راه های دستیابی به سلامت و تندرستی را تغذیه مناسب، رعایت اصول بهداشتی و اجرای فعالیت های جسمانی می دانند كه هر یك به نوبة خود نقش بسزایی در تامین سلامت جسم و روح افراد دارند. بهداشت جسمی و روانی از مقوله هایی است كه از دیرباز مورد توجه رهبران دینی و نخبگان علمی جوامع بوده است و در متون علمی تمدن های نخستین چون یونان، ایران، و روم فصول متعددی به اهمیت این مقوله اختصاص یافته است. (پهلوان، محمدرضا، 1383، ص 2)

جرج در باتلر[1] در كتاب مقدمه تفریحات سالم و بازی در جامعه به این نكته اشاره كرده كه تفریحات سالم و ورزش در گذراندن اوقات فراغت نقش سازنده ای در جامعه دارد. او معتقد است كه واژه بازی و ورزش در اوقات فراغت كودكان و جوانان نوعی بیان حالتهای روانی یا عاطفی و عادات رفتاری آنها است. اكثر نویسندگان و صاحبنظران ورزشی را عقیده بر این است كه بازی و ورزش یكی از عوامل اصلی و موثر در روند رشد كودكان، نوجوانان و جوانان است و در نزد بزرگسالان آثار فیزیولوژی و روانی دارد كه به بهداشت جسمی و ذهنی آنان كمك می كند. (نمازی زاده و سلحشور، 1361، ص 12)

غیر از تغذیه، ورزش باز هم تاثیر قدرتمندی بر سلامتی دارد. سالخوردگان سالم و بی تحرك بالای 80 سال كه استقامت آموزی را شروع می كنند (راه رفتن، رقص اروبیك و دوچرخه سواری) قابلیتهایی كسب می كنند كه با قابلیتهای افراد بسیار جوانتر برابر است. (سید محمدی، یحیحی؛1383، ص 310)

تاثیر تئوری های مدیریت بر مدیریت آموزشی. 18

تعاریف مدیریت و مدیریت آموزشی. 20

ویژگی های منحصر به فرد مدیریت آموزشی. 22

مهارت های مورد نیاز مدیران. 23

مهارت های مورد نیاز مدیران آموزشی برایمدیریت مدارس 25

عوامل موثر در موفقیت مدیران. 27

ارزشیابی اثر بخشی و کارآمدی مدیران. 28

عوامل موثر در اثر بخشی یک سازمان. 31

از دیدگاه دیگری اثر بخشی سازمانی به چهار عامل عمده زیر بستگی دارد. 32

وظیفه های مدیران. 32

وظایف مدیریت در رده های مختلف سازمانی. 33

برنامه ریزی. 33

انواع برنامه ها. 34

مراحل عمده برنامه ریزی. 35

مراحل عمده برنامه ریزی عبارتند از. 35

برنامه ریزی موثر. 35

سازماندهی. 37

تامین و بکارگیری نیروی انسانی. 38

نظارت و کنترل. 39

هدایت و رهبری. 40

انگیزش و رفتار. 41

سلسله مراتب نیاز ها. 42

نظریه انگیزش- بهداشت روانی. 43

تئوری y,x. 43

نظریه گروه های انسانی. 44

مطالعات و نظریه هائی در مورد رهبری. 45

روش صفات ممیزه رهبری. 45

تحقیقات رهبری دانشگاه اوهایو. 46

سیستم های مدیریتی لیکرت. 47

رهبری اقتضایی (هرسی و بلانچارد). 48

رهبری موفق و رهبری موثر. 48

همگامی و رهبری. 49

فرآیند همگامی و رهبری. 49

رهبری مبتنی بر عشق و محبت. 50

فرآیند رهبری در بر گیرنده چهار مفهوم اصلی است که عبارتند از 50

فرایند رهبری توام با عشق و محبت دارای سه مرحله اساسی است 51

مدیریت مشارکتی. 52

شرایط لازم برای اثر بخش بودن مشارکت. 53

مزایای مشارکت. 54

ایجاد تغییر و خلاقیت و نو آوری لازمه بقا و موفقیت سازمان ها 55

برنامه ریزی و اجرای تغییر. 55

فرآیند تشخیص شامل موارد زیر است. 56

فرآیند ایجاد تغییر. 56

خلاقیت و نوآوری. 57

فرآیند خلاقیت. 58

ویژگی های افراد خلاق. 60

موانع خلاقیت. 60

استراتژی های نوآوری. 61

روابط انسانی. 62

روابط انسانی در مدرسه. 63

شاخص های روابط انسانی مطلوب در مدرسه. 65

عوامل موثر در ایجاد رضایت خاطر معلمان از کار خویش و محیط آموزشی 66

مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق. 69

فصل سوم. 75

جامعه آماری و روش نمونه گیری. 76

ابزار جمع آوری اطلاعات. 76

نحوه جمع آوری اطلاعات. 78

روش های آماری تحقیق. 78

فصل چهارم . 79

فرضیه یک. 80

فرضیه دو. 84

فرضیه سه. 88

فرضیه چهار. 92

فرضیه پنج. 96

جدول نتایج فرضیات. 100

فصل پنجم. 101

خلاصه تحقیق و نتیجه گیری. 102

نتایج دیگری که در ضمن تحقیق بدست آمده است. 103

پیشنهادات. 104

محدودیت ها و تنگناهای پژوهش. 105

پیوست . 107

پرسشنامه. 108

فهرست منابع. 111

فصل اول   طرح تحقیق

ملاکها و شرایط ازدواج……………………………………………………………………………………………………. 15

جایگاه و نقش رشد در ازدواج…………………………………………………………………………………………….. 19

رابطه ملاکهای گزینش همسر با موفقیت در زندگی……………………………………………………………………… 21

زناشویی

موفقیت زندگی در رابطه با اهداف ازدواج……………………………………………………………………………….. 21

همسان همسری یک قاعده جهانی…………………………………………………………………………………………. 22

عوامل مؤثر بر گزینش همسر…………………………………………………………………………………………….. 23

نقش والدین در ازدواج جوانان…………………………………………………………………………………………….. 24

عوامل مؤثر در زندگی زناشویی موفق…………………………………………………………………………………… 25

ویژگیهای یک ازدواج موفق………………………………………………………………………………………………. 26

عواملی کهسازگاری زناشوییرا دشوار میسازد………………………………………………………………………… 27

مفهوم شخصیت…………………………………………………………………………………………………………….. 28

رویکردهای اصلی شخصیت……………………………………………………………………………………………… 29

رویکردهای روان پویشی…………………………………………………………………………………………………. 29

دیدگاه ساختاری……………………………………………………………………………………………………………. 29

دیدگاه پویشی……………………………………………………………………………………………………………….. 29

دیدگاه اقتصادی…………………………………………………………………………………………………………….. 30

رویکرد پدیدارشناختی……………………………………………………………………………………………………… 30

5

رویکرد شناختی……………………………………………………………………………………………………………. 31

رویکرد رفتاری……………………………………………………………………………………………………………. 32

رویکرد یادگیری اجتماعی………………………………………………………………………………………………… 32

رویکرد صفات…………………………………………………………………………………………………………….. 32

نظریه آلپورت……………………………………………………………………………………………………………… 32

نظریه کتل………………………………………………………………………………………………………………….. 33

نظریه آیزنک………………………………………………………………………………………………………………. 34

مدل پنج عاملی شخصیت…………………………………………………………………………………………………… 35

پیشینه تاریخی مدل پنج عاملی شخصیت

مدل پنج عاملی مک کری و کاستا………………………………………………………………………………………… 36

ابعاد شخصیت در مدل پنج عاملی مک کری……………………………………………………………………………… 37

وکاستا

نوروزگرایی 37…………………………………………………………………………………………………………. (N)

برونگرایی 37……………………………………………………………………………………………………………. (E)

گشودگی 37………………………………………………………………………………………………………………. (O)

مقبولیت 38………………………………………………………………………………………………………………. (A)

وظیفه شناسی 38………………………………………………………………………………………………………… ©

تفسیرهای نظری مدل پنج عاملی شخصیت……………………………………………………………………………….. 38

سنجش شخصیت……………………………………………………………………………………………………………. 39

پرسشنامههای خود سنجی یا عینی شخصیت……………………………………………………………………………… 30

آزمونهای فرافکن………………………………………………………………………………………………………….. 30

مصاحبه بالینی……………………………………………………………………………………………………………… 30

سنجش رفتاری…………………………………………………………………………………………………………….. 41

پژوهش های داخلی………………………………………………………………………………………………………… 41

پژوهش های خارجی………………………………………………………………………………………………………. 48

فرضیه ها یا پرسشهای تحقیق…………………………………………………………………………………………….. 56

ملاحظات اخلاقی…………………………………………………………………………………………………………… 56

محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………………. 57

متغیر های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………… 57

تعاریف واژه ها……………………………………………………………………………………………………………. 57

فصل دوم: روش شناسی

طرح پژوهش………………………………………………………………………………………………………………. 59

جامعه آماری و گروه نمونه……………………………………………………………………………………………….. 59

ابزار گردآوری داده ها:……………………………………………………………………………………………………. 59

6

شیوه تجزیه و تحلیل آماری:………………………………………………………………………………………………. 62

فصل سومیافتههای پژوهش

یافتههای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 64

الف: یافتههای توصیفی……………………………………………………………………………………………………. 64

ب: یافتههای استنبا طی…………………………………………………………………………………………………….. 64

فصل چهارمبحث و نتیجهگیری

تحلیل نتایج…………………………………………………………………………………………………………………. 72

کاربرد نتایج……………………………………………………………………………………………………………….. 73

پیشنهادات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………. 73

منابع و مأخذ فارسی……………………………………………………………………………………………………….. 75

منابع و مأخذ لاتین…………………………………………………………………………………………………………. 76

پیوستها……………………………………………………………………………………………………………………… 80

چکیده لاتین 82

فصل اول

مقدمه

بیان مسئله

سازگاری زناشویی^�با توجه به اهمیت نهاد خانواده در جوامع امروزی، ارتباط آن با کیفیت زندگی و تأثیرگذاری بر جنبههای مختلف زندگی از جمله سلامت جسمی و روانی از دهه 1990 مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. سینها^�و ماکرجک(1990)^�سازگاری زناشویی را وضعیتی میدانند که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساس ناشی از خوشبختی و رضایت از همدیگر را دارند. سازگاری در ازدواج از طریق علاقه متقابل، مراقبت از

یکدیگر، پذیرش، درک یکدیگر و ارضای نیازها ایجاد میشود (احمدی، .(1384 در واقع سازگاری زناشویی

فرایندی است که در طول زندگی زن و شوهر بوجود میآید، و لازمه آن انطباق سلیقهها، شناخت صفات

شخصیتی، ایجاد قواعد رفتاری و شکلگیری الگوهای مراودهای است (قربانعلیپور، .(1387 مطالعات نشان می – دهد که سازگاری زناشویی به سازگاری کلی فرد کمک میکند. همسران سازگار عزت نفس بالاتری را دارند و در روابط اجتماعی رضایت بیشتری از زندگی دارند. که در رفتار آنان بصورت ابراز عشق و محبت، احترام متقابل، روابط جنسی رضایتبخش، تشابه نگرش، ارتباط مناسب و حل مسأله جلوهگر میشود. در مطالعات انجام شده

تلاشهایی در جهت شناسایی عوامل مؤثر بر سازگاری زوجین صورت گرفته است (فوورس و السن،

1986؛

هلمن و همکاران، 1994؛ برادباری و فینچام، .(2000 از جمله عوامل مؤثر بر سازگاری زناشویی، متغیرهای شخصیتی است. ویژگیهای شخصیتی در تمام زمینههای زندگی و روابط اجتماعی انسان جلوهگر میشوند و

مسائل پر اهمیتی چون ازدواج، سازگاری زوجین و رضایت آنها را تحت تأثیر قرار میدهند (دانش،

.(1384

شخصیت به صورت مستقیم و به عنوان عاملی تأثیرگذار بر فرآیند ارتباطی زوجها اثر میگذارد. شخصیت یک نفر انواع معین و متفاوتی از واکنشها را از طرف متقابل فرا میخواند و بالطبع رضایت زناشویی و میزان سازگاری آنها را متأثر میسازد (کاگلین، هاستون وهاست، .(2000 تحقیقات نشان میدهند که عوامل شخصیتی پیشبینیهای تجربی در سازگاری زناشویی هستند. وجود روابط بین عوامل شخصیتی و بازده زناشویی زوجین با استفاده از طرحهای طولی و مقطعی مورد آزمون قرار گرفته و نتایج نشانگر آن است که ویژگیهای شخصیتی زوجین از جمله مؤثرترین عوامل میزان رضایت از زندگی است که در تبیین تغییرات رضایتمندی زناشویی اهمیت ویژهای دارد (کوردک، 1993؛ بورچارد و لوزیر، 1999؛ امانالهیفرد، 1384 ؛ دونلان، 2004، گاتیس، 2004؛ لویز، 2005؛ عباسی، 1389؛ احدی، 1386؛ شکرکن، 1385؛ عطاری، 1385؛ محمدزاده ابراهیمی، .(1387 نتایج کلی پژوهشهای متعدد بیانگر آن است که پنج عامل شخصیتی روانآزدهخویی^�، برونگرایی^�، گشودگی^�، همسازی^�

�. marital adjustment

^�. Sinha.sp.

Mukerjec. N. .^�

� .Neuroticism.

� .Extraversion.

� .Openness.

9

و وظیفهشناسی^�پیشبینی کننده سازگاری زناشوییاند (شکرکن، .(1385 پژوهشهای جدیدتر در بررسی ویژگیهای شخصیتی متمرکز بر نقش تفاوت و شباهت ویژگیهای شخصیتی با سازگاری و رضایت از زندگی زوجین است (شیوتا و لونسون، 2007؛ السن و نمچک، 1999؛ ویسمن، ابلاکر و ینستک، 2004؛ رابینز، کاسپی و موفیت،2002؛ گاتیس، 2004؛ لوو و کلونن، 2005؛ واتسون، .(2004 یافتههای برخی از پژوهشها نشان میدهد که ازدواجهایی از پایداری و سلامت برخوردارند که هنگام شروع زندگی مشترک، ویژگیهای شخصیتی زوجها مشابه باشند (کاسپی هرنز، .(1990 یافتههای نمیچک و السن (1999) با استفاده از مدل پنج عاملی شخصیت بیانگر آن است که سازگاری زوجها در شباهت و تفاوت عوامل شخصیتی همسازی، روانآزردهخویی و گشودگی و برونگرایی متفاوت است. پژوهش سیمپسون و چرستنس ( (2004 و لوووکلونن ( (2005 نشانداد که شباهت زوجین در عامل شخصیتی همسازی با رضایت بیشتری در روابط زناشویی همراه است. یافتههای پژوهش محمدزاده ابراهیمی (1387) نشانداد بین مشابه بودن در خوشایندی و برونگرایی با رضایت زناشویی رابطه معنی – دار وجود دارد و بین مکمل بودن در عامل روانآزردهخویی با رضایت زناشویی رابطه منفی وجود دارد. با توجه به پیشینه پژوهشهای انجام شده، پژوهش حاضر قصد دارد به بررسی تأثیر شباهت و تضاد ویژگیهای شخصیتی با سازگاری زناشویی در زوجهای دانشجو بپردازد.

رضایت………………………………………………………………………………………………………..⁷

گروه بندی مشتریان……………………………………………………………………………………………………………………………….⁸

اهمیت مشتری…………………………………………………………………………………………………………………………………………¹

نیاز مشتری………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ویژگیهای مدیران مشتری مدار………………………………………………………………………………………………………………..

ویژگیهای کارکنان مشتری مدار ………………………………………………………………………………………………………………

شناسائی انتظارات مشتری………………………………………………………………………………………………………………………….

گام برای ایجاد تجربه بی نظیر برای مشتریان……………………………………………………………………………………..

³گام طالیی برای جذب مشتری……………………………………………………………………………………………………………….⁷

راه ساده برای نفوذ در قلب مشتری……………………………………………………………………………………………………¹

چگونه وفاداری مشتریان را بدست می آوریم؟ ……………………………………………………………………………………….

چگونه رضایت مشتری را جلب کنیم؟……………………………………………………………………………………………………..

انتظارات مشتری ……………………………………………………………………………………………………………………………………..	7
مدیریت انتظارات مشتری…………………………………………………………………………………………………………………………	3
نکته کلیدی در تهیه یک برنامه وفاداری موفق برای مشتریان……………………………………………………………..	1
عبارات منفی در خدمت رسانی مشتری …………………………………………………………………………………………….
6راه برای جذب مشتری جدید ……………………………………………………………………………………………………………….	6
درصورت شکایت مشتری چه اقدامی را انجام بدهیم؟ …………………………………………………………………………..	8
فصل سوم:روش شناسی تحقیق
انواع روشهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………..	1
طبقه بندی تحقیقات بر مبنای هدف………………………………………………………………………………………………………	1
تحقیقات بنیادی)پایه ای( ……………………………………………………………………………………………………………………….	1
تحقیقات کاربردی ……………………………………………………………………………………………………………………………………
تحقیق و توسعه ……………………………………………………………………………………………………………………………………….
تحقیقات عملی ……………………………………………………………………………………………………………………………………..
طبقه بندی تحقیقات بر مبنای ماهیت و روش ………………………………………………………………………………………
انواع تحقیقات توصیفی …………………………………………………………………………………………………………………………..	6
روش تحقیق حاضر…………………………………………………………………………………………………………………………………..	8
فصل چهارم:نتیجه گیری و پیشنهادات
نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………………	3
پاسخ سواالت…………………………………………………………………………………………………………………………………………	3
پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………………………………….	63
فهرست منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………………..	71

چکیده:

تحقیق با هدف آشنایی با مبانی واصول وراهکارهای ارائه شده در خصوص مفهوم مشتری مداری انجام شده است.در دنیای رقابتی وبازارهای پیچیده داخلی وبین المللی امروز؛سمت وسوی کلیه فعالیت های سازمان برای تامین نیازهای مشتریان ومخاطبان وکسب رضایت واعتماد آنها می باشد.در بازار گسترده امروز موفقیت یا عدم موفقیت هرسازمانی به رفتار مشتری ومخاطب بستگی دارد.از طرفی می توان مشتری مداری را نوعی ارزش نهادن به انسان وتامین حوائح ونیازهای او می توان تعریف کرد.

هدف از تحقیق :

شناسایی مشتری وانواع آن ،اهمیت مشتری ،جلب رضایت مشتری،روش های مشتری مداری ومفاهیم مشتری مداری ،ارتقا سهم بازار واثرات رضایت مشتری در کسب وکار ،شناسایی انتظارات مشتری ،شناسایی نیازهای مشتری و نیز هدف از این تحقیق نشان دادن اهمیت باالی مشتری مداری جهت رسیدن به سود بیشتر و حفظ وفاداری مشتری است.

ضرورت از انجام تحقیق:

از خصوصیات انسان پویا در عصر رقابت، توانایی پیش بینی و برنامه ریزی است. به طوریکه بتوانند با برنامه ریزی برای تحقق اهداف از پیش تعیین شده گام بردارد و هر زمانی که الزم بود، در برنامه های خود تغییراتی را ایجاد کند و آمادگی انعطاف پذیری و هماهنگی با شرایط را داشته باشند. شما هم اگر می خواهید در بازار کار موفق باشید بهتر است همیشه در صدد تغییر برای جلب هرچه بیشتر مشتریان خود باشید .

در این کار یعنی فروشندگی و یا بازاریابی دو دسته از انسانها بسیار اثر گذار هستند . یک دسته مشتریان ودسته دیگر رقبا. پس بهتر است خود را شرطی کنیم و در آغاز روز دو سوال را بسیار مهم از خود بپرسیم:

7

مشتری من کیست و چه می خواهد؟ رقیب من کیست و چه می کند؟ در واقع جلب مشتری هدف اصلی ماست و رقیب مانع رسیدن به این هدف است .

البته تصور نکنید اگر پاسخ این سوالها را پیدا کردید، می توانید با آن یک عمر کسب و کار بی دغدغه داشته باشید. حقیقت این است که دنیا در حال تغییر است و مطمئناً سلیقه، ذائقه، قدرت مالی و… مشتری هم عوض می شود. رقبا هم دستخوش تغییرات فراوان هستند .

پس با این سوالها تا آخر عمر همراه هستند. اما هیچگاه درجه رقابت خود به مشتریان آنها را نگران کرده است، طبیعی است که اگر برای آنها مهم نبودیم از ما صحبت نمی کردند، پس اگر موضوع صحت نداشت بگویید متاسفانه آنها روش خوبی را برای رقابت انتخاب نکرده اند اما اگر موضوع صحت داشت، کتمان نکنید، بالفاصله موضوع را به ارزش مرتبط کنید و برآیند نقاط مثبت و منفی را برای مشتری بشمارید و این را یاد آور شوید که تمام شرکت ها مشکالتی دارند .

فراموش نکنید فروشندگان موفق نیاز های مشتری را می شناسند و می توانند آنها را از سوی مشتری به تقاضا تبدیل کنندو تقاضا همان نیاز و خواست است زمانی که با قدرت خرید همراه شود. اگر نتوانیم مشتری را به حالت متقاضی تبدیل کنیم، در آن صورت آنها جذب رقبا خواهند شد به این متقاضی شدن، خاتمه معامله فروش می گویند .

………. 7

-4-1 اهداف پژوهش……………………………………………………………………. …………………. ……… 7

-5-1 سابقه و ضرورت انجام تحقیق……………………………………………………………………………….. 8

-6-1 فرضیههای پژوهش…………………………………………………………………………………………… 8

-7-1 کاربردهای پژوهش………………………………………………………………………………… ………… 9

-8-1 مزایای حاصل از پژوهش…………………………………………………………………………………….. 9

-9-1 روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………. 9

-10-1 روش و ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………………………………… ……… 10

-1-10-1 مطالعات کتابخانهای…………………………………………………………………………….. …….. 10

-2-10-1 تحقیقات میدانی……………………………………………………………………………………. ……. 10

-11-1 جامعه آماری……………………………………………………………………………………………….. 11

-12-1 قلمرو زمانی و مکانی تحقیق……………………………………………………………………………… 11

-13-1 ساختار کلی پایان نامه…………………………………………………………………………………….. 12

فصل دوم : مروری بر ادبیات موضوع

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….. 15

-1-2 بخش اول: مدیریت دانش…………………………………………………………………………… ……… 16

-1-1-2 دادهها، اطلاعات و دانش…………………………………. ……………………………………………. 17

-2-1-2 دانش مستتر و آشکار…………………………………………………………………………………….. 18

-3-1-2 تعاریف مدیریت دانش……………………………………………………………………………………. 19

-4-1-2 سیستمهای مدیریت دانش…………………………………………………………. …………………….. 20

-5-1-2 نقش افراد در مدیریت دانش…………………………………………………………. …………………… 21

-6-1-2 عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش…………………………………………………………………….. 23

-2-2 بخش دوم: خلاقیت سازمانی………………………………………………………………. ……………….. 27

-1-2-2 تعاریف خلاقیت…………………………………………………………………………………………… 27

-2-2-2 خاستگاه خلاقیت………………………………………………………………………………………… .. 27

-3-2-2 دیدگاههای فرآیند خلاقیت……………………… …………………………………………………………. 28

-4-2-2 سطوح خلاقیت…………………………………………………………………………………………….. 29

-5-2-2 دیدگاهها در مورد افراد خلاق ………………………………………………………………………….. .. 29

-6-2-2 عوامل موثر بر خلاقیت…………………………………………………………………………………… 30

-1-6-2-2 عوامل فردی……………………………………………………………………………………………. 30

-2-6-2-2 عوامل محیطی………………………………………………………………………………………….. 32

-3-6-2-2 عوامل گروهی………………………………………………………………………………………….. 32

-4-6-2-2 عوامل سازمانی………………………………………………………………………………………… 33

-7-2-2 خلاقیت سازمانی در سازمانها………………………………………………… ………………………… 34

-8-2-2 عوامل کلیدی موفقیت خلاقیت سازمانی………………………………………………………………….. 36

-3-2 بخش سوم: یادگیری سازمانی……………………………………………………………………………….. 38

-1-3-2 تعریف یادگیری و عناصر آن……………………………………………………………………………. 39

-2-3-2 تعاریف یادگیری سازمانی……………………………………………………………………………….. 40

-3-3-2 انواع یادگیری سازمانی…………………………………………………………………………………… 40

-4-3-2 ویژگیهای یادگیری سازمانی……………………………………………………………. ………………. 41

-5-3-2 یادگیری سازمانی و سازمان یادگیرنده……………………………………………………………. ……. 42

-6-3-2 تهدیدهای فناوری اطلاعات در یادگیری سازمانی………………………………………………………. 43

-7-3-2 موانع به کارگیری یادگیری سازمانی…………………………………………………….. ……………. 45

-8-3-2 عوامل کلیدی موفقیت یادگیری سازمانی…………………………………………………………………. 46

-4-2 جمعبندی……………………….. …………………………………………………………………………… 48

فصل سوم : روش شناسی تحقیق

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………. 50

-1-3 روش جمعآوری دادهها……………………………………………………….. …………………………….. 50

-2-3 طراحی پرسشنامه…………………………………………………………………………………………….. 51

-3-3 روایی و پایایی………………………………………………………………………………………………… 52

-4-3 متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق………………………………………………………………. …………… 53

-1-4-3 متغیرهای مستقل تحقیق…………………………………………………………… ……………………… 53

-2-4-3 متغیرهای وابسته تحقیق………………………………………………………………. ………………….. 55

-5-3 فرضیهها و مدل پیشنهادی تحقیق……………………………………………………………… …………… 55

-6-3 معیارها و شاخصهای تحقیق………………………………………………………………………. ……….. 58

-7-3 روشهای آماری……………………………………………………………………. …………. ……………. 63

-1-7-3 آزمون دوجمله ای و آزمون فریدمن با نرم افزار 63 …………….. ………………………….. SPSS 17

-2-7-3 آزمون t تک نمونه ای با نرم افزار 64………….. …………………………………………… SPSS 17

-3-7-3 آزمون رگرسیون خطی ساده با نرم افزار 64………………………………………………….. SPSS 17

-4-7-3 آزمون رگرسیون خطی چندگانه با نرم افزار 64…….. ………………………………………. SPSS 17

-5-7-3 تحلیل واریانس با آزمون Tukey HSD با نرم افزار 65……………………………………. SPSS 17

-6-7-3 تحلیل مدل معادلات ساختاری با نرم افزار 65……………………………………………. LISREL 8.5

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….. 67

-1-4 آمار توصیفی نمونه آماری…………………………………………………………………………………. 67

-2-4 آمار استنباطی نمونه آماری…………………………………………………………………………………. 69

-1-2-4 تبیین و تفسیر متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق………………………………………………….. …… 69

-2-2-4 مقایسه بخش های مختلف جامعه آماری به کمک تحلیل واریانس……………………………………… 70

-3-2-4 آزمون فرضیه های تحقیق به کمک تحلیل رگرسیون خطی ساده………………………………………. 73

-1-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی اول……………………………………………………….. .. 73

-2-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی دوم…………………………………………………………. 74

-3-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی سوم……………………………………………………. …. 75

-4-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی چهارم………………………………………………….. …. 75

-5-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی پنجم……………………………………………………. …. 76

-6-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی ششم…………………………………………………….. … 77

-7-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی هفتم………………………………………………………… 77

-8-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی هشتم…………………………………………………… … 78

-9-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی نهم………………………………………………….. …….. 78

-10-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی دهم……………………………………………….. ……. 79

-11-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی یازدهم…………………………………………….. … … 80

-12-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی دوازدهم……………………………………………… … 80

-13-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی سیزدهم……………………………………………. …… 81

-14-3-2-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی چهاردهم…………………………………………… .. … 82

-4-2-4 بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق به کمک رگرسیون خطی چندگانه……… .. …. 82

-1-4-2-4 بررسی تاثیر متغیرهای مستقل بر خلاقیت سازمانی…………………………………………. …… 82

-2-4-2-4 بررسی تاثیر متغیرهای مستقل بر یادگیری سازمانی……………………………………………… 84

-3 –4 بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته به کمک مدل معادلات ساختاری……………………… 85

-1-3-4 تشریح مدل معادلات ساختاری…………………………………………………………………………. 85

-2-3-4 ارائه مدل نهایی به کمک مدل معادلات ساختاری…………………………………………………….. 86

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………… 93

-1-5 نتایج و دستاوردهای حاصل از تحقیق…………………………………………………………………… 93

-2-5 مدل نهایی تحقیق………………………………………………………………………………………….. 104

-3-5 محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………….. … 107

-4-5 پیشنهادات و راهکارهای بهبود برای شرکت فرودگاههای کشور………………… ………………… .. 107

-5-5 پیشنهادات برای تحقیقات آتی…………………………………………………………………………….. 110

فهرست منابع و ماخذ…………………………………………………………………………………….. 111

پیوستها

پیوست الف : لیست اسامی خبرگان و متخصصین………………………………………….. ……………….. 120

پیوست ب : سوالات پرسشنامه جهت توزیع در بین خبرگان……………………………….. ……………….. 122

پیوست ج : سوالات پرسشنامه جهت توزیع در نمونه آماری (شرکت فرودگاههای کشور). ……………….. 138

پیوست د : جداول نتایج آزمون t تک نمونه ای……………………………………………… ………………. 142

پیوست ه : جداول نتایج آزمون تحلیل واریانس………………………………………………. ……………… 148

پیوست و:جداول نتایج آزمون رگرسیون خطی……………………………………………… ………….. . 153

پیوست ز : جداول نتایج آزمون رگرسیون چندگانه…………………………………………… …….. ……… 161

پیوست ح : محتوی فایل خروجی نرم افزار LISREL (تحلیل مدل معادلات ساختاری)…… …….. ……. 167

فهرست جدول ها

جدول :1-2 مقایسه عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش، خلاقیت و یادگیری سازمانی ………… ………… 48

جدول :1-3 مقیاس لیکرت پرسشنامه…………………………………………………………………………. 51

جدول : 2-3 مقدار آلفای کرونباخ…………………………………………………………………………….. 59

جدول :3-3 شاخص های متغیرهای مستقل تحقیق…………………………………….. …………………… 60

جدول :4-3 شاخص های متغیر خلاقیت سازمانی………………………………………… ………………… 61

جدول :5-3 شاخص های متغیر یادگیری سازمانی………………………………………. ………………… 62

جدول : 1-4 نتایج آزمون t تک نمونه ای برای متغیرهای مستقل و وابسته……………… ………………. 70

جدول : 2-4 نتایج آزمون تحلیل واریانس جهت مقایسه بخش های مختلف جامعه آماری………………….. 71

جدول : 3- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین فرهنگ سازمانی و خلاقیت سازمانی…………………………… 74

جدول : 4- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اشتراك و تسهیم دانش و خلاقیت سازمانی……………………… 74

جدول : 5- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اختصاص پاداش برای کارکنان و خلاقیت سازمانی…………… 75

جدول : 6- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استراتژی ها و سیاست های دانش محور و خلاقیت سازمانی…. 76

جدول : 7- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین حمایت مدیریت ارشد و خلاقیت سازمانی…………………… … 76

جدول : 8- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین مدیریت منابع انسانی و خلاقیت سازمانی………………………. 77

جدول : 9- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استفاده از فناوری اطلاعات و خلاقیت سازمانی………………. 78

جدول : 10- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین فرهنگ سازمانی و یادگیری سازمانی……………………….. 78

جدول : 11- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اشتراك و تسهیم دانش و یادگیری سازمانی………………. … 79

جدول : 12- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین اختصاص پاداش برای کارکنان و یادگیری سازمانی……….. 79

جدول : 13- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استراتژی ها و سیاست های دانش محور و یادگیری سازمانی 80

جدول : 14- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین حمایت مدیریت ارشد و یادگیری سازمانی………………… … 81

جدول : 15- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین مدیریت منابع انسانی و یادگیری سازمانی…………………… 81

جدول : 16- 4 نتایج آزمون رگرسیون بین استفاده از فناوری اطلاعات و یادگیری سازمانی…………… 82

جدول : 17- 4 نتایج آزمون رگرسیون چندگانه بین متغیرهای مستقل و خلاقیت سازمانی……………….. 83

جدول : 18- 4 نتایج آزمون رگرسیون چندگانه بین متغیرهای مستقل و یادگیری سازمانی………………. 84

جدول : 19- 4 کدهای برنامه نویسی لازم جهت تحلیل مدل معادلات ساختاری…………………………… 86

جدول : 20- 4 مقادیر T-Value بین متغیرهای مستقل و وابسته………………………………………….. 90

جدول : 21- 4 خلاصه نتایج تحلیل مدل معادلات ساختاری……………………………………………….. 91

جدول : 1-5 مقایسه نتایج تحقیق با نتایج سایرتحقیقات………………………………………. …………… 100

فهرست ﳕودارها

نمودار : 1-3 توزیع مدرك تحصیلی خبرگان………………………………………………………………. 58

نمودار : 2-3 توزیع رتبه دانشگاهی خبرگان……………………………………………………………….. 59

نمودار : 1-4 توزیع تفکیک پاسخ دهندگان نمونه آماری…………………………………………………… 68

نمودار : 2-4 توزیع مدرك تحصیلی پاسخ دهندگان نمونه آماری………………………………………….. 68

نمودار : 3-4 توزیع سابقه کار پاسخ دهندگان نمونه آماری…………………………………….. ………… 69

فهرست شکل ها

شکل : 2-1 ساختار کلی پایان نامه………………………………………………………………………….. 13

شکل :1-2 ارتباط بین دادهها، اطلاعات و دانش…………………………………………. ……………….. 17

شکل :2-2 چرخه سیستم مدیریت دانش…………………………………………………….. ……………… 20

شکل :3-2 عوامل محدودساز یادگیری سازمانی……………………………………………. ……………… 46

شکل :1-3 مدل پیشنهادی تحقیق…………………………………………………………………………… … 57

شکل :1-4مدل اولیه………………………………………………………………………………………… 87

شکل : 2-4 مدل اصلاح شده…………………………………………………………………………………. 88

شکل : 3-4 مدل نهایی……………………………………………………………………………………….. 89

شکل : 1-5 مدل نهایی تحقیق………………………………………………. …. …………………………. 106

مقدمه

دانش سازمانی به زعم غالب مدیران موفق دنیا، یکی از مهمترین سرمایه شرکتهای سده بیست و یکم محسوب میشود که مدیریت بهینه آن موجب ارتقا سطح کیفی سازمان میگردد. مدیریت دانش واژهای است که امروزه در ادبیات مدیریت و کسب و کار بسیار متداول شده است و کسانی که در این حوزه مشغول به فعالیت هستند خوب میدانند در پس این واژه چه حوزههای تخصصی متعددی وجود دارد که محققین مختلف مشغول به فعالیت و تحقیق بر روی آنها هستند. صاحبنظران در این عرصه عوامل کلیدی متعددی را جهت اجرای موفقیتآمیز مدیریت دانش بیان نمودهاند. نکته قابل ذکر دیگر این است که از جمله موضوعاتی که امروزه همراه با مدیریت دانش مورد بحث و بررسی قرار میگیرد، خلاقیت و یادگیری سازمانی میباشد.

در این تحقیق سعی شده است از بین عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش، عواملی تعیین گردند که با اجرای آنها در سازمان، خلاقیت و یادگیری سازمانی بصورت تواماً افزایش یابد. روش انجام تحقیق بدین صورت بوده است که ابتدا هفت عامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش (که با عوامل کلیدی موفقیت خلاقیت و یادگیری سازمانی اشتراك داشتهاند) را به عنوان متغیرهای مستقل (شامل فرهنگ سازمانی، اشتراك و تسهیم دانش، اختصاص پاداش برای کارکنان، استراتژیها و سیاستهای دانش محور، حمایت مدیریت ارشد، مدیریت منابع انسانی، استفاده از فناوری اطلاعات) و خلاقیت سازمانی و یادگیری سازمانی را به عنوان متغیرهای وابسته تحقیق در نظر گرفته و سپس رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته بررسی شده است.

جهت ارزیابی و اندازهگیری متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق، شاخصهایی با نظر خبرگان و متخصصین در زمینه موضوع پژوهش، انتخاب و تایید شدهاند و بر اساس شاخصهای مذکور، سوالات پرسشنامه جهت توزیع در بین افراد نمونه آماری (در این تحقیق شرکت فرودگاههای کشور به عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده است) طراحی شده است. پس از جمعآوری پرسشنامهها و آمادهسازی دادههای پژوهش، تحلیل آماری با نرمافزارهای SPSS 17 و LISREL 8.5 انجام گرفت. نتایج تحلیل آماری بیانگر این مطلب میباشد که از بین هفت عامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش، عواملاستراتژیهاو سیاستهای دانش محورومدیریت منابع انسانیباعث افزایش تواماً خلاقیت و یادگیری سازمانی می-شوند.

مقدمه

در انتهای پژوهش نیز پیشنهاداتی جهت ارتقای سطح خلاقیت و یادگیری سازمانی و همچنین اجرای موفق سیستمهای مدیریت دانش، به مدیران شرکت فرودگاههای کشور ارائه شده است.

فصل اول: کلیات پژوهش

فصل اول

کلیات پژوهش

فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه

گستره علوم روز به روز وسیعتر و پر دامنهتر میگردد. از جمله تحولات چشمگیر در قلمرو علوم مدیریت، بروز و ظهور پدیدههایی همچون مدیریت دانش¹و خلاقیت سازمانی²و یادگیری سازمانی³سازمانی میباشد. برای موفقیت سازمان، دانش به عنوان یک سرمایه، باید بین انسانها قابل مبادله بوده و توانایی رشد داشته باشد. دانش نحوه حل مشکلات، میتواند کسب شود و بدین ترتیب مدیریت دانش قادر خواهد بود یادگیری سازمانی را که منجر به خلق دانش دیگری میشود، توسعه دهد. سازمانهای آگاه میدانند که دانش، سرمایهای فکری است و تنها سرمایهای است که با گذشت زمان تغییر میکند و اگر به طور موثری مهار شود، میتواند خلاقیت و وضعیت رقابتی سازمان را حفظ نماید. استفاده از کل منابع فکری سازمان، میتواند مزایای مالی قابل توجهی را در پی داشته باشد .

مدیریت دانش فرایندی است که به سازمانها در شناسایی، انتخاب، سازماندهی، انتشار و انتقال اطلاعات مهم و مهارتهایی که بخشی از سابقه سازمان هستند و عموما به صورت ساختارنیافته در سازمان وجود دارند، یاری میرساند. به کمک مدیریت دانش، مفاهیم و روشها، روشن هستند، چالشها واضحند و میتوان برآنها غلبه نمود، منافع مشخصند و میتوانند قابل توجه باشند. در اینجا موضوعات کلیدی، حمایت اجرایی و ارزیابی موفقیت هستند و مسائل تکنولوژیکی در مقایسه با این موارد، از اهمیت چندانی برخوردار نیستند. جهت موفقیت در اجرای مدیریت دانش، عوامل کلیدی متعددی وجود دارند که در شرایط و فرهنگهای مختلف، متفاوت میباشند.

موضوع دیگری که در این تحقیق بررسی شده است، خلاقیت سازمانی میباشد. علیرغم سابقه طولانی خلاقیت در حیات بشری، سازمانها اخیرا به واسطه سرعت شگرف تغییرات تکنولوژیکی، رقابت جهانی و عدم اطمینان اقتصادی کشف کردهاند که یکی از منابع کلیدی و مستمر مزیت رقابتی و بقا، خلاقیت سازمانی میباشد. خلاقیت کارکنان سازمان به این صورت به بقای سازمان کمک میکند که وقتی کارکنان در کارهایشان خلاق باشند، قادر خواهند بود ایدههای تازه و مفیدی در مورد محصولات، عملکرد، خدمات یا رویههای سازمان ارائه داده و بکار گیرند. تبدیل شدن به یک سازمان خلاق وسیلهای جهت رقابتی شدن در محیط تجاری پویا و تغییر پذیر امروز شده است.[42]

عملیاتی………………………………………………………………………………………………… 9

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………… .. 13

مفهوم استرس…………………………………………………………………………………………………. 13

نكات ضروری در مورد مفهوم فشار عصبی…………………………………………………………. 16

مدل های استرس…………………………………………………………………………………………….. 16

)1 مدل مبتنی بر محرك…………………………………………………………………………………… . 17

)2 مدل مبتنی بر تاثیر متقابل…………………………………………………………………………….. 17

)3 الگوی جنبه پردازی…………………………………………………………………………………….. 19

روشهای پیشگیری از ایجاد استرس…………………………………………………………………….. 20

الف- واکنشهای استرس کلی هستند……………………………………………………………………… 20

ب- واکنشهای استرسی اقتصادی هستند……………………………………………………………… .. 21

ج- طرح ده یا خود به خودی بودن واکنشهای استرس……………………………………………… 22

د- واکنشهای استرس برانگیزاننده هیجان اند…………………………………………………………. 23

سه الگوی هیجانی بسیار با اهمیت………………………………………………………………………. 23

-1 خشم………………………………………………………………………………………………….. 23

-2 ترس…………………………………………………………………………………………………. 23

-3 اضطراب…………………………………………………………………………………………… 23

ز

هـ- واکنشهای استرسی تعیین کننده های داخلی و خارجی دارند…………………………………. 24

استرس به عنوان پاسخ درونی……………………………………………………………………………. 24

مقابله با استرس………………………………………………………………………………………………. 26

-1 شبكه روابط اجتماعی……………………………………………………………………………. 26

-2 مهارتهای حل مشكل……………………………………………………………………………… 26

-3 اعتقادات خانوادگی و فردی……………………………………………………………………. 26

-4 منابع مالی………………………………………………………………………………………….. 27

-5 سالمتی ، انرژی ، ویژگی های اخالقی و شخصیتی…………………………………… .. 27

انواع روشهای مقابله………………………………………………………………………………………… 27

-1راهبردهای ابزاری……………………………………………………………………………….. 27

-2راهبردهای درون روانی………………………………………………………………………… 27

-3مهار فعالیت…………………………………………………………………………………………. 27

-4جستجوی اطالعات…………………………………………………………………………………. 27

شیوه های مقابله………………………………………………………………………………………………. 27

مكانیزم های دفاعی…………………………………………………………………………………… 27

رفتارهای غیر انطباقی………………………………………………………………………………. 27

پی پروایی………………………………………………………………………………………………. 27

اجتماعی شدن………………………………………………………………………………………….. 27

برخورد منفعالنه……………………………………………………………………………………….. 28

اقدامات در جهت کنترل استرس…………………………………………………………………………. 28

تغییر در تفكر………………………………………………………………………………………….. 28

رژیم غذایی…………………………………………………………………………………………….. 29

ورزش و تمرینات منظم روزانه………………………………………………………………….. 29

تنفس ، یوگا…………………………………………………………………………………………….. 30

خواب…………………………………………………………………………………………………….. 30

اوقات فراقت و تفریح………………………………………………………………………………… 31

عقاید……………………………………………………………………………………………………… 31

سیستم حمایتی………………………………………………………………………………………….. 32

شوخی……………………………………………………………………………………………………. 33

انحراف ذهن……………………………………………………………………………………………. 33

ح

بیانات شخصی خود آفرین………………………………………………………………………….. 33

روشهای کنار آمدن با استرس…………………………………………………………………………….. 34

روش مستقیم…………………………………………………………………………………………………… 34

کنار آمدن دفاعی……………………………………………………………………………………………… 34

منابع الزم برای مبارزه با استرس……………………………………………………………………….. 34

ادبیات نظری………………………………………………………………………………………………….. 35

راههای مقابله با استرس از دیدگاه پزشكی…………………………………………………………… .. 36

دیدگاه روانشناسی…………………………………………………………………………………………….. 38

شخصیت نوع اول…………………………………………………………………………………………… 39

دومین نوع شخصیت………………………………………………………………………………………… 39

سومین نوع شخصیت……………………………………………………………………………………….. 39

پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 40

فصل سوم: روش پژوهش

روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………… 46

جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………… 46

نمونه پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 46

ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 46

چگونگی جمع اوری اطالعات…………………………………………………………………………….. 47

تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………. 47

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

جدول شماره : 1 فراوانی و درصد فراوانی دانشجویان……………………………………………. 49

جدول شماره : 2 تعداد شرکت کننده و نمرات تجربه استرس…………………………………….. 49

جدول شماره : 3 تعداد شرکت کننده و نمرات تجربه استرس…………………………………….. 49

جدول شماره : 4 تجزیه و تحلیل واریانس یكطرفه………………………………………………….. 50

جدول شماره : 5 شاخص های آماری محاسبه شده برای دانشجویان پسر و دختر…………… 50

جدول شماره : 6 آزمون T و تفاوت میانگین…………………………………………………………. 51

جدول شماره : 7 تحلیل واریانس یكطرفه و مقایسه ی دانشجویان پسر و دختر……………… 52

جدول شماره : 8 بررسی مقیاس کنار آمدن رویارویانه دانشجویان پسر و دختر…………… . 54

جدول شماره : 9 بررسی مقیاس دوری جویی دانشجویان پسر و دختر………………………… 54

جدول شماره : 10 بررسی مقیاس خویشتن داری دانشجویان پسر و دختر……………………. 55

جدول شماره : 11 بررسی مقیاس جستجوی حمایت اجتماعی دانشجویان پسر و دختر……. 55

ط

جدول شماره : 12 بررسی مقیاس مسئولیت پذیری دانشجویان پسر و دختر…………………. 55

جدول شماره : 13 بررسی مقیاس گریز – اجتناب دانشجویان پسر و دختر…………………… 56

جدول شماره : 14 بررسی مقیاس حل مدیرانه مسئله دانشجویان پسر و دختر……………… . 56

جدول شماره : 15 بررسی مقیاس ارزیابی مجدد مثبت دانشجویان پسر و دختر……………. 57

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………. 58

پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………. 59

محدودیت ها…………………………………………………………………………………………………… 60

فهرست منابع………………………………………………………………………………………………….. 61

ضمائم

پرسشنامه روش های کنار آمدن الزاروس…………………………………………………………….. 63

چكیده

پژوهش حاضر به منظور بررسی میزانتحمل استرسبین دانشجویان پسر و دختر رشته روانشناسی صورت گرفته است. طرح پژوهش از نوع پی رویدادی بود واز طریق نمونهگیری در دسترس، 60نفـر دختر و پسر 30( پسر و 30 دختر ( انتخاب شدند .ابراز پژوهش شامل پرسشـنامه پرسشـنامه کنـار امدن الزاروس بود. فرضیه تحقیق با استفاده از روش T مستقل مورد بررسی قـرار گرفـت و بعـد از انجام این پژوهش و با توجه به تجزیه و تحلیل ابزار پژوهشی، به این نتیجه دست یافتیم که تنها در برخی مقیاس ها آن هم نه در حد اطمینان کامل تفاوت به چشـم مـی خـورد. بنـابراین دو فرضـیه پژوهش مورد قبول واقع نشد و به این نتیجه دست یافتیم که بین میزان تحمل استرس دانشجویان پسر و دختر تفاوت معنی داری وجود ندارد و همچنین بین میزان تحمل استرس دانشجویان پسر و دختر رشته روانشناسی تفاوت معنی داری وجود ندارد.

کلید واژه:استرس،خویشتن داری، مسئولیت پذیری، حل مدیرانه.

فصل اول

کلیات پژوهش

مقدمه :

افراد جامعه کنونی بیش از پیش نسبت به استرس و پیامدهای آن هوشیار شـده انـد . بزرگسـاالن ، نوجوانان و حتی کودکان ازآلودگی محیط زیستامكان وقوع یک جنگ هسته ای به پایان رسیدن منابع طبیعی وجوه اافزوده های غذایی و مواد سـرطان زا و …. سـخن مـی گوینـد و تمـامی اسـالل بخشی از زندگی روزمره را تشكیل می دهند . زندگی عصر ما چنان است که در اغلـ خـانواده هـا پدر و مادر هر دو باید کار کنند تا بتوانند هزینه ای روز افزون را تامین نمایند . طالق افزایش یافته ، ازدواج مجدد هم امری نا ممكن نیست افزون رسانه های گروهی ، افراد به مشاهده ی صحنه های جنگ خشونت ، تخری ، بی رحمی و مرگ و کشتار عادت داده اند )استوا ، )1998

استرس یكی از مفاهیم مهم در مطالعه روانشناسی و بهداشت روانی به شمار می آیـد و بـه کفیـات گوناگون در زندگی اطالق می شود و به عنوان علل بسیاری از درد ها ، ناراحتی ها و بیمـاری هـا و بیماری ها تلقی می شود . مردم عادی آن را پدیده ای رنج آور و ناخوشایند ، پزشـكان مسـئله را از دید واکنش های فیزولوژیک روانپزشكان بنا را بر فشارهای عصبی و بـه کـار بـردن مكانسـیم هـای سایكوفیزیولوژیک و باالخره روانشناسان آن را تغییر رفتار و حـاالت هیجـانی و بحرانـی مـی داننـد )اتكینسون ، ترجمه براهنی ، ) 1368

مطالعه استرس به عنوان احساس حاصل از ارزیابی موقعیتی به عنوان فشار یا اضافه باری بـه منـابع روانشناختی ، مطالعه چگونگی تعادل بین جسم و روان است . محققان بر این نكته توافق دارند کـه ما را در وریطه ی یک همه گیری استرس هستیم که باعث بیماری و حتـی مـرگ مـی شـود . امـا درباره ی چگونگی تعریف استرس توافق کمتری دارند . تعریف استرس دشوار است . نظریه پردازان مختلف این اصطالح را به شیوه های مختلفی بكار برده اند . یكی از شیوه های رایج تعریف اسـترس در نظر گرفتن آن به عنوان محرك است . توماس هوامز )1979( استرس را واقعه محرکی کـه الزم است فرد با آن سازگار شود تعریف کرد . بنابراین استرس به عنوان یک محرك ، هر موقعیتی اسـت

که در خواست های غیر معقول و فوق العاده را داشته و نیازمند تغییر در الگوی زندگی جـاری فـرد باشد )هولمزو راهه )1976

موارد استرس به عنوان یک محرك شامل امتحان بالیای طبیعی و جدایی زناشویی است ایـن واقـع استرس زا هستند . چون فرد را ملزوم به انجام رفتارهای سازگارانه برای کنـار امـدن بـا درخواسـت های محیطی تحمل شده می کند .

استرس به شكل دیگر می تواند به صورت پاسخ فیزیولـوژیكی در نظـر گرفتـه شـود )سـیله )1976 طبق نظر هانس سیله فیزیولوژیست ، الگوی نا متمایز فعالیت فیزیولوژیكیذاتاً نـاگوار اسـت . زیـرا تند شدن ضربان ، قل ، تند شدن تنفس و افزایش تنش عضالنی و کارکرد تعادل حیاتی را مختـل می کند . طبق نظریه سیله ، هرگاه شخصی برای مدت طوالنی انگیختگی ، فیزیولـوژیكی را تجربـه کند )مثل بیمار ت دار ( بدن دچار استرس می شود . پژوهشگران دیگر می گویند واکنش استرس نه تنها تغییرات فیزولوژیكی بلكه اختالل واکنش هـای رفتـاری – حرکتـی )مثـل لـرزش دسـت ، اختالل های گفتاری( آشفتگی هیجانی و بدکاری شناختی را شامل می شود )الزاروس )1966

چون مردم به محرك های یكسان ، به صورت متفاوت واکنش نشان می دهند پس بایـد اسـترس را چیزی بیش از یک محرك در نظر گرفت . الزاروس و فوکلمن مخالف در نظـر گـرفتن اسـترس بـه عنوان پاسخ فیزیولوژیكی نیز هستند . بسیاری از وقـایع زنـدگی نظیـر ورزش و عاشـق شـدن ، بـه تشدید فعالیت دستگاه عصبی خودمختار می انجامد ولی شخص ورزش و عشـق را بـه عنـوان یـک عامل استرس زا تجربه نمی کند .

دانشجویان در جامعه ای زندگی می کنند که مشخصات بارز آن را می توان افزایش جمعیت ، شـهر نشینی گسترش موسسات و پیچیدگی تكنولوژی در ارتباطات دانست و ایـن مـوارد بـیش از پـیش انسانها و مخصوصاً دانشجویان را به هم نزدیک کرده و باعث شده تا آنها در جهت رقابت با سـایرین به تكاپو و تالش بیشتر وادار شوند . از این طریق افزایش توقعات و انتظارات روز افزون جامعه نیز در جهت رفع این توقعات و حل موارد فوق مسمر الثمر نخواهد بود . یكی از مهمترین موضوع که با آن

4

بیتر در این تحقیق سرو کار داریم استرس ها و عواملی که باعث این فشار های عصبی اسـت کـه همه دانشجویان با آن درگیر هستند که باید آنها را بشناسیم . امروزه استرس بـه عنـوان مهمتـرین فاکتور در جوامع می باشد که باعث به وجود آمدن امراض جسمی و اختالهای روانـی در رفتارهـای دانشجویان است . استرس در زندگی دانشجویان به شیوه های متفاوتی بروز می کند ، پرخاشـگری ناگهان در پاسخ به یک سوال ساده لوحانه ، سر درد شدید در پایـان یـک روزگـاری سـخت ، بـروز عصبانیت برای همین میزان تحمل دانشجویان به استرس نسبت به فاکتورهای شخصـیت و محـیط متفاوت است و آنها در دوران تحصیل استرس را تجربه می کنند . گروهـی از روانشناسـان رفتـاری استرس را بیماری شایع قرن نامگذاری کرده اند در حالی که در عصر حاضر که در آن هستیم عصـر استرس و فشارهای روانی و عصبی است دوره ای که در آن دانشجویان بیش از هر زمان دیگـری در معرض عوامل وجود استرس قرار گرفته و مسالل و مشكالت بی شماری از هر طـرف آنهـا را احاطـه کرده است .

بیان مسئله :

استرس به سه مفهوم در نظر گرفته شده است )الهه میرزایی ، ) 1378 در یک رویكرد ، تمرکـز بـر محیط معطوف است و استرس به عنوان محرك توصیف شده است که شامل واقعـه یـا رشـته ای از شرایط ویژه به عنوان مثال ، زمانی که فرد می گوید شغل من بسـیار پـر اسـترس اسـت از همـین دیدگاه به مفهوم استرس نگاه کرده است . وقایع و شرایطی تهدید کننده یـا زیـان بخـش انـد و در نتیجه احساس تنش ایجاد می کند ، استرس زا خوانده می شود .

رویكرد دوم استری را به عنوان پاسخ در نظر گرفته و تمرکز آن بر واکنش مردم به عوامل استرس زا ست . از این دیدگاه مردم به نقشی که احساس می کنند استرس می گویند ، مانند زمانی کـه فـرد می گوید : به هنگام سخنرانی احساس استرس می کنم . پاسخ فرد شامل دو جـز مـرتبط بـا هـم است . جز شناختی که شامل رفتار ، الگوی فكری و احساسات است . مانند زمانی که احساس مـی

5

کنید عصبی هستید و جز فیزیولوژیكی که برانگیختگی های جسمی را در بر می گیرد مانند زمانی که قلبتان تند تند می زند دهانتان خشک می شود و عرق می کند )الهه میرزایی ، )1378

رویكرد سوم ، استرس را فرایندی می دانند که در عین آنكه در برگیرنده استرس زا هـا و فرسـایش هاست اما بعد مهم دیگری را نیز به آن می افزاید و آن رابطه ی میان فرد و محیط است ) به نقل از همان کتاب( این فرآیند شامل تعامل ها و تطابق های دایم مسان فرد و محیط است که هر یک بـر دیگری اثر می گذارد و از دیگری اثر می پذیرد و بر اساس این نظریه ، استرس تنها یک محرك یـا پاسخ نیست بلكه فرایندی است که فرد می تواند از طریق راهكارهای رفتاری ، شناختی و احساسی به گونه ای فعال از تاثیرات آن بكاهد .

ارزیابی وقایع به عنوان پر استرس به دو گونه گروه از عوامل بستگی دارد ، عواملی که مربوط به فرد است و عواملی که به موقعیت بستگی دارد . عوامل فردی شامل ویژگی هـای شخصـیتی ، هـوش و انگیزش فرد می شود برای مثال ، افراد برخوردار از عزت نفس باال بر این باورند که توانایی های الزم را برای برآوردن نیازهای یک موعیت را دارند . در صورت مواجهه با موقعیتی پـر اسـترس ، ممكـن است به عوض تهدید انگیز قلمداد کردن آن را به گونه ای مبارزه طلبی ببینند . در مورد انگیزه می توان گفت که هر چه هدف بیشتر در معرض خطر قرار گیرد و مهم تر باشد ، فـرد میـزان اسـترس بیشتر را ارزیابی خواهد کرد )الهه میرزایی ، )1378

الیس معتقد است باورهای غیر منطقی بسیاری از مردم موج افزایش استرس آنها می شود عواملی که موقعیتی را پر استرس می کند در وهله ی اول وقـایعی هسـتند کـه ملزومـات شـدیدی را مـی طلبند )پرسون و نیوفلد ، )1987

به عنوان مثال ، بیماری که در انتظار عمل جراحی دردناکی را می کشد ، این موقعیـت را پـیش از انجام گرفتن سنجش فشار خود استرس زا می بینند . گـذارهای زنـدگی نیـز اسـترس زا هسـتند ) موس و شفر ، )1986

1- 5 : نتیجه گیری و بحث ……………………………………………………………………………77

2-5 : محدودیت ها ………………………………………………………………………………………….78

3-5 : پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………78

منابع و ماخذ …………………………………………………………………………………………………….81

پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………….83

 

 

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین هوش هیجانی وشادکامی در دانش آموزان متوسطه شهرستان لامرد بود . بدین منظور ازجامعه آماری دانش آموز ان 200 نفر بطور تصادفی انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند . دراین پژوهش از پرسشنامه هوش هیجانی و شادکامی آکسفورد استفاده شد .

نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین هوش هیجانی و شادکامی ارتباط معنادار دارد.

نتایج تحلیلرگرسیون گام به گامنشان داد که هوش هیجانی و شادکامی در مجموع 54 درصد شادکامی آنان را به طورمعناداری تبیین می کند(P<0/05)

فصل اول

 

طرح تحقیق

1-1مقدمه

نقش و کارگر مدارس در آستانه هزاره ی سوم میلادی تغییر و جهش چشمگیری پیدا کرده است افزدن برایفای نقش سنتی مدارس مبنی بر تربیت افرادی فرهیخته مدارس عهده دار پرورش شهروندانی مسوؤل و رشد یافته و برخوردار از مهارت های اجتماعی و عاطفی نیز هستند (پلیتری[1]، 2006). از این رو توجّه جدّی و همه جانبه به عواملی كه بستر لازم جهت دستیابی به این هدف را فراهم می سازند، اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. بدین منظور توجّه جدّی به رشد عاطفی و اجتماعی دانش آموزان یكی از راهبردهای اساسی در نیل به این هدف بشمار می رود.

رویكرد یادگیری اجتماعی- عاطفی[2] مبتنی بر این باور است كه كلیة فرایندها و بخش های یك نظام آموزشی اعمّ از طرّاحی و برنامه ریزی آموزشی و درسی، مدیران، معلّمان، كاركنان، و مطالب و موضوعات درسی می بایست در خدمت آموزش و بهبود مهارت های اجتماعی و عاطفی یادگیرندگان، قرار گیرند. آموزش مهارت های هوش هیجانی «قطعه گمشده» آموزش های اجتماعی و هیجانی است که از ذهن بسیاری از معلمان مغفول مانده است. محیط اجتماعی مدرسه نمونه کوچکی از نظام اجتماعی جامعه تلقی می گردد. روابطی که دانش آموزان با معلمان و همسالان خود در مدارس برقرار می کنند، نقش اساسی در اکتساب نگرش ها، باورها و ارزش های بنیادین اجتماعی دارد و درک دانش آموزان را از جامعه و محیطی که در آن قرار دارند، تحت تاثیر قرار می دهد. مدرسه یکی از مهمترین بافت های یادگیری مهارت های هیجانی است. آموزش هیجانی می تواند از طریق گستره ای از تلاش ها مانند آموزش کلاسی، فعالیت های فوق برنامه، جو و شرایط حمایتی مدرسه، و درگیر کردن دانش آموزان، معلمان و والدین در فعالیت های اجتماعی صورت گیرد. در صورتی که فرآیند اجتماعی شدن و رشد مهارت های هیجانی در محیط اولیه خانواده مطلوب نباشد، این امکان وجود دارد تا مدارس از طریق آموزش های ترمیمی به جبران این کاستی ها بپردازند. براین اساس بسیاری از مربیان و روانشناسان نسبت به توجه و توسعه آموزش مهارت های اجتماعی و هیجانی در مدارس تاکید کرده اند (به نقل از مایر و سالووی، 1997).

تحوّلات عظیمی كه در حوزه های هوش و هیجان رخ داده دیدگاه های سنّتی را زیر سؤال برده و بر ارتباط نزدیک و درهم تنیدة هوش و هیجان تأكید نموده است. از پیشگامان این تحوّلات در حوزة هوش می توان به گاردنر[3] (1983 به نقل از اشترنبرگ[4]، 2001) اشاره كرد و در حوزة هیجان از كشفیّات ژوزف لی دوكس (به نقل از گلمن[5]، 1379) نام برد. امّا اوج این تحوّلات به مطرح شدن مفهوم «هوش هیجانی[6]» توسط سالووی[7] و مایر[8](1990)، برمی گردد كه آشكارا بر در هم تنیدگی هوش و هیجان تأكید می كنند. از نظر آنها «هوش هیجانی» عمدتاً به عنوان توانایی فرد در بازنگری احساسات و هیجان های خود و دیگران، تمیز قایل شدن میان هیجان ها و استفاده از اطلاعات هیجان ها در حلّ مسئله و نظم بخشی رفتار تعریف می شود (سالوی و مایر، 1990).

با توجه به حسّاسیت دورة نوجوانی و اطلاق دورة طوفان و فشار به آن، غالباً نوجوانان درگیر نوسانات پرشور عاطفی هستند، دوران نوجوانی با شور و هیجان، احساس های متناقض، تحریكات فیزیولوژیكی و عواطفی پر تنش همراه است. این دوران حسّاس نقش بسیار مهمی در شكل دادن به شخصیّت آیندة او دارد. از این رو آموزش مهارت های هوش هیجانی به نوجوانان می تواند به آنان در مدیریت هیجان ها و احساسات خود و بهبود روابط با دیگران و در نهایت افزایش كارایی شخصی و پیشرفت فردی و تحصیلی آن تأثیرگذار باشد.(ذراتی ،ایران ،1384)

2-1: بیان مسئله

با توجه به اهمیت و ارزش شادکامی در بین متخصصان و دانشمندان آموزش و پرورش و علاقه به رشد و گسترش آن در بین دانش آموزان و آموزشگاه ها و بررسی ارتباط آن با عوامل مختلف که ممکن است موجب افزایش یا کاهش شادکامی دانش آموزان شود مثل هوش هیجانی که یکی از مسائل مهم در بین افراد جامعه خصوصا دانش آموزان می باشد و نیاز به رشد و گسترش آن احساس می شود و سبک های یادگیری مختلف که دانش آموزان دارند و به قول ساموئل مسبک که می گوید :« دانش آموزان از نظر گستردگی توجه و در نتیجه وسعت و صراحت آگاهی و اطلاعات با یکدیگر متفاوت هستند »

باعث تفاوت در شیوه تفکر و یادگیری دانش آموزان می شود و یکی از موضوعات مهم در آموزش و پرورش دانش آموزان است (کدیور 1386) .

در این پژوهش ارتباط این دو متغیر مورد بررسی قرار داد و قصد دارد به سئوال های پژوهش مبنی بر:

1- بررسی ارتباط هوش هیجانی و شادکامی دانش آموزان و تفاوت دختران و پسران درمیزان شادکامیو هوش هیجانی ، پاسخ دهیم .

3-1: ضرورت انجام پژوهش

با نگا هی به زندگی بشر در طول زندگی ، متو جه خواهم شد که استفاده از نیرو تفکر و اندیشه او را از سایر موجودات عالم خاکی ممتایز کرده است مسایلی از قبل: کشف آتش ،استفاده از ابزارهای سنگی و پس از آن بکا ر گیری ملزمات فلزی … همه نماینگر فکرخلاق و نو آور بشر در طول تاریخ است .

بسیاری چنین بنوشتند که ابداع خصوصیتی ذاتی است در حالی که مدت ها ثابت شده که این استعداد در نوع بشر عمومیت دارد و می توان با بکارگیری اصول و تکنیکهای معینی با ایجاد و طرز تفکرهای جدید و با اجتناب از عادات یکنواخت همیشگی ،خلاقیت را پرورش داد .(حسینی 1378)

یکی از ویژگی هایی که ممکن است با خلاقیت در ارتباط باشد هوش هیجانی در بین افراد است که از موضوعات مهم آموزش پرورش دانش آموزان است واز پدیده هایی است که در دهه های اخیر مورد استقبال زیادی قرار داشته است. یکی از زمینه هایی که ممکن است با آن در ارتباط با شد و ادارای ارزش زیادی برای پژوهش ها باشد وبه تازگی پژوهش های زیادی را در روان شناسی بر انگیخته است .هوش هیجانی تحوله جدیدی در فهم رابطه بین عقل و هیجان است بنابر این لازم است تا پژوهش های بیشتری در این باره انجام گیرد .

به نظر می رسد کسانیکه هوش هیجانی بالاتری دارند با توسلی به مهارت خود شناسی بیشتر می توانند به ریشه های پنهان شادی یا غم خود آگاه شوند و آن را مدیریت کنند و طبعا چنین کسانی به موفقیت نزد یکترند.

مدل آماری 46

فصل چهارم–تجزیه و تحلیل نتایج

تجزیه و تحلیل آماری 49

فصل پنجم–بحث ونتیجه گیری

بررسی و بحث درباره نتایج 54

محدودیتها وانتقادها 56

پیشنهادها 57

خلاصه پژوهش 61

خلاصه پژوهش به زبان انگلیسی 62

پیوست ها

پیوست یكم – منابع فارسی برحسب حروف الفبا

پیوست دوم – منابع پایان نامه ای

پیوست سوم – پرسشنامه وپاسخ نامه

« فصل یكم »

 

« مقدمه »

• بیان كلی مسئله

• سؤال پژوهش

• فرضیه ها

• تعریف اصطلاحات

• بیان اهداف پژوهش

بیان كلی مسئله

خانواده ازمهمترین نهاد واز نیرومند ترین ارگان اجتماعی است زیرا پایه های خوشبختی وبدبختی انسان در آنجا به وجود می آید .

انسانیت واخلاق آدمی درمحیط خانواده شكل می گیرد وعواطف نیك وبد در آنجابه وجود می آید . وقتی سخن از خانواده به میان می آید بحث از محیطی است كه در آن دوكانون مهر وانضباط ، دوانسان یادومسئولیت وشیوه رفتار وخلق وخوی جداگانه آغوش گشوده و فرزند را دركنار خود گرفته اند . سخن از دامنها ی پاكی است كه نسلی را در خود می پروراند و آنها را برای حیات شرافتمندانه آماده می سازد .

طبیعی است كه اگراین دو عنصر ، یعنی پدر ومادر درمسیر ثواب باشند خانواده برای طفل سعادت آفرین است واگراین دو آلوده باشند كودك جزنگون بختی وسیه روزی بدست نخواهد آورد . ( قائمی ، 1381 ، ص 269) كودك ازخانواده ووالدین خودتاثیر می پذیرد همانگونه كه گیاه ونهالی از زمین ، آب وغذا اوازخورشید نور می گیرد . عوامل خانوادگی ازعقاید وافكار ، مذهب واخلاق ، عاطفه وخلق وخوی دركودك بعد ومیزانی است كه برخی از روان شناسان رابه اظهار این اندیشه واداشته است كه طفل آئینه تمام نمای وجود والدین است .

برخورد كودك باالگوها وسرمشق های خانوادگی درتكوین شخصیت او چنان اثر دارند كه به زحمت می توان بخشی از آن را ازصفحه ذهن وروان كودك زدود . او معیارهای اخلاقی والدین وجنبه های الگوئی آنان رابه گونه ای جذب می كند ودرخود نفوذ می دهد كه تقریباً می توان گفت جزء سرشت وطبیعت اواست . القاآت والدین ، امر ونهی آنها ، هدایت وموعظه وارشادشان ،منع وردشان همه دركودك مؤثراست .

تذكرات وهدایتهای پدر بزرگ ومادربزرگ ، القاآت ورهنمودهای برادران وخواهران ارشد ، سخنان وتذكرات خدمتكار وكلفت ونوكر ، وبالاخره رهنمودهای همه كسانی كه درعرصه حیات خانواده با كودك درارتباطند درسازندگی یاویرانی بنای اخلاقی كودك اثر دارند والدین در طریق تربیت صحیح كودكان به این مسائل باید آگاه باشند ( همان منبع ، ص 177) نوجوان وجوان امروز كودك گذشته است خصایص ورفتارهای وی نیز وابسته به دوره كودكی وی بوده اند كه آن را از اولیا وخانواده خود كسب نموده است . پدر ومادر اولین كسانی هستند كه زیر بنای شخصیت سالم یك نوجوان رامی سازند وپایه گذار ارزش ها ومعیارهای فكری وی هستند نوجوان دراین دوره بیش از هر زمان دیگر نیاز به مراقبت وهمراهی والدین خود دارد ، لذا قطع رابطه با نوجوان ویا رابطه نادرست بانوجوان ممكن است تاثیرات مخربی بر او بگذارد ( اكبری ، 1381، ص 321) .

ازنیازهای مهم واساسی انسان كه زمینه ساز حیات اجتماعی وشرافتمندانه است نیاز به اعتماد به نفس است معنی ومفهوم آن این است كه آدمی بااستفاده ازمددرسانی خداوند وبا قرار دادن امور درمسیر سنت او وبازمینه سازی هایی كه برای موفقیت درانجام هر كاری ضروری است بتواند تردید ودودلی رااز خود دورسازد وبا اعتماد واطمینان پیش رود . انتظار آن رانداشته باشدكه دیگران برای انجام كارها ورفع نیازش اقدام كنند ویا والدین ومربیان درخدمت او قرار گیرند خود به اتكای توان وامكانش ازجای برخیزد وبه اقدام بپردازد چنین امری هم موردنیاز شخصی فرد ولازمه عزت نفس اوست وهم از نظر اجتماعی وتداوم حیات برای اوضرورت دارد اودراین اعتماد نیاز دارد از اطمینان استفاده كند و آن را قابل تبعیت واجرا بداند باجرأت وصبارت تصمیم گیرد وبه پیش رود نه با تزلزل وتردید قدش راست وگامش استوار و اعتقادش درانجام دادن امور راسخ باشد ( قائمی ، 1370 ، ص 245)

سؤال پژوهشی

ب – عوامل موثر بر اختلاف سن زن ومرد در هنگام ازدواج

1- سنتها و فرهنگ اختلاف سنی زن و مرد در هنگام ازدواج حاكم بر هر جامعه

2- وضعیت تحصیلی و فرهنگی افراد جامعه

3- قوانین و مقررات حاكم بر جامعه

4- میانگین سن ازدواج در جامعه

ج – عوامل موثر بر افزایش و كاهش میزان ازدواج

1- وضعیت اقتصادی جامعه

2- پایین بودن سن ازدواج

3- پذیرش فرهنگ تجرد در جامعه

د – عوامل موثر بر ازدواج مجدد در زن ومرد

1- پذیرش فرهنگ چند همسری از سوی جامعه

2- میزان طلاق در جامعه

3- میزان از دست دادن همسر بدلیل فوت در بین زنان و مردان

ه–عوامل موثر بر نسبتجنسیدر جامعه

1- تعداد پسر و دختر مجرد هر گروه سنی

2- تغییرات در الگوی باروری و افزایش و یا كاهش شدید رشد جمعیت

3- مرگ و میر و یا تلفات ناشی از جنگ در بین جنس مذكر

4- مهاجرت ها ی بی رویه جوانان به خارج از كشور

5- مهاجرت های بی رویه اتباع خارجی بی همسر به داخل كشور

6- مهاجرت های شغلی در بین جنس مذكر

 

اهداف:

هدف كلی:

بررسی الگوی سنی ازدواج در ایران و برآورد وضعیت آن در سالهای آینده

 

اهداف اختصاصی:

• تعیین الگوی سنی ازدواج در كشور به تفكیك گروه های سنی

• تعیین وضعیت الگوی سنی ازدواج در سالهای آینده بر اساس الگوهای سنی موجود در جامعه

• تعیین وضعیت الگوی سنی ازدواج در سالهای آینده بر اساس ایجاد تغییر در الگوی سنی موجود

 

اهداف كاربردی:

• پیش بینی میزان تجرد قطعی در بین جوانان در دهه های آینده بر اساس الگوی سنی ازدواج در ایران

• تعیین الگوی سنی مناسب ازدواج در ایران برای پیشگیری از تجرد قطعی جوانان در ده های آینده

سئوال ها:

• الگوی سنی ازدواج در كشور چگونه است

• تركیب سنی جمعیت مجرد و متاهل چگونه است

نكات سودمند برای بهبود كیفیت وقت

پژوهش های داخل كشور

پژوهش های خارج از كشور

فصل سوم : روش تحقیق

مقدمه

نمونه و روش انتخاب نمونه

روش اجرا

روش آماری

 

فصل چهارم : یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه

نتایج آماری

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری

نتیجه گیری

بحث

محدودیت های پژوهش

پیشنهادات پژوهش

منابع

فصل اول : « كلیّات »

مقدمه:

اشتغال یكی از اساسی ترین فعالیت های زندگی انسان به شمار می رود و هر كس به خاطر امرار معاش و تداوم زندگی باید ساعاتی از اوقاتش را كار كند.اشتغال واقعه ای است از زندگی انسان كه برای همۀ انسان ها در برهه ای از زمان اتفاق می افتد و هیچ كس را گریزی از آن نیست.همچنین بقا و رشد جامعه به اشتغال آن وابسته است.اشتغال صحیح و گزینش افراد مناسب برای انجام مشاغل از مهمترین عوامل مؤثر در رشد اقتصادی و اجتماعی جامعه و تأمین كننده سلامت افراد و نیل به خودكفایی و بی نیازی از دیگران می باشد.همچنین جوامعی كه انسان های فعال و كارآمد دارند بر زندگی خود حاكمند و به انواع گوناگون در تعیین شیوۀ زندگی جوامع دیگر تأثیر می گذارد.رضایت شغلی تعیین كنندۀ مهمی در رضایت از زندگی است و تمام رفتارها و روابط انسان ها بطور مستقیم و غیر مستقیم از چگونگی اشتغال آنها متأثر می باشد.مفاسد اجتماعی به دلایل متعدد ریشه مهمی در بیكاری دارند و از طریق اشتغال می توان نابسامانی ها را برطرف كرد.(شفیع آبادی 1371)

پرواضح است افرادی می توانند از شغل خویش راضی باشند كه تمامی عوامل مؤثر در رضایت شغلی را به نوعی داشته باشند و تمامی عوامل منفی را كه به نوعی رضایت شغلی را تحت تأثیر قرار می دهند تقلیل دهند.همچنین خداوند در قرآن كریم می فرمایند : «هر كسی امید لقای پروردگارش را دارد باید عمل صالح انجام دهد»

گاهی موقعیت های سخت و ناگوار شغلی و عدم تغییر شغل در افراد باعث می شود فرد دچار رنجش روز افزون مشاغل و درونی شدن و نارضایتی فرد گردد.همان طور كه می دانیم زمان و استفاده بهینه از زمان هم باعث رضایت شغلی در فرد خواهد شد.(شفیع آبادی 1371)

زمان از جمله نعمت های گرانبهایی است كه نیازمند برنامه ریزی دقیق می باشد و این امر ملاحظاتی را می طلبد و افرادی كه قصد دارند وقت خود را برای انجام امور متنوع زندگی سازماندهی كنند باید ملاحظات را رعایت نمایند و به این صورت است كه افراد باید كار خود را در نظر داشته باشند یعنی كاری را كه می خواهند انجام دهند نیازمند چه زمانی است كه بتوانند كار را به درستی و با رضایت كامل انجام دهند.برتری افرادی كه زمان خود را مدیریت می كنند در این است كه در زمان مساوی كارهای بیشتری نسبت به دیگران انجام می دهند و از لحظات زندگی شان به بهترین شكل استفاده می كنند ، و همچنین به رضایت شغلی هم دست می یابد.(غلامرضا خاكی 1378)

طرح مسئله :

یكی از اركان مهم و حیاتی نظام های پویا و در حال توسعه و توسعه یافته ، میزان اشتغال و فرآیندهای آن در حیات اجتماعی است چنانچه برهه كنونی نظام های پیچیدۀ جهانی و استفاده از امكانات تكنولوژی در عرصه تولید خدمات در مقابل افزایش روزافزون جمعیت و انتظارات آحاد مردم از برخورداری از موقعیت های بالاتر شغل باعث شده است ، انتخاب شغل و رسیدن به شغل و راحتی ادامۀ شغل فرآیند روابط خانوادگی و روابط اجتماعی را تحت الشعاع قرار دهد. (شفیع آبادی 1374)

هویت حیات موجودات انسانی بستگی به تلاش و فعالیت و كوشش مستمر او دارد كه تلاش زمینه حیات موجودات بقای انسان به عنوان اشرف مخلوقات است.تاریخچۀ حیات انسانی هرچند از فعالیت ناایستاده است امروزه كه قرن فضا و ارتباطات است و علم به سرعت در حال توسعه می باشد هر روز اختراعات و تكنولوژی جدید عرضه می شود هر چند اكثر كارها توسط رباطها انجام می گیرد بیشتر كارها كامپیوتری صورت می گیرد وزندگی ماشینی جایگزین تحرك شده است اما با این حال باز انسان نیازمند یك رضایت شغلی است تا با این رضایت بتواند در این دنیای ماشینی به سلامت زندگی كند و برای رسیدن به این رضایت نیازمند یك زمان بندی دقیق است تا كارایی و اثربخشی مناسبی داشته باشد. (علی افشار نادری 1370)

در انجام كارها ما ممكن است نتوانیم به همۀ كارها بپردازیم ولی می توانیم مهمترین آنها را به نحو احسن انجام دهیم.با هدف گذاری ، تعیین اولویت و در نهایت انتخاب مهم ترین فعالیت ، بازدهی مان به نحو چشمگیری افزایش می یابد. (منبع اینترنت ، Yahoo)

مسئله مورد نظر پژوهش این است كه آیا بین رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان در كاركنان استانداری زنجان رابطه وجود دارد؟

در پژوهش حاضر رضایت شغلی به عنوان متغیر مستقل و استفاده بهینه از زمان به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.

پژوهش حاضر تلاشی است در راستای روشن نمودن این موضوع كه كارمندان از زمان بهترین استفاده را داشته باشند و همچنین از شغل خویش راضی باشند در این صورت می توان انتظار داشت كه كارمندانی كارآمد و با عملكردی بهتر داشته باشیم.

اهداف پژوهش :

هدف كلی ← بررسی رابطه رضایت شغلی و و استفاده بهینه از زمان در كارمندان استانداری زنجان و همچنین باید در نظر داشت كه كارمندانی كه در این شهر مشغول به خدمت می باشند از نیازهای گوناگون زندگی از قبیل محیط كاری و روابطی كه حاكم بر آنها است و نیز اطلاعاتی از نظر فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی ، با هم فرق دارند و یا حتی بومی بودن آنها كه همه عوامل یاد شده ممكن است هر یك از این عوامل در افزایش یا كاهش رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان در پی داشته باشد.ما در این پژوهش می خواهیم به هدف كلی كه در بالا مطرح شد برسیم و ببینیم رابطه معنی دار بین رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان وجود دارد یا نه.

فرضیّات تحقیق :

– بین رضایت شغلی و استفاده بهینه از زمان رابطه معنی داری وجود دارد؟

– رضایت شغلی كارمندان مرد بیشتر از كارمندان زن است ؟

– استفاده بهینه از زمان در مردان بیشتر از زنان است؟

ابزار اندازه گیری درتحقیق 71

روش تحقیق 72

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته ها73

جدول 1-4: نمرات خام آزمودنی ها از آزمون سلامت روانی 74

جدول 2-4 : مقایسه سلامت روانی 78

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری81

بحث و نتیجه گیری 82

محدودیت های تحقیق 84

پیشنهادات 85

ضمائم پرسشنامه سلامت روانی گلدنبرگ 86

پرسشنامه سلامت عمومی(QHG) 87

منابع و ماخذ 95

 

چكیده :

هدف از تحقیق حاضر بررسی تأثیر زنگ ورزش بر روی سلامت روانی دانش آموزان مقطع پنجم ابتدایی شهرستان ابهر كه فرضیه های عنوان شده عبارتند از مقایسه سلامت روانی در بین دانش آموزان ورزشكار و غیر ورزشكار و فرضیه دوم عبارتند از بررسی افزایش زنگ ورزش بر روی سلامت روانی دانش آموزان كه جامعه مورد مطالعه عبارتند از دانش آموزان مقطع پنجم ابتدایی شهر ابهر كه 80نفر به عنوان نمونه انتخاب گردیده كه انتخاب نمونه ها بطور تصادفی بوده است و جهت آزمون فرضیه ها از روش آماریtمتغییر مستقل و…. استفاده گردیده كه نتایج بدست آمده نشان می دهد كه تاثیر افزایش زنگ ورزش در بالا رفتن سلامت روانی دانش آموزان می تواند تاثیر زیدی داشته باشد و همین طور بین دانش آموزان ورزشكار و غیر ورزشكار از لحاظ سلامت روانی تفاوت معنی داری وجود دارد .

فصل اول

كلیات تحقیق

 

مقدمه :

نوجوانی و كودكی دوره ای از زندگی انسان را تشكیل می دهد كه مخصوصا برای طرح سوال درباره ارزشهاو اصول اخلاقی و ایجاد سلامت روانی مساعد است . جیمز ویلسون معتقد است كه انسان با حس ایجاد سلامت روانی. حسی كه خیلی تجلی می كند می تواند زندگی رو به آرامش برای خود رقم بزند كودكان با توانایی حرف زدن متولد می شوند اما اگر كسی حرف زدن را به آنها یاد ندهد آنها حف نخواهند زد همین متولد در ایجاد سلامت روانی هم می تواند دخالت داشته باشد به طوری كه اگر در محیط خانه و یا حتی مدرسه در ایجاد سلامت روحی و روانی برای كودكان قدم برنداشته حتما كودك دچر حالات روانی مانند اضطراب ، گوشه گیری ……………و موارد دیگر خواهد شد كه قضاوت اخلاقی بر دلایل و برهایی استوار است كه این برهانها را بر حسب دیدگاه ها هدفهایی كه آنها را بر می انگیزند به شش مرحله تقسیم كرده و آن گاه دوباره در سه سطح جای داده است كه به دلیل رویدادهای اجتماعی وپیامد های منحصر به فرد در دوران كودكی و دوره ها ی بهرانی برای فرزند و گاهی اوقات روابط نامناسب والدین با هم دیگر در جلوی چشم كودك باعث تحولاتی در روحیه كودك می شود كه گاه با تاوان سختی روبه روست . سلامت روانی و ایجاد آن در افراد در تمامی سنین مورد اهمیت قرار می گیر كه باعث ترقی و رسین به اوج می شود و گاهی آدمی با ایجاد روحیه سالم و بی دغدغه می تواند به اوج خود شكوفایی برسد كه تمام این رسیدن ها به عواملی مانند خانه – خانواده – والدین و مدرسه و مربیان بستگی دارد كه به عنوان مثال و مسئله ای كه در تحقیق حاضر مورد توجه است رسیدن به اوقات آزاد كودكان به كارها و عملیات سالم و توجه به اطراف دور و بر خود و استفاده بهینه می تواند در ایجاد سلامت روانی دخالت داشته باشد و همین طور خانواده كه در رسیدن به شكوفایی كودك چه از لحاظ فكری – جسمی می تواند نقش موثر داشته باشد .

در برخی از جوامع ، تغییر موقعیت به كمك مراسم ورود كه گذر از كودكی به بزرگسالی رااز نظر اجتماعی نشان می دهد باعث اختلالاتی در سلامت روانی می شود كه آن را می توان با محبت و كارهای روزانه – شركت داشتن در محافل دوستانه سلامت جبران كرد .

میلانی – ص121 . سال 1382

بیان مساله :

روان شناسی علم تحقیق در رفتار موجودات زنده و به ویژه در تفكر و احساس و رفتار بشراست به همین دلیل از چندی پیش روان شناسان علاقه شدیدی نسبت به مشكلات عملی كه برای افراد بشر پیش می آید و راه حل هایی كه می توان برای آنها پیشنهاد داد . پیدا كرده اند منظور از روان شناسی علاوه بر پیشرفت علمی و صنفی ، بهبود بخشیدن به زندگی انسان نیز همت این علاقه روز افزون روان شناسان به مسائل روزمره و علمی بشر ، موجب شده است كه دانش ما در افراد بویژه كسانی كه دچار مشكلات روانی هستند ، به طور قابل ملاحظه ای افزایش یابد و به این شكل كه در سلامت روحی و روانی فرد چیزهای متنوعی در زندگی می تواند تاثیر گذار باشد و حتی گذراندن اوقات فراغت همانطور كه دوست دارید می تواند باعث ایجاد سلامت روانی در فرد شود ایجاد راه ح های جدید در مدارس و به كار بردن ورزش در سلامت نوجوانان می تواند موثر باشد . مساله مورد نظر در تحقیق حاضر بررسی تاثیر ورزش در سلامت روانی است و اینكه آیا ورزش می تواند تاثیر مثبت داشته باشد یا نه ؟

سوال مسئله

• آیا ورزش در سلامت روانی تاثیر دارد ؟

• آیا سلامت در افرادی كه ورزش می كنند بیشتر از افرادی كه ورزش نمی كنند است ؟

سلطه جویی والدین مانع بروز خلاقیت فرزندان …………………………………………………………………..

تنوع فرهنگیدر رابطه با فرزند پروری ………………………………………………………………………………

تحقیقات داخلی ………………………………………………………………………………………………………………..

تحقیقات خارجی …………………………………………………………………………………………………………..

فصل سوم : روش تحقیق و جمع آوری اطلاعات

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………..

روش تحقیق ( روش اجرای تحقیق ) ……………………………………………………………………….

روشهای جمع آوری اطلاعات و داده های تحقیق ………………………………………………………………………….

جامعه آماری تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………

برآورد حجم نمونه تحقیق ……………………………………………………………………………………………

متغییرهای تحقیق ………………………………………………………………………………………………………

ابزارهای اندازه گیری تحقیق ( مشخصات پرسشنامه ها ) ……………………………………………..

روایی ابزارهای اندازه گیری تحقیق …………………………………………………………………………..

پایائی ایزارهای اندازه گیری تحقیق ……………………………………………………………………………..

روشهای آماری تجزیه و تحلیل داده های تحقیق ……………………………………………………………….

فصل چهارم : یافته های تحقیق و تجزیه وتحلیل داده ها

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………

یافته های توصیفی تحقیق……………………………………………………………………………………………

یافته های استنباطی تحقیق …….……………………………………………………………………………………….

فصل پنجم : بحث ونتیجه گیری

مقدمه ……………………………………………………….……………………………………………

نتیجه گیری تحقیق ………………………………………………………………………………………………..

یافته های تحقیق …………………………………………………………………………………………………..

پیشنهادات تحقیق …………………………………………………………………………………………………………

محدودیت ها ، مشكلات و موانع تحقیق ……………………………………………………………………………

فهرست منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………….

فهرست منابع انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………..

ضمائم

• پرسشنامه آزمون مداد کاغذی چند جوابی سنجش خلاقیت

• پرسشنامه ارزشیابینگرش والدین

• پرسشنامه ارزشیابی میزان خلاقیت دانش آموزان توسط معلمان

فهرست جداول

جدول 1-4 : توزیع فراوانی ، فراوانی نسبی پایه تحصیلی فرزندان ………………………………….

جدول 2-4 : توزیع فراوانی , فراوانی نسبی جنسیت فرزندان ……………………………………….

جدول 3-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت رفاهی خانواده پاسخگویان ……………

جدول 4- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت منزل مسکونی خانواده پاسخگویان …

جدول 5- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری براساس توزیع تحصیلی پدر دانش آموزان

جدول 6- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس توزیع تحصیلی مادران دانش آموزان …

جدول 7- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل پدران ………………………………

جدول 8- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل مادران ………………………………

جدول 9-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی میزان نگرش رفتار والدین نسبت به فرزندان ……………………..

جدول 10- 4 : توزیع فراوانی نسبی میزان خلاقیت کلی تورنس دانش آموزان …………………………………..

جدول 11- 4 : رابطه خلاقیت با میزان نگرش ………………………………………………………………………………

جدول 12- 4 : مقایسه میانگین میزان خلاقیت بین دختران و پسران …………………………………………..

جدول 13- 4 : مقایسه میزان خلاقیت بین پایه های تحصیلی ………………………………………………..

جدول 14- 4 : مقایسه وضعیت رفاهی خانواده ها و خلاقیت دانش آموزان ………………………………

جدول 15- 4 : مقایسه میزان خلاقیت با میزان نگرش والدین …………………………………………………….

جدول 16- 4 : مقایسه میزان همبستگی انواع نگرش والدین با خلاقیت فرزندان ……………………………

فهرست نمودارها

نمودار 1-4 : توزیع فراوانی ، فراوانی نسبی پایه تحصیلی فرزندان ………………………………….

نمودار 2-4 : توزیع فراوانی , فراوانی نسبی جنسیت فرزندان ……………………………………….

نمودار 3-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت رفاهی خانواده پاسخگویان ……………

نمودار 4- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی وضعیت منزل مسکونی خانواده پاسخگویان …

نمودار 5- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری براساس توزیع تحصیلی پدر دانش آموزان

نمودار 6- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس توزیع تحصیلی مادران دانش آموزان …

نمودار 7- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل پدران ………………………………

نمودار 8- 4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی نمونه آماری بر اساس شغل مادران ………………………………

نمودار 9-4 : توزیع فراوانی و فراوانی نسبی میزان نگرش رفتار والدین نسبت به فرزندان ……………………..

 

چكیده

بررسی خلاقیت دانش آموزان با نگرشهای فرزند پروری والدین در مدارس مقطع راهنمائی پسرانه و دخترانهاستعدادهای درخشانشهر ارومیه

هدف اساسی از انتخاب موضوع و انجام تحقیق در زمینه خلاقیت دانش آموزان و نگرشهای فرزند پروری والدین ، دستیابی به نتایجی است كه احتمالا حاكی از ارتباط برخی از عوامل بین آنهاست . فرضیه اصلی تحقیق عبارت است از ” بین نگرشهای فرزند پروری والدین و رشد خلاقیت دانش آموزان رابطه وجود دارد “. در فرضیه های فرعی ، بررسی رابطه خلاقیت با جنسیت ، پایه های تحصیلی ، متغییرهای دموگرافیك و… مد نظر بوده است . برای انجام پژوهش از روش توصیفی ( پیمایشی ) استفاده شده است. نوع نگرش فرزند پروری والدین به عنوان متغییر مستقل و میزان خلاقیت دانش آموزان به عنوان متغییر وابسته در نظر گرفته شده است . به منظور آزمون فرضیه های تحقیق ، اطلاعات مورد نیاز از طریق اجرای دو پرسشنامه به شرح زیر جمع آوری شده است.

1- آزمون زمینه یابی مداد كاغذی چند جوابی سنجش خلاقیت

2- پرسشنامه زمینه یابی ارزشیابی نگرش والدین

اجرای هر دو پرسشنامه به روش سرشماری انجام گرفته است . جامعه و نمونه آماری را 209 نفر پسر و 218 دختر ( جمعا 427 نفر ) و والدین آنها تشكیل داده است. تجزیه و تحلیل نتایج و داده ها با استفاده از روشهای آماری توصیفی و استنباطی مثل فراوانی ، میانگین ، ضریب همبستگی پیرسون ، انحراف معیار ، آزمونt ، تحلیل واریانس و… به وسیله بسته نرم افزار آماری SPSS13 صورت گرفته است . نتایج تحقیق حاكی است 6/11 % دانش آموزان خلاقیت بسیار زیاد ، 2/42 % خلاقیت زیاد ، 7/28 % خلاقیت كم و 5/17% خلاقیت بسیار كم از خود نشان دادند كه 8/53% بالاتر از حد متوسط و 2/46% نیز پائین تر از حد متوسط می باشد . اكثریت والدین (5/92% ) نیز نگرش حد متوسطی به رشد خلاقیت فرزندان دارند. از نظر شیوه های فرزند پروری و میزان خلاقیت دانش آموزان رابطه آماری معنی داری بدست نیامده است (20% r= ) . یعنی والدین دیدگاههای تربیتی روشن و جهت داری كه بتواند رشد قوه ابتكار و نوآوری كودكان را پشتیبانی و حمایت كند نداشته و در تربیت فرزندان گرایشات شدیدا محافظه كارانه ای دارند كه احتمالا می تواند دلیلی بر تقدم و اهمیت موفقیت تحصیلی بر رشد خلاقیت باشد . ارتباط برخی از عوامل تشكیل دهنده خلاقیت با نگرشهای والدین ، جنسیت دانش آموزان ، تحصیلات و شغل والدین ، وضیت رفاهی خانواده ها و… كه مربوط به فرضیه های فرعی تحقیق می باشد قابل توجه است . توزیع فراوانی میزان خلاقیت دانش آموزان نیز به ترتیب برای بسیاركم ، كم ، زیاد و بسیار زیاد 5/17 % ، 7/28% ، 2/42% و 6/16% می باشد. تفاوت معنی داری از نظر میزان خلاقیت دربین پایه های مختلف تحصیلی مشاهده نگردید. در مقام مقایسه ، میزان خلاقیت كلی و عوامل چهارگانه خلاقیت (بسط ، سیالی، ابتكار و انعطاف پذیری ) دردختران بیشتر از پسران است . در مورد متغیرهای دموگرافیك ، نتایج حاكی است : 1- خلاقیت سیالی فرزندان خانواده های مرفه كمتر است. 2 – اكثریت پدران (5/61% ) و مادران (9/47%) دانش آموزان دارای تحصیلات عالی لیسانس و بالاتر هستند. شغل اغلب مادران را خانه داری (46% ) و معلمی ( 3/25% ) و شغل اغلب پدران را كارمندی(3/38%) و آزاد( 27%) تشكیل می دهد . بنابراین نتایج آزمون ، فرضیه اصلی و فرضیه فرعی 2 تحقیق را تائید نمی كند اما فرضیه های فرعی1 و3 و 4 مورد تائید هستند .

واژه های كلیدی :خلاقیت ( سیالی ، ابتكار ، انعطاف پذیری ، بسط ) ، سبكهای فرزند پروری ( سلطه گری ، وابستگی شدید ، سهل انگاری ) نگرش ، استعدادهای درخشان

 

 

 

فصل اول :طرح تحقیق

–مقدمه

نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………… 74

پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………….. 78

محددیت ها……………………………………………………………………………………………………… 81

منابع………………………………………………………………………………………………………………. 83

« پرسشنامه سنجش احساس فشار روانی اوسولا ماركهام »

 

چكیده تحقیق:

در این تحقیق به بررسی رابطة بین فشار روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه شهرستان ابهر پرداخته ایم. نمونة تحقیق 372 نفر ( 191 نفر دختر و 181 پسر ) از دانش آموزان مذكور را شامل می شود، كه در سال تحصیلی 87-86 مشغول به تحصیل بوده اند. روش این تحقیق توصیفی و از نوع میدانی بوده و ابزار جمع آوری اطلاعات، برای متغیر فشار روانی، پرسشنامة اورسولا ماركهام است كه احساس فشار روانی را می سنجد. برای گردآوری اطلاعات متغیر پیشرفت تحصیلی، ضمن مراجعه به كارنامه های تحصیلی دانش آموزان درسال تحصیلی87-86 ، معدل آنان ثبت شده است. داده های به دست آمده با استفاده از روشهای آماری تجزیه و تحلیل گردیده و فرضیه های تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها حكایت از آن می كند كه میزان فشار روانی دختران بیشتر از میزان فشار روانی پسران است. همچنین میزان پیشرفت تحصیلی دختران بیشتر از میزان پیشرفت تحصیلی پسران است. ولی رابطه ای بین میزان فشار روانی و میزان پیشرفت تحصیلی دختران دیده نشده، همچنین بین میزان فشار روانی و میزان پیشرفت تحصیلی پسران رابطة معناداری مشاهده نشده است. اثر متقابل جنس و پایه های تحصیلی بر روی فشار روانی دانش آموزان نیز معنی دار نیست.

 

 

فصل اول :

ـ مقدمه

ـ بیان مسئله

ـ اهمیت و ضرورت تحقیق

ـ اهداف تحقیق

ـ سوالات تحقیق

ـ فرضیه ها

ـ تعاریف عملیاتی متغیرها

مقدمه:

« رهایی كامل از تنیدگی مرگ است. »

« هانس سلیه»

تمدن و تقدس هر جامعه ای مدیون آموزش و پرورش آن جامعه است. بدون داشتن یك نظام آموزشی و تربیتی صحیح، انتظار هیچگونه پیشرفت و تمدنی را نمی توان از جامعه داشت. با بررسی و تحقیق در اوضاع و احوال ملتها و شناخت عوامل پیدایش حیات و مرگ تمدنها در می یابیم كه آن قوم و ملتی در مبارزه با جهل و نادانی به پیروزی رسیده و در پی ریزی و پیشبرد تمدن بشری نقش موثری داشته است كه بیشترین تلاش و كوشش را صرف بهبود نظام تعلیم و تربیت آحاد جامعه خویش كرده است. هر كشوری كه قصد دارد به پیشرفت و تكامل و ترقی در زمینه های فرهنگی، صنعتی، اقتصادی، اجتماعی، نظامی و …. دست یابد، باید از یكسری اصول و قوانین علمی و عملی بهره جوید. در این راستا بدون بهره گیری شایسته معلمان عزیز از روشهای صحیح تدریس و آشنایی با اصول مشاورة كودك و نوجوان، پیشرفتی در تحصیل دانش آموزان و در نتیجه پیشرفت جامعه حاصل نخواهد شد، چرا كه همانگونه كه اطلاع داریم اگر همه دانش آموزان را نگوئیم ولی اكثر دانش آموزان در طول تحصیل، مشكلات بخصوصی را دارند كه در نهایت استرس و فشارهای روانی را به دنبال دارد.

این روزها موضوع فشار روانی ناشی از كار و زندگی در میان عامة مردم، متخصصان آموزشی، مددكاران اجتماعی، متخصصان بهداشت و سایر كسانی كه مسؤلیت بهزیستی مردم را به عهده دارند، بسیار رایج بوده و در رأس امور قرار دارد. افراد جامعه كنونی بیش از پیش نسبت به استرس و پیامدهای آن هوشیار شده اند. بزرگسالان و نوجوانان و حتی كودكان ازآلودگی محیط زیست، امكان وقوع یك جنگ هسته ای، به پایان رسیدن منابع طبیعی و خطرآزمایشهای هسته ای، وجود افزودنیهای غذایی و مواد سرطان زا سخنی می گویند و تمامی این مسائل بخشی از زندگی روزمره را تشكیل می دهند. والدین و فرزندان می دانندكه هستة خانوادگی دگرگون شده زندگی عصر ما چنان است كه در اغلب خانواده ها پدر و مادر هر دو باید كار كنند تا بتوانند هزینه های روزافزون را تامین نمایند. طلاق افزایش یافته، ازدواج مجدد هم امری ناممكن نیست. افزون بر این رسانه های گروهی افراد را به مشاهده صحنه های جنگ، خشونت، تخریب و شقاوت و بی رحمی، مرگ و كشتار عادت داده اند. هشیاری فزاینده نسبت به رویدادهای ضربه آمیز زندگی لزوم توجه را به واكنشهای افراد و شیوه ای كه در رویارویی با عناصر تنیدگی را اتخاذ می كنند، ضروری كرده است.

استرس می تواند پیامدهایی داشته باشد. یكی از عوارض آنی و شایع استرس، اضطراب است. و عمومیت آن در سطح بین المللی به حدی است كه این قرن را قرن اضطراب نامیده اند و می گویند این قرن، قرن دلهره و نگرانی است، انسانها در هر سطح و شرایطی كه باشند، به نحوی اسیر دلهره و اضطرابند و این امر ریشه و منشا بسیاری از بیماریهای روانی می تواند باشد

با وجود تمام مسائل مربوط به استرس و نتایج خطرناك آن، می توان گفت كه مهمتر از وجود عوامل استرس زا در زندگی، روشهای مقابله با آن عوامل است و تحقیقاتی كه در ارتباط با نحوه جلوگیری و رفع استرس برروی آنچه كه روانشناسان، رفتار سازگاری یا مقاوم بودن می نامند، انجام گرفته است، نشان می دهد كه بعضی از گروههای جامعه، سالم زندگی می كنند و طول عمرشان زیاد است و به این نتیجه رسیدند كه پیشرفت و موفقیت در زندگی از عوامل اساسی زندگی سالم و طولانی بوده است. (شاملو، سعید ، بهداشت روانی ، انتشارات رشد ، تهران ، 1378)

بی شك پیشرفت در تعلیم وتربیت هم می تواند در وضعیت زندگی جوامع گوناگون نتیجه مثبت داشته باشد. بنابراین توجه به پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و اینكه چه عواملی می تواند در این مهم دخالت داشته باشد، می تواند در حل برخی از مشكلات انسانها مفید واقع شود. وقتی وجود استرس، پیامدهای منفی دارد و پیشرفت و كسب موفقیت نتایج مثبتی به دنبال دارد، ناگهان چگونگی رابطه استرس و پیشرفت تحصیلی در ذهن تداعی می شود. و به همین علت تحقیق حاضر تلاشی در جهت بررسی رابطه فشار روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر دوره متوسطه شهرستان ابهر است.

بیان مسأله:

همه معلمین در طول زندگی حرفه ای خود همواره با دانش آموزانی مواجه شده اند كه علیرغم شروع خوب و مناسب فعالیتهای تحصیلی و كسب مدارج ممتاز و عالی در پایه های تحصیلی با افت عملكرد تحصیلی مواجه شده اند. و برای كمك به این دسته از دانش آموزان، دنبال علت و راهكار می گردند. والدین آنها نیز برای جلوگیری از افت هرچه بیشتر آنها طالب راهكارهای عملی هستند. حتی گاهی خود دانش آموزان نیز با مراجعه به مشاورین از وضعیت تحصیلی خود رضایت نداشته و ابراز ترس و نگرانی می كنند و افت تحصیلی و شكست تحصیلی، مسائل فردی و شخصی زیادی برای یادگیرنده ایجاد می كند، مسائلی از قبیل مشكلات عاطفی، روانی مانند استرس. در تحقیق موجود، محقق سعی دارد بداند كه آیا رابطه ای بین فشار روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه شهرستان ابهر وجود دارد؟ و اگر رابطه ای وجود دارد، این رابطه تا چه حد و چگونه است؟

اهمیت و ضرورت تحقیق:

به طور قطع سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی دانش اموزان برای متوّلیان تعلیم و تربیت و سیاستگذاران سلامت و بهزیستی ، قابل توجه و اهمیت است. همچنین والدین نیز، سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی فرزندان خود را خواهان می باشند. سالانه هزینه های هنگفتی صرف آموزش و پرورش فرزندان این آب و خاك می گردد و اگر مسئولین در جهت رشد و توسعة تعلیم و تربیت سرمایه های این مملكت ناتوان باشند، آیندة كشوربه مخاطره خواهد افتاد. بنابراین ضرورت دارد كه با توجه به عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، در محقق ساختن اهداف آموزش و پرورش كوشا باشیم. لذا توجه به زندگی پراسترس جامعه كنونی و اینكه آیا رابطه ای بین فشارهای روانی و پیشرفت تحصیلی وجود دارد یا نه، می تواند كمكی در رسیدن به این هدف باشد.

ضمائم پیوست (پرسشنامه)………………………………………………………………………………………………………………68

 

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان پرخاشگری نوجوانانی است که از بازیهای الکترونیکی و رایانه ای خشن استفاده می کنند . جامعه پژوهشی حاضر را دانش آموزان پسر دوره ابتدایی شهرستان خرمدره تشکیل می دادند .

در این پژوهش با استفاده از نمونه گیری تصادفی ساده تعداد 50 نفر از دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی شهرستان خرمدره از دو مدرسه به عنوان نمونه انتخاب شدند و سپس تست پرخاشگری آیزنیک در اختیار آنها قرار داده شد و از آنها خواسته شد که به این سوالات با بلی و خیر پاسخ دهند .

برای آزمودن فرضیه پژوهش ازروش t مستقل درسطح معنی داری a = 0/05 استفاده گردید .

نتایج بدست آورده نشان دادند که بین میانگینهای مورد مقایسه تفاوت معنی داری وجود دارد در نتیجه بین استفاده از بازیهای الکترونیکی خشن و پرخاشگری نوجوانان پسر دوره ابتدایی شهرستان خرمدره رابطه معنا داری وجود دارد . بنابراین فرضیه پژوهش تایید می گردد و فرض صفر رد می شود .

مقدمه

ما اکنون در جامعه متمدن عصر حاضر زندگی می کنیم که در آن خشونت بین افراد از نظر قانونی جرم بحساب می آید و پرخاشگری با دیگران نیز مقابله به مثل آنان را به دنبال می آورد و ممکن است زنجیره ای از اختلافات بعدی را سبب شود ( لطف آبادی ) .

نوجوانی یکی از بحرانی ترین دوران زندگی انسان است که در این دوران با مشکلات فراوانی دست به گریبان است با فرا رسیدن دوران بلوغ مزاج کودکان طوفانی می شود انقلاب و دگرگونی همه جانبه ای در جسم و روان آنان پدید می اید ممکن است پرخاشگر شود یا آرام و ساکت ، تمام جنبه های حیوانی و انسانی که در وجودش نهفته است بر اثر ترشح هورمونهای بلوغ ظاهر و آشکار شود ( آدلر ، 1378 ، ترجمه سروری ) .

در جهان معاصر پیشرفت علوم نه تنها بر سطح زندگی و فضا و محیطی که انسانها در آنجا زندگی می کنند تاثیر گذاشته بلکه قوانین و قواعد حاکم بر ارتباط و تعامل بین انسانها و نگرش آنها را نسبت به خود ، و به دیگران و به جهان تغییر داده است .

چنانچه دنیای نوجوانان نیز از این تغییرات مصون نمانده است و یکی از جلوه های این تغییر و دگرگونی تغییر در نوع سرگرمیها و یا گذراندن اوقات فراغت این قشر از جامعه است که نمود بارز آن را می توان در ظهور و گسترش بازیهای الکترونیکی مشاهده کرد .

به این تربیت با ظهور و گسترش این بازیها ، روز به روز شرکتهای سازنده بازنده بازیهای جدیدتری را به بازار عرضه کرده اند ، به طوری که سال به سال به بهبود و کیفیت دستگاههای ساخته شده افزوده گشته و بازیهای متنوعی نیز ارئه می شد ، و هر بازی ارائه شده نسبت به بازیهای قبلی از درجه و شدت خشونت زیادی برخوردار بود .

ناگهان با افزایش خشونت در این بازیها ، کودکان و نوجوانان بسیاری به سمت اینگونه بازیها گرایش یافتند ، تا زمانیکه امروزه تاثیرات این چنین بازیها در کودکان و نوجوانان تبدیل به ناهنجاری در رفتارها و تعاملات اجتماعی شده است .

بدیهی است که در هزاره جدید خشونت نوجوانان یکی از بزرگترین مسائل رو در روی جوامع است .

لذا روانشناسان و متخصصان معتقدند که این بازیها مانند بسیاری از وسایل دیگر می بایستی تحت نظارت والدین برای کودکان و نوجوانان استفاده شود و استفاده افراطی و بی نظارت بر آنها نیز آثار مخرب و بسیار خطر ناک را در پی خواهد داشت .

بیان مسئله

با توجه به تغییر و تحولات صنعتی که در کشورها بوجود آمده و کشور را تقریبا می توان جزء آن کشورهایی قرار داد که در حین گذر از سنتی به صنعتی می باشد . ورود صنعت به درون خانواده ها و تغییر رفتار خانواده و تغییر نظام آموزش و پرورش همه و همه عواملی است که دست به دست می دهند و باعث می شوند نسل در گذر جامعه سنتی به صنعتی به فرهنگ صنعتی شدن رسیده باشند و نه از حالت سنتی خود در آمده باشند و اینها عواملی است که باعث بوجود آمدن اختلال و انحرافات اجتماعی می شود . ورود بازیهای ویدئویی و رایانه ای و تلویزیونی که دارای بخش بخش عمده ای از بازیهای خشن و ظاهری کشنده و مخرب هستند و خود کشی ها در تلویزیون وجود برنامه های خشونت بار در برنامه های کارتونی کودکان و در سریالهای تلویزیونی و فیلمهای پلیس همه و همه در رفتار کودکان در خانواده و مدرسه و جامعه تعمیم می یابد و طی تحقیقاتی متعدد نشان داده اند که نوجوانان بلافاصله پس از دیدن برنامه ای خشونت بار به همسالان خود در خانواده یا مدرسه تعرض می کنند و رفتار خشن خشن بروز می دهند .

با توجه به اهمیت موضوع یعنی پرخاشگری که می تواند سدی باشد در جهت تحصیل و تربیت دانش آموزان و همچنین باعث ایجاد بی نظمی در محیط آموزشی شده و نهایتا موجب آزار و اذیت دانش آموز می گردد همچنین خود آزاری برای افراد پرخاشگر را سبب می شود لذا اگر رفتارهای پرخاشگرانه نوجوانان دانش آموز حل نشود برای مدرسه و جامعه مضراتی را فراهم می کند . لذا برای برطرف کردن این مشکل و شناخت نقش عوامل موثر در این مسئله را مورد بحث و بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می دهیم .

بنابراین آنچه برای پژوهشگر در این تحقیق به صورت سوال مطرح است این است که آیا بین استفاده از بازیهای الکترونیکی و رایانه ای خشن با پرخاشگری در بین نوجوانان رابطه ای وجود دارد یا خیر ؟

اهمیت و ضرورت تحقیق

با آگاهی از این واقعیت که انسان دارای اختیار و اراده می باشد و نسبت به سایر موجودات از اختیار بزرگ و ویژه ای برخوردار می باشد و می تواند با بکارگیری قوه عقل و ناطقه خویش و همچنین کسب علم و دانش بر وسعت بینش خود بیفزاید و سلامت روانی خود را حفظ نماید که در خانواده و اجتماع نیز تاثیر مطلوب و بهینه ای داشته باشد و به پیشرفت بشر خدمت کند با تفاسیر امروز در جوامع سلامت روانی و بهداشت روانی رو به تهدید است و پرخاشگری چه به صورت کلامی و غیر کلامی افزایش یافته و با وجود راحت تر شدن زندگی و امکانات بیشتر در بهبود رفتار سالم به دور از خشونت و پرخاشگری کمتر اقدام و پیشرفتی حاصل شده است و چون خشونت و پرخاشگری باعث مسائل و مشکلات متعددی در روان فرد ، خانواده ، مدرسه و جامعه می شود و کارآیی آنها را کم می کند لذا بوسیله ریشه یابی عوامل مهم بوجود آورنده پرخاشگری که در حال حاضر فیلم های خشن و بازیهای خشن الکترونیکی و رایانه ای از مهم ترین علل می باشد .

می توان با تغییر و تعدیل در این برنامه ها و بازیهای الکترونیکی و رایانه ای و ساخت برنامه ها و بازیهای سازنده و مفید به پیشرفت و سلامت روانی افراد کمک نموده تا بدین وسیله جامعه ای به دور از خشونتی که در حال حاضر در آن موجود است داشته باشیم .

دسته از بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی که مشخصاٌ از دفاعهای به نسبت سازش یافته تر استفاده می کنند ، نیازمند مداخلات درمانی مختصری هستند، ولی دسته ای از بیماران رمان ازرده که به مراتب دفاعهای ناپخته تری دارند ، نیازمند مداخلات درمانی پیشرفته تری می باشند. از طرف دیگر شناسایی دفاعهای اختلالهای مختلف جهت کمک به تشخیص افتراقی نیز کاربرد قابل قبولی دارد، این که مشخص شود هر اختلال با چه نوع مکانیزم های دفاعی برجسته ای همراه است ، علاوه بر فهم بیشتر عملکرد نظام روانی ، راهبردی کمکی در جهت تشخیص و تمیز اختلالهای روانی است. بر اساس رویکرد تحلیل گری افراد در مواجهه با تنیدگی از سبکهای دفاعی مشخصی استفاده می کنند که این سبکها بر اساس میزان پختگی[11] به چهار گروه ناپخته[12] (رشد نایافته)، روان آزرده[13] ، خود شیفته[14] و پخته[15] (رشد یافته) تقسیم می شوند.هر یک از این سبکها شامل مکانیزمهای دفاعی ویژه ای هستند. مشخص شده است که در افراد مبتلا به اختلالهای روانی، سبک دفاعی رشد نایافته و غیر انطباقی و در جمعیت غیر بالینی سبک دفاعی به مراتب رشد یافته تر است.از این رو آنچه که در اکثر تحقیقات مربوط به دفاعهای روانی انجام می شود، در درجه اول بررسی دفاعی و در درجه دوم مکانیزمهای دفاعی برجسته ای است که افراد از انها استفاده می کنند.

اندروز[16] و همکاران(1985) بر اساس طبقه بندی سلسله مراتبی ویلنت در مورد مکانیسم های دفاعی ، 20 مکانیسم را به سه سبک دفاعی رشد یافته[17] ، نورتیک[18] و رشد نایافته[19] تقسیم کردند. مکانیسمهای دفاعی رشد یافته به منزله ی شیوه های مواجهه ی انطباقی ، به هنجار و کارآمد محسوب می شوند در حالی که مکانیسمهای دفاعی نوروتیک و رشد نایافته ، شیوه های مواجهه ی غیر انطباقی و نا کارآمد هستند.

اهداف پژوهش

 

هدف اصلی پژوهش حاضر یافتن ارتباط بین اختلال های روانی و سبک های دفاعی در دانشجویان دانشگاه پیام نور تربت جام می باشد.

اهداف اختصاصی

تضاد میان سه بخش شخصیت 32

فرهنگ و شخصیت 38

تعریف فرهنگ 38

عناصر اصلی فرهنگ 39

ویژگیهای فرهنگ 42

مفهوم شخصیت 56

تأثیر فرهنگ در شخصیت 58

شخصیت اساسی یا پایه 64

فرهنگ و بیماری 67

بررسی هشیاری 74

بررسی رفتار 75

بررسی ناهوشیار 77

بررسی علمی شخصیت 78

تعریفهای شخصیت 79

ویژگیهای منحصر به فرد 82

ذهنیت در نظریه های شخصیت 87

سؤالهایی درباره ماهیت انسان 90

فصل سوم

(روش تحقیق)

جامعه مورد مطالعه 97

حجم نمونه،روش نمونه گیری 97

ابزار اندازه گیری در تحقیق 98

آزمون ویژگیهای شخصیتی مینه سوتا 99

روش تحقیق 100

روش آماری مربوط به فرضیه ها 101

عنوان صفحه

فصل چهارم

(یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها)

مقدمه فصل چهارم 103

فصل پنجم

(بحث و نتیجه گیری)

نتیجه گیری 117

پیشنهادات 119

محدودیت ها 120

منابع و مآخذ 121

 

چكیده :

هدف از تحقیق حاضر برسی پذیرش اجتماعی ویژگیهای شخصیتی در بین دانشجویان رشته های برق ومكانیك دانشگاه آزاداسلامی واحد ابهر كه فرضیه های عنوان شده عبارتند از اینكه بین ویژگیهای شخصیتی وپذیرش اجتماعی رابطه معنی داری وجود دارد وفرضیه های جزئی اینكه بین افسردگی هیپوكندریا ،هیستری ،پارانویا ،انحرافات اجتماعی ،وپذیرش اجتماعی رابطه وجود دارد كه جامعه مورد مطالعه عبارتند از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر در دو گروه مكانیك وبرق كه حجم نمونه بدست آمده 100نفر است كه آزمون ویژگیهای شخصیتی وپذیرش اجتماعی بر روی آن اجرا گردیده كه جهت آزمون فرضیه تحقیق از روش آماری ضریب همبستگی پیرسن استفاده گردیده كه نتایج بدست آمده حاكی از آن است كه بین ویژگیهای شخصیتی وپذیرش اجتماعی رابطه معنی داری وجود دارد وسطح معنی داری آن برابر 5%است .

ارتباط نوجوانان با جنس مخالف موجب بیداری تخیلات شهوانی ، تحریكات اتفاقی و در كل گرفتار كننده می شود.[16]

یكی از مواردی كه دنیای غرب بیش از اندازه تند روی نموده و باعث نگرانی شده موضوع ارضاء غریزه جنسی است . بسیاری از دختران و پسران آن كشورها در اثر آزادی بی حساب دچار بدبختی و فساد اخلاقی در راه غریزه جنسی گشته اند و راه سقوط را با كمال سرعت طی می كنند. اصولاً ضرر آزادی بی حد در موضوع اعمال شهوت جنسی نه تنها باعث از بین رفتن اساس خانواده و بر هم زدن نسل آینده و انحرافات جنسی و اخلاقی است ، بلكه منافات با شخصیت و مبانی بشری دارد مقام انسان بالاتر از آن است كه خود را اسیر منجلاب شهوت نماید . بدون شك و تردید این قوه هم مانند سایر قوای طبیعی كه در نهاد بشر عنوان ودیعت نهاده شده باید تعدیل شود ولی آنچه را كه از نظر پوشیده نیست آن است كه این قوه بایستی تسخیر انسان باشد نه انسان تسخیر آن.[17]

غریزه جنسی لجوج است كه نمی تواند طغیان آن را به این آسانی ها كنترل نمود لذا در روابط نامشروع جنسی این غریزه طغیان می كند. بی حجابی وپیروی از منطق نادرست تعلیم و تربیت مختلط بدبختانه در كشور ما هم یكی از مظاهر عالیه تمدن بشر به شمار رفته یكی از مسائلی است كه زمینه اساسی توسعه فحشاء و انحرافات را بوجود آورده است و این مسئله ازجمله مسائل مهم اخلاقی و اجتماعی می باشد كه تاكنون بر سر آن میان مردم واقع بین طرفداران بی حجابی و تربیت مختلط بحث های زیادی به عمل

آمده ولی بدبختانه عملاً این نقشه نادرست در كشور ما جامه عمل پوشیده و تقلیدهای كوركورانه بی حجابی و معاشرت آزاد را به عنوان ارزنده ترین ارمغان اروپا تحویل ما داده است . اما جای خوشوقتی این است كه در میان یك چنین اشتباه عمومی هنوز جمعیت متدین این مملكت سنگر دینی خود را ترك نگفته و از اول اعلام نموده است كه بی حجابی و تعلیم و تربیت مختلط از عوامل قطعی توسعه فحشا و مفاسد اجتماعی است.[18]

غریزه شهوت مانند آتش سوزانی است كه هر دم شعله می زند و از اعماق وجود انسان زبانه می كشد و اگر از حد خود تجاوز و طغیان كند و چنانچه جلوگیری برای او نباشد قدرت دارد كه ریشه فضائل اخلاقی و صفات انسانی را سوزانده و برای ابد نابودی آدمی را اعلام كند . زمانی كه شهوت تبدیل نشود در مزاج جوانان بنای طغیان و سركشی را می گذارد و كشش های جنسی او را به جلو وا می دارد و تمایلات انسانی در نهادش سركوب می شود با نتیجه اقدام می كند كه به مقصود برسد در این زمینه ممكناست به دروغ و خیانت در امانت و عهد شكنی و جنایت و سایر اعمال خلاف انسانی از او سر بزند و جهت امتناع شهوت جنسی كه زودگذر است كاخ سعادت ابدی خود را واژگون سازد ، اصولاً باید پسران و دختران جوانی كه بنده شهوت و اسیر هوای نفس می باشند و در راه جلب لذت و ارضای تمایل جنسی به همه نوع ناپاكی ها دست می زنند و تمام جهات انسانیت را پشت پا زده و سرانجام در منجلاب بدبختی و فلاكت و در مرحله سقوط قرار می گیرند.[19]

جوانانی كه فعالیت جنسی دارند از احساس گناه و درگیری سخن می گویند ، خود را مورد استثمار یا طرد شدن می انگارند و یا وقتی می فهمند كه از حیث عاطفی به بازی گرفته شده اند كه دیر شده است!

در فرهنگ ما غریزه جنسی ،مترادف با ننگ و شرمساری قرار گرفته است و به عنوان موضوعی كه مردم ابزار این حالت عاطفی و میل درونی را به عنوان یك رسوایی می پندارند كه این طرز تلقی با فرهنگ كشور ها نیز مطابقت دارد.

ورمسر[20]، عقیده ای مخالف را ابزار می دارد ننگ شمردن میل جنسی بهعنوان یك پاسخ دفاعی است و آدمی را وادار به پنهان كردن آن می نماید در حالیكه یك حالت درونی طبیعی است و به اشتباه به عنوان شرمساری تلقی می گردد.

محیط های به اصطلاح آزاد ، مانع پیدایش عشقهای سوزان و عمیق است در اینگونه محیط ها كه زن به حالت ابتذال در آمده است یا فقط زمینه برای پیدایش هوسهای آنی و موقتی و هر جایی و هرزه شدن قلبها فراهم است این محیط ،محیط شهوت و هراس است نه محیط عشق به مفهومی كه فیلسوفان و جامعه شناسان آنرا محترم می شمارند.[21]

به محض پیدایش آثار بلوغ ، غریزه جنسی در سطح ظاهر می شود. این دیگر غریزه ابتدایی كودكانه نیست بلكه گرایش و علاقه ای از گونه دیگر است . غالباً جوانان ، از این تحول و گرایش دچار اضطراب می شوند.

خانواده و اهمیت آن در نظریه های روان شناختی.. 23

تأثیر خانواده بر رشد شخصیت… 25

– نظریه اسناد. 29

تأثیر محیط های ارتباطی خانواده بر رفتار اعضای خانواده 32

سنجش محیط خانواده 37

مقیاس محیط خانواده 38

نقش سلامت عمومی در ثبات خانواده 39

عوامل خانوادگی موثر در سلامت عمومی.. 40

شیوه های ارتباطی موجود در خانواده 40

مهارتهای زندگی اعضای خانواده و نقش آن در سلامت عمومی خانواده 40

اقتصاد خانواده و نقش آن در سلامت عمومی خانواده 41

ازدواجهای مناسب در تامین سلامت عمومی خانواده 42

بخش سوم: مروری بر تحقیقات انجام شده 42

 

فصل سوم روش اجرای پژوهش…. 45

مقدمه. 46

روش اجرای پژوهش…. 46

جامعه پژوهش…. 46

نمونه و روش نمونه گیری.. 46

ابزار اندازه گیری و روش گردآوری دادهها 47

الف) پرسشنامه سلامت عمومی گلد برگ… 47

شیوه نمره گذاری پرسشنامه گلدبرگ… 47

روایی و پایایی پرسشنامه سلامت عمومی.. 48

ب) مقیاس محیط خانواده 51

روایی و پایایی مقیاس محیط خانواده 52

روایی.. 52

روش های آماری تجزیه و تحلیل داده ها 54

 

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها 55

مقدمه. 56

روشهای آماری توصیفی.. 56

روشهای آماری استنباطی.. 61

فرضیه اصلی.. 61

فرضیه های فرعی.. 61

 

فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادها 77

مقدمه. 78

بحث و نتیجه گیری.. 78

فرضیه اول.. 78

فرضیه دوم. 78

فرضیه سوم . 79

فرضیه چهارم . 79

فرضیه پنجم.. 79

فرضیه ششم.. 80

فرضیه هفتم.. 80

فرضیه هشتم.. 80

فرضیه نهم.. 81

فرضیه دهم.. 81

نتایج فرضیات… 81

محدودیت های تحقیق.. 84

پیشنهادات تحقیق.. 85

منابع فارسی.. 87

منابع لاتین.. 91

 

ضمائم پرسشنامه. 93

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول 1-2: ابعاد سلامت روان شناختی و اجتماعی.. 16

جدول 1-3: ضریب پایایی پرسشنامه سلامت عمومی و مولفه های آن.. 50

جدول 2-3: ضریب پایایی مقیاس محیط خانواده و مؤلفههای آن.. 53

جدول 1-4: شاخصهای آمار توصیفی پرسشنامه محیط خانواده 57

جدول 2-4: شاخصهای آمار توصیفی خرده مقیاسها و نمره کل پرسشنامه سلامت عمومی(GHQ) 59

جدول 3-4: همبستگی بین نمره کل سلامت عمومی با خرده مقیاسهای محیط خانواده 63

جدول 4-4: رگرسیون چندگانه بین متغیرهای کلیه پیش بین با سلامت عمومی.. 67

جدول 5-4: رگرسیون چندگانه بین متغیرهای پیش بین معنادار با سلامت عمومی.. 69

یافته های جنبی پژوهش…. 70

جدول 4-6: همبستگی بین خرده مقیاسهای سلامت عمومی با خرده مقیاسهای محیط خانواده 71

جدول 7-4: نتایج تحلیل رگرسیون با روش Enter به تفکیک هر کدام از خرده مقیاسهای سلامت عمومی 73

جدول 8-4: نتایج تحلیل رگرسیون با روش Forward stepwise به تفکیک هر کدام از خرده مقیاسهای سلامت عمومی 75

فهرست نمودارها

عنوان صفحه

نمودار 1-4: مقایسه میانگین های خرده مقیاس های محیط خانواده 58

نمودار 2-4: مقایسه میانگین های خرده مقیاس های سلامت عمومی.. 60

 

چکیده

تحقیق حاضر تحت عنوان «بررسی رابطه بین مولفه های محیط خانواده با سلامت عمومی زنان باردار» صورت گرفته است، لذا هدف اصلی تحقیق بررسی رابطه مذکور بوده است. همچنین از جمله اهداف فرعی تحقیق نیز می توان به بررسی رابطه بین مؤلفه­های محیط خانواده با سلامت عمومی، و همچنین بررسی رابطه مؤلفه­های محیط خانواده با مؤلفه های سلامت عمومی اشاره کرد.

در این پژوهش محقق درصدد آزمون این فرضیه اصلی بود که بین محیط خانواده و سلامت عمومی زنان باردار رابطه وجود دارد. با توجه به اینکه محیط خانواده دارای 10 مؤلفه می باشد محقق به بررسی این رابطه به تفکیک هر مؤلفه پرداخته است. همچنین با توجه به اینکه پرسشنامه سلامت عمومی نیز دارای چهار مؤلفه می باشد محقق در نهایت به عنوان یافته های جنبی پژوهش به بررسی رابطه مؤلفه های محیط خانواده با هر یک از مؤلفه های سلامت عمومی پرداخته است.

این تحقیق از نظر موضوعی و مکانی پیرامون وضعیت سلامت عمومی زنان باردار متأثر از محیط خانواده در منطقه 4 شهر تهران انجام شد.

از نظر روش، نیز تحقیق از نوع تحقیق همبستگی- رگرسیونی بود، چرا که محقق اولاً در صدد یافتن روابط معنادار بین متغیرها و مؤلفه های درگیر در پژوهش بوده و ثانیاً در پی یافتن اینکه کدامیک از مؤلفه های محیط خانواده، سلامت عمومی زنان باردار را بیشتر تبیین می کنند.

جامعه تحقیق را تعدادی از زنان باردار منطقه 4تهران شکیل می دهد. با توجه به نوع طرح تحقیق مورد استفاده، محقق صرفاً 60 نفر را به طور تصادفی ساده انتخاب کرده و جزو نمونه تحقیق در نظر گرفته است.

به منظور جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه محیط خانواده 60 سؤالی (موس و موس) و پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر(فرم 28 سوالی) استفاده شد. گرچه ابزارهای مورد استفاده با توجه به شواهد موجود، از روایی و پایایی کافی برخوردار هستند ولی در عین حال محقق نسبت به بررسی ضریب پایایی پرسشنامه ها و مولفه های آنها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ اقدام نمود.

پس از جمع آوری پرسشنامه­ها، اطلاعات مورد نظر در جدول اطلاعات کلی ثبت و با استفاده از کامپیوتر و نرم افزار آماری SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و نتایج آن در دو بخش روش های توصیفی و استنباطی گزارش شده است. به منظور آزمون فرضیه­های پژوهش و تعیین مؤلفه­های معنادار در سلامت عمومی زنان باردار از همبستگی پیرسون تک متغیری و آزمون معناداری مربوط به آن، تحلیل رگرسیون چندگانه به روشهایEnter وStepwise Forward ، و آزمون معناداری ضرایب همبستگی چندگانه استفاده شده است.

فصل اول

کلیات پژوهش

مقدمه

خانواده ریشه دارترین و مقدس ترین سازمان اجتماعی است که به اعتقاد جامعه شناسان در مقیاس کل دو وظیفه تولید نسل و تعیین هویت اجتماعی فرزندان را به عهده دارد و در مقیاس جزء اجتماعی کردن فرزندان و استقرار شخصیت بزرگسالان را نیز انجام می دهد. از دیدگاه روانشناسی هدف دیگر خانواده معاصر، شناخت نیازهای روانی و تلاش برای رفع این نیازهاست. با توجه به اهمیتی که جوامع امروز برای تداوم و بقاء خانواده و سلامت و سلامت عمومی افراد جامعه قائل هستند، بررسی مشکلات و عواملی که منجر به زوال خانواده و روابط نامناسب زن و شوهر می گردد (شوارتز وگنز، 1980، ترجمه، شهروزی 1381) از اولویت های جوامع به شمار می رود.

برآوردها نشان می دهند که در هر مقطع زمانی، تعداد زیادی از مردم با سلامت عمومی دچار مشکلاتی می شوند که ناخواسته بر روی زندگی فردی و اجتماعی آنها تأثیر گذاشته و موجب کاهش عملکرد مطلوب آنها می گردد. از سلامت عمومی تعاریف زیادی به عمل آمده که هر کدام با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی هر جامعه ای با دیگری متفاوت است. روان پزشکان، فردی را از لحاظ روان سالم می دانند که بین رفتار و کنترل او در مواجهه با مشکلات اجتماعی تعادل وجود داشته باشد. در تعادل و بهداشت روان، انسان به تنهایی مطرح نیست بلکه آنچه که مورد بحث است، پدیده هایی هستند که در اطراف او وجود دارند و بر مجموعه سیستم و نظام او اثر می گذارند و از آن تأثیر می پذیرند (لئونارد سایم 1978، ترجمه از شاملو، 1372).

از عوامل دیگری که سلامت عمومی و جسمی را متأثر می سازد، حمایت اجتماعی است. انسان در طول زندگی نیازمند محیطی صمیمی و نیز افرادی است که حامی او باشند. انسان برای این که سلامت و سازگاری خود را از لحاظ فیزیکی در روان شناختی حفظ کند، نیاز به روش های مقابله دارد که برخی از آنها به صورت رسمی یعنی توسط مؤسسات مشاوره و مراکز سلامت عمومی و بعضی دیگر از جانب خانواده، دوستان و محیط اجتماعی وی تأمین می شوند و هر چه میزان دریافت کمک بیشتر باشد، سلامت عمومی فرد بیشتر و توانایی او در مقابله و سازش با مشکلات افزایش می یابد (لئونارد سایم، 1978، ترجمه شاملو، 1372).

بنابراین برخورداری از سلامت عمومی به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم ترین آنها احساس امنیت و خود ارزشمندی و فقدان اضطراب و افسردگی در محیط خانواده و اجتماع است. افرادی که دچار مسائل و مشکلات عصبی و روانی می شوند، مضطرب، افسرده، بلاتکلیف و بی هدف بوده و در خود فرو می روند و تداوم آن موجب مشکلاتی از قبیل آشفتگی و پریشانی فکر و عدم تعادل روانی می شوند. با توجه به موارد گفته شده و عنایت به نقش سلامت عمومی و تأثیر آن بر محیط خانواده، پژوهش حاضر در زمینه ارتباط به محیط خانواده و سلامت عمومی زنان باردار انجام می گیرد. به امید آنکه این پژوهش زمینه ای برای انجام تحقیقات بیشتر و گسترده تر را فراهم آورد.

بیان مسئله

سلامت عمومی یکی از مقوله های مهم در مباحث روان شناسی و روانپزشکی بوده و به سبب اهمیت دوره بارداری، توجه به سلامت عمومی در زنان باردار از اهمیت خاصی برخوردار است. بی تردید عوامل متعددی بر سلامت عمومی افراد تأثیرگذارند، یکی از اصول اساسی در سلامت عمومی، شناسایی احتیاجات و محرک هایی است که به نوعی منشأ بروز رفتار و اعمال انسان هستند. احتیاجات ضروری انسان زنده فقط اکسیژن، آب و غذا نیستند بلکه احتیاجات روانی مانند احساس امنیت، آرامش، تعادل روانی، احساس پیشرفت و برتری همگی از اصول سلامت عمومی هستند. کارل منیجر[1] می گوید: «سلامت عمومی عبارت است از حداکثر سازش فرد با جهان اطرافش به طوری که شادی و برداشت مفید و مؤثر و کامل وی را در پی داشته باشد». تودور[2] (1966: به نقل از رسولی، 80-1379) سلامت عمومی را ارتقای عملکرد اجتماعی[3] و نداشتن علایم افسردگی[4] و اضطراب[5] تعریف کرده است.

روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………….67

جامعه مورد مطالعه …………………………………………………………………………………………….67

نمونه و روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………..67

ابزار و اندازه گیری ……………………………………………………………………………………………67

اعتبار و رواتی …………………………………………………………………………………………………..68

روش اجرای تحقیق …………………………………………………………………………………………..70

روش آماری و تجربه و عامل داده ها ……………………………………………………………………70

فصل چهارم – یافته ها وتجربه و تحلیل داده ها …………………………………………………….. 71

جدول 1-4…………………………………………………………………………………………………….72

تحلیل داده ها …………………………………………………………………………………………………73

جدول 2-4…………………………………………………………………………………………………….74

جدول 3-4…………………………………………………………………………………………………….75

جدول 4-4…………………………………………………………………………………………………….76

جدول 5-4…………………………………………………………………………………………………….77

جدول 6-4…………………………………………………………………………………………………….78

فصل پنجم – بحث و نتیجه گیری ………………………………………………………………………79

خلاصه یافته ها و نتیجه گیری ………………………………………………………………………….. 80

محدودیت ها ………………………………………………………………………………………………..81

پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………82

فهرست منابع و سایت ها ………………………………………………………………………………….84

آزمون هوش هیجانی ( 20 سئوالی )

پرسشنامه رضایت زناشوییENRICH

پاسخنامه

 

چكیده

هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی در بین دانشجویان متاهل دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر كه فرضیه های عنوان شده عبارت بودند از :

• بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی دانشجویان متاهل رابطه معنا داری وجود دارد .

• بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی دانشجویان متاهل زن رابطه وجود دارد .

• بین هوش هیجانی و رضای زناشویی دانشجویان متاهل مرد رابطه معنی دار وجود دارد.

جامعه مورد مطالعه عبارت بودند از دانشجویان متاهل كه 80 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردیده و آزمون هوش هیجانی بار و رضایت زناشویی اینریچ بر روی آنها اجرا گردیده كه جهت آزمون فرضیه های تحقیق از روش همبستگی پیرسون استفاده گردیده كه نتایج نشان داد كه بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی دانشجویان رابطه معنی داری وجود دارد .

فصل اول

 

كلیات تحقیق

 

مقدمه :

رضایت مندی زناشویی تا حدودی به شرایط زندگی زن و شوهر ها بستگی دارد در مجموع هنگامی كه با شرایط تنش زای زندگی مواجه شوند ، خطر بیشتری آنها را تهدید می كند اما اگر این خانواده پیش از مواجه با فشار روانی خانواده ای با ثبات و استوار باشد ، كمتر در معرض خطر خواهد بود برخی از یافته های اختصاصی تر در زیر خواهد آمد ، درآمد كم و ناامنی شغلی با رضایت مندی زناشویی پائین همراه است ( چرلین 1979) ( یلینت 1977) هنگامی كه زوجین دائما درباره پول نگرانی داشته باشند رضایت مندی زناشویی پائین خواهد بود به ویژه برای شوهرها ، رضایت مندی شغلی با خشنودی زناشویی رابطه دارد اما موفقیت شغلی نیز ممكن است مسائل و مشكلات خاص خود را داشته باشد معلوم شده است كه اگر شوهران پردرآمد مجبور باشند قسمت عمده ای از زمان را بیرون از خانه به سر ببرند ، رضایت مندی زناشویی كاهش می یابد ( دیزارد 1968) شاید این نكته درست باشد كه عشق می تواند به هر چیزی غلبه كند ، اما غالبا چنین نیست زوجهای غیر رمانتیك ، همانگونه كه از اسم آن بر می آید پیش از آنكه خود را متعهد به ازدواج كنند بررسی دیزارد درباره اثرات زمان صرف شده برای كار به جای بدون در خانه ظاهرا می تواند حاكی از آن باشد كه اگر زنان در خارج از خانه كار بكنند ازدواجها به خطر می افتد كه اگر چنین چیزی درست باشد آگاهی از این نكته نسبت بهزنان شاغلو متاهل در بیرون از خانه از 1950 تا 1974 دو برابر شده است یعنی 43 درصد در سال 1974 موضوعی نگران كننده خواهد بود ، امروزه این نسبت افزایش یافته است خوشبختانه لاسكی هیچ گونه مدركی دال بر اینكهسازگاری زناشوییبا اشتغال این زنان رابطه دارد پیدا نكرد در حقیقت برك وویر 1976 دریافتند هنگامی كه زن در بیرون ازخانه كار می كند گاهی اوقات از لحاظ هوش هیجانی دچار تغییراتی می شود كه می تواند تاثیر بسزایی در زندگی و روابط زناشویی آنها داشته باشد یك منبع بسیار با اهمیت رضایت مندی در ازدواج را عبارت است از یاداشتهایی كه طرفین به یكدیگر می دهند ( را سالت ) 1980 دریافت كه بسیاری از عوامل باعث استحكام ازدواج می شوند این عوامل عبارتند از هزینه های ترك خانواده ( آیا می توانیم هر خانواده را حمایت كنیم ؟ والدین ما چه خواهند گفت و مطالب دیگر كه تمام اینها از لحاظ هیجان و هیجان طلبی و حتی هوش هیجانی می تواند تاثیر گذار باشد گاهی اوقات در زندگی متاهلی مشكلاتی به وجود می آید كه هم رضایت زناشویی را كاهش می دهد و هم اینكه هوش هیجانی زنان و یا مردان را دچار مشكل می كنند ( اند روا ساپینگتون به نقل از حمید رضا شاهی برواتی 1385)

 

بیان مسئله

نمرات خام آزمودنی های از آزمون وسواس در گروه دختران و پسران 48

مقایسه وسواس در بین دختران و پسران 50

نمرات خام آزمودنی ها از آزمون هوش هیجانی در بین دختران و پسران 51

مقایسه هوش هیجانی در بین دختران و پسران 53

فصل پنجم(بحث و نتیجه گیری)

بحث و نتیجه گیری 56

پیشنهادات 59

محدودیت های تحقیق 60

منابع و مآخذ 61

فصل اول

كلیات تحقیق

مقدمه

بیان مسأله

اهمیت وضرورت تحقیق

اهداف تحقیق

فرضیه تحقیق

متغییرهای تحقیق

تعاریف عملیاتی ونظری واژه ها ومفاهیم

مقدمه :

مفهوم هیجانی موضوعی است كه مورد توجه دانشمندان وفلاسفه قدیم بوده است وحتی داروین شواهدی یافت كه در آن همراه با تكامل دستگاه عصبی مركزی ،حالات هیجانی نظیر: ترس ،خشم ولذّت جلوه گر می شود .(اتكسیون 1986؛ترجمه براهنی 1380)

ولی بررسی علمی ودقیق آن به دهه ی گذشته بر می گردد كه ابتدا در سال 1990پیتر سالوی هوش هیجانی را مطرح كرد و آن را به صورت توجه به هیجان ها وكاربرد مناسب آنها در روابط انسانی ،درك احوال خود ودیگران ،خویشتن داری وتسلّط بر خواسته های آن ،همدلی با دیگران واستفاده مثبت از هیجانها در تفكروشناخت مطرح كردند بعد گلمن 1995 هوش هیجانی را به عنوان یكی از مؤلفه های سلامت روان معرفی كردند وبر این باور بود كه برای ارتقاءسلامت روان افراد باید مؤلفه های هوش هیجانی را در افراد پرورش داد. هم چنین اون بار آن نیزبا طرح نظر خود تحت عنوان بهره هیجانی آن را عبارت از قابلیت ها ومهارت هائی می دانند كه بر روی توانایی فرد برای مقابله مؤثر با احتیاجات محیط وفشارهای آن اثر می گذارد بطور خلاصه گفته می شود كه میزان هوش nافراد ،ضامن موفقیت آنها در درازمدت وكل زندگی نمی باشد بلكه ویژگیهای دیگری برای برقراری ارتباطات مناسب انسانی وموفقیت در زندگی لازمست كه هوش هیجانی نامیده شود وطرفداران اصلی روان شناسی انسان گرایانه در این دهه گودون آلبورت ،آبراهام مازلو و كارل راجرز عقیده دارند كه یكی از احتیاجات ضروری وجنسی انسان این است كه نسبت به خودش احساس خوبی داشته باشد هیجان های خود را مستقیماًتجزیه نماید واز نظر هیجانی رشد كند. (هرمان 1992به نقل از سالوی وهمكاران 1958)

در حیطه روان شناسی اندیشمندان بزرگ از طرفی به علّت شناسی دردهای روانی انسان واز طرف دیگر به طرح روش هایی برای بهره مندی انسان از ظرفیت كامل خود در جهت اختلالات رفتاری به خصوص ضعف روانی ووسواس كه توضیحاتی شده كه همه در جای خود مقبول وهریك تكامل بخش ویا حداقل همپوش نظریه های پیشگام شده است .

بیان مسأله

تجارب هیجانی از دیر باز به عنوان متدی مركزی درمانگری در نظر گرفته شده است ودرماندگی هیجانی عمده ترین عامل انگیزش برای جستجو درمان است .بر همین اساس نظم جویی عاطفی ،اختلال های عاطفی ،پیوند هیجانی وفرایند تحول نظم جویی عواطف از مباحث مورد توجه روان درمانگران است امروز این امر مورد قبول قرار گرفته است كه تنظیم عواطف وطرح یابی زیست شناختی كاملاً وابسته بهم هستند (شور -1994)در دهه های اخیر با تأثیر هیجان در كاركرد شخصیت وسلامت روان تأكید فراوانی شده است ومطالعات روزافزونی به منظور بررسی اینكه افراد چگونه با حوادث هیجانی واسترس زا او كنار می آیند وتأثیرات ضمن این روش ها بر سلامت جسمی ودور از اختلالات رفتاری ماند ضعف روانی ووسواس می شود .(پروین 1996)

در این باره می گوید :دیدگاه غالب این است كه هیجاناتی كه توسط افراد تجربه می شود ونیز چگونگی كنار آمدن افراد از نظر هیجانی قسمت مهمّی از شخصیت آنها را تشكیل می دهد ودارای تأثیر مهمی بر روی وسواس دارد . انسان ها در موقعیت های متفات واكنش های گوناگون از خود نشان می دهد اما با وجود تمام این تفاوتها ،راهی كه برای كنترل واداره هیجانات خود انتخاب می كنند باید از نظر اجتماعی مناسب ومقبول باشد ،اگر چنین نباشد اثراتی كه رفتارهایشان به دنبال خواهد داشت می تاند ویرانگر باشد سالووی ومایر (1990-1989)با طرح مفهوم تازه هوش هیجانی كه براساس نظریات گاردند درباره استعداد های فردی شكل گرفته بود پاسخ قابل قبولی برای این سئوال مطرح نموده است . وبراساس این نظریه انسان دارای توانایی های قابل پرورش است كه می تواند اورا برای مقابله با شرایط زندگی آماده كند .(سید محمدی 1382)

اهداف تحقیق

هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه بین هوش هیجانی ووسواس در بین دانش آموزان مقطع سوّم دبیرستان یا حدود سنی 17ساله شهر ابهر است واینكه آیا هوش هیجانی افراد ووسواس در اعمال وافكار می تواند با هم رابطه داشته باشد وآیا وسواس عملی یا فكری در هوش هیجانی تأثیر مثبت یا منفی دارد . واینكه آیا هوش هیجانی در بین دختران بیشتر از پسران است ویا وسواس در بین دختران وپسران دارای تفاوت است یا نه .

اهمّیت وضرورت تحقیق

باید گفت كه بیشتر مهارتهادر اثر تعلیم وتربیت پیشرفته می شود واحتمال دارد كه این موضوع حداقل برای بعضی از مهارتهای هوش هیجانی صحیح باشد . مهارتهای هوش هیجانی در منزل وبا تعامل خوب والد وفرزند شروع می شود والدین به فرزندان خود یاد می دهند كه هیجانهای خود را تشخیص داده وآنها را نامگذاری كنند ولی اگر غیر از این باشد ممكن است این نشان ندادن هیجانها در فرزندان باعث اختلالات رفتاری در فرزندان شود به این شكل كه فرزندان ما به خاطر سركوب شدن این هیجانات دست به اعمالی می زنند مانند وسواس كه خواه به صورت عملی است وهواه به صورت فكری ویا حتی سیتری ونشان دادن بیماریهای مانند سردرد ودل ودرد وامثال اینها كه امید است با انجام این پژوهشها بتوانیم میزان ای عوامل را از زندگی نوجوانان بكاهیم وهمین طور روش درستی در ایجاد هیجان فرزندانمان بیابیم . وهمین طور آیا بین هوش هیجانی وجنسیت در بین آزمودنی ها تفاوت معنی داری وجود دارد یا نه .

احساس در دام بودن 42

مجازات نمادین 44

مقررات و انتظارات را مشخص و روشن بیان كنید 45

چگونه تنبیه كنید 46

با طفل جر و بحث نكنید و چانه نزنید 47

جدی باشید 49

زیاده از حد گوش نكنید 50

منطقی باشید 52

روشهای مجازات 53

تعریف پرخاشگری 58

انواع پرخاشگری 60

علل و انگیزه های پرخاشگری 63

كروموزومهای جنسی و پرخاشگری 66

بلوغ جنسی و پرخاشگری 67

درستی و نادرستی نظریه ناكامی- پرخاشگری 70

نقش رسانه های گروهی و فبلمهای تلویزیونی در آموزش پرخاشگری 78

كنترل پرخاشگری 81

فصل سوم(روش تحقیق)

جامعه مورد مطالعه 86

 

فهرست

عنوان صفحه

حجم نمونه 86

روش نمونه گیری 86

ابزار اندازه گیری 87

روش آماری مربوط به زمینه 88

روش تحقیق 88

فصل چهارم(یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه 90

جدول نمرات خام آزمودنی ها ازآزمون پرخاشگری معدلی 91

جدول بررسی رابطه بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی 93

جدول مقایسه پرخاشگری در بین دانش آموزان دوم و پنجم ابتدایی 94

جدول مقایسه پرخاشگری در بین دانش آموزان سوم و چهارم ابتدایی 95

جدول مقایسه پرخاشگری در بین دانش آموزان ممتاز و ضعیف 96

فصل پنجم(بحث و نتیجه گیری)

بحث و نتیجه گیری 98

محدودیت ها 101

پیشنهادات 102

منابع و مآخذ 103

چكیده

هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی به جز مقطع اول دبسیتان شهرستان قزوین است كه فرضیه های عنوان شده عبارتند از اینكه بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد و همین طور بین پرخاشگری دانش آموزان ضعیف و دانش آموزان ممتاز تفاوت وجود دارد و همین بین پرخاشگری مقاطع دوم و چهارو سوم و پنجم تفاوت وجود دارد كه جامعه مورد مطالعه عبارتند از دانش آموزان مقطع ابتدایی به جز مقطع اول دبستان است كه 90 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردیده و جهت سنجش فرضیه ها از روش آماری t متغییر مستقل و ضریب بهم بستگی استفاده گردیده كه نتایج بدست آمده حاكی از آن است كه بین پرخاشگری والدین و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابه معنی داری وجود دارد و همین طور بین پرخاشگری دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی تفاوت وجود ندارد.

فصل اول

كلیات تحقیق

مقدمه

هر كودكی وقتی بداند كه والدین او به آنچه می گویند عمل می كنند بهتر رفتار خواهد كرد . رفتار به خصوصی كه انجام آن مجاز نیست باید با ترتیب به خصوصی دنبال شود مقررات شما باید روشن و فهم آنها ساده باشد .در این صورت كودك شما می داند كه توقعات شما چیست و چه مقرر شده است شما تا به حال روی مقررات اولیه مصمم شده اید و آنها را با سادگی و واقع بینی با طفل خود در میان گذاشته اید . قانون تازه ای در خانه مقرر شده است از حالا به بعد تو اجازه نداری كه كسی را كتك بزنی و اگر این كار را تكرار كنی با حبس شدن در اتاقت مجازات خواهی شد كه پرخاشگری یكی از پدیده های مهم روانی – اجتماعی است كه قسمت اعظم تاریخ مدون انسان پیرامون آن رقم خورده است . برخی سپده دم تاریخ را با بیان قتل هابیل آلوده به پرخاشگری و خشونت می دانند . كواكسلی بر اساس پژوهشهای انجام شده خود می نویسد : از 5600 سال قبل تا امروز بشر فقط 292 سال در صلح و صفا گذرانیده و بقیه را در جنگ و ستیز بوده است . پرخاشگری را رفتاری تعریف كرده اند كه هدف آن صدمه زدن به خود یادگیری باشد آنچه در این تعریف حائز اهمیت است ، قصد و نیت رفتار كننده است : یعنی آسیب رسانیدن تصادفی به شخص دیگر پرخاشگری نیست مثلاً اگر توپ فوتبال سهواً به بازیكن دیگر اصابت كند ، پرخاشگری نیست اما اگر فردی مخصوصاً بازیكنان را با پا بزند، هل بدهد ، تنه بزند و یا فحاشی كند ، پرخاشگری است . قدیمی ترین علت شناخته شده برای پرخاشگری حول محور این نظریه می چرخد كه انساتها از نظر ماهیت زیست شناختی برای پرخاشگر برنامه ریزی شده اند و نخستین و معروفترین نظریه در این باره مربوط به زیگموند فروید را می توان نام برد فروید كلیه اعمال آدمی را با دو غریزه زندگی و مرگ تحلیل می كند و می گوید غریزه مرگ هم باید به شكلی تخلیه شود ( ستوده – 221 سال 385 )

بیان مسأله

امکان خوب عمل کند اصولی را که بتواند رفتارهایشان را هدایت کند کشف می کنند ( جویس و شاورز ، 1381) .

گرایش اساسی به داشتن احساس خوب نسبت به خود و دنیای اطراف چیزی است که همه افراد با ان به دنیا می آیند با این حال با گذشت زمان این تمایل طبیعی به طرق مختلف مورد تهدید قرار می گیرد . در این خصوص پژوهشگران متغیرهای زیادی را بررسی کرده اند از جمله شیوه پرورش ، بدرفتاری جسمانی یا جنسی ، آسیب ، ظاهر جسمانی ، جنس ، و رویدادهای جاری زندگی . کسانی که عزت نفس آنها پایین است اغلب در موقعیت بدی قرار دارند چون خودشان را قبول ندارند . قبول تعریفهای دیگران از انان برایشان سخت است و نسبت به انتقادهای دیگران بسیار حساس هستند به رغم انکه تجربه های روزمره نشان می دهند که انها کارآمد نیستند اما باورهای منفی انها به رشد خود ادامه می دهند این قبیل افراد که فقط نشانه های منفی زندگی و اطرافشان را به ذهنشان راه می دهند سر انجام به ضعف عزت نفس دچار می شود . از طرفی بیشتر مردم قبول دارند که عزت نفس پایین می تواند بر توانایی شاد و موفق بودن در زندگی اثر عمیقی بگذارد به طور اختصاصی ، سطح عزت نفس می تواند بر ماهیت روابط دیگران و سلامت روانی ما نفوذ قوی داشته باشد و در زمینه های زیر انسان را تحت تاثیر قرار دهد .

1- پذیرش خود و پذیرش دیگران

2- ترس از ترک شدن

3- کمال گرایی

4- استفاده از مکانیسمهای دفاعی

5- اعتیاد

6- آگاهی از احساسات

8- مسایل مربوط به کنترل

9- تصمیم گیری

10- برقراری ارتباط با دیگران ( شیهان 1378) .

می توان عزت نفس را به عنوان میزان ارزشی که انسان برای خود قابل می شود در نظر گرفته . مطالعات حاکی از این است که آگاهی با برداشت از خود بیشتر ناشی از تجربه های اجتماعی انسانت . ما خود را ان گونه می بینیم که فکر می کنیم دیگران ما را می بینند کوولی ( جامعه شناس )) چنین می نویسد (( نگرش ما از خود مانند آینه ا ی است که ارزیابیهای تصوری دیگران نسبت به ما را منعکس می کند .

بنابراین خود انگاره که مفهوم عزت نفس را می سازد به نظر می رسد که تحت تاثیر محیط بیرونی شکل می گیرد و ساخته می شود در سالهای اول زندگی ما به شدت تحت تاثیر برداشت دیگران از خودمان قرار می گیریم . این امر نگرش ما نسبت به خود مان را تحت تاثیر قرار می دهد . حال اگر ما به شیوه ی دیگری پرورش می یافتیم احتمالا عزت نفس متفاوتی داشتیم هر چند هنوز الزاما ما همان شخص هستیم . ( شیهان 1378) .

آدلر در سال 1908 میلادی به این نتیجه رسید که تمایلات تهاجمی از غریزه جنسی بس مهم ترند ولی اندکی بعد واؤ ه تهاجم یا پرخاشگری را به (( میل به قدرت )) تبدیل کرد که آدلر قدرت را با جنس مذکر و ضعف را با جنس مونث همانند می دانست .

او در این مرحله از تفکر خویش عقیده (( تعرض مردانه )) را مطرح کرد و ان را مشکلی از جبران افراطی دانست که هم مردان و هم زنان در موقع احساس عدم کفالت و یا حقارت به ان متوسل می شوند .

پس از مدتی ادلر از کاربرد واژه (( میل به قدرت )) دست کشید و مفهوم تلاش برای نیل به تفوق و برتری را جایگزین آن کرذد . از این رو می توان گفت که با توجه به هدف نهایی انسان سه مرحله در تفکر او وجود دارد . تهاجمی بودن ، ذمقتدر بودن و برتر بودن .

منظور ادلر از تفوق و برتری احراز مقام اجتماعی یا فرمانروایی بر دیگران و یا تصاحب موقعیت شغلی برجسته ای در جامعه نیست بلکه منظورش خود شکوفایی در ارتقای خود است . به عقیده ادلر کوشش برای برتری جزء لازم زندگی و حتی بالاتر از ان است و از لحظه تولد تا مرگ ادامه دارد و هر کششی قدرت نود را از تلاش برای نیل به کمال کسب می کند . آدلر معتقد است که تلاش برای تفوق و برتری ممکن است به هزاران شکل مختلف تجلی کند و هر فردی به شیوه ی خاص خود را برای کسب کمال به کار بندد . مثلا فرد روان دنژند برای نیل به عزت نفس ، قدرت و بزرگ جلوه دادن خویش تلاش می کند . به عبارت دیگر چنین فردی برای هدفهای خود پسندانه و خود مدارانه می کوشد . در حالی که فرد عادی برای برای هدفهایی تلاش می کند که در درجه اول ماهینی اجتماعی دارند . فرد برای آن نوع تفوق و برتری تلاش می کند که امنیت خاطر و سازگاروری لازم و متناسب با هدف قبلی او را برایش تامین کند . نوع و چگونگی تجلی تلاشهای فرد برای تفوق و برتری به احساس حقارت او و راههای جبرانی انتخاب شده دتوسط او سنگینی دارد : که در نتیجه به شخصیت او وجه خاصی می بخشند ( کرسینی ، هال ، سیندزی به نقل از شفیع آنادی و ناصری 1375) . بعدها آدلربا ارائه نظر معتدی شد که احساس حقارت از نوعی احساس بی کمال یا نا تمامی در هر بعد زندگی ناشی می شود . ( آدلر ، کریسینی ، هال و لیندزی به نقل از شفیع آبادی 1375) .

………………………… 38

بهزیستی روانشناختی………………………………………………………………………………………………………………………………. 44

عقب ماندگی ذهنی ………………………………………………………………………………………………………………………………. 48

عقب ماندگی ذهنی آموزش پذیر……………………………………………………………………………………………………………… 49

ویژگیهای کودک استثنایی……………………………………………………………………………………………………………………… 49

نیازهای والدینکودکان استثنایی………………………………………………………………………………………………………………. 50

احساسات والدین کودکان استثنایی…………………………………………………………………………………………………………… 50

پژوهشهای انجام شده در ارتباط با موضوع………………………………………………………………………………………………….. 62

فصل سوم فرایند پژوهش

روش پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 73

جامعه آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 73

نمونه و روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………………………………….. 73

ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 73

پرسشنامه بهزیستی روانشناختی…………………………………………………………………………………………………………………. 74

پرسشنامه عزت نفس………………………………………………………………………………………………………………………………. 75

پرسشنامه سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………………………….. 75

روشهای تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………………………… 79

فصل چهارم یافته های پژوهش

تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………………………………………. 81

بررسی جمعیت شناختی آزمودنیها……………………………………………………………………………………………………………. 81

بررسی حجم نمونه به تفکیک محل سکونت………………………………………………………………………………………………. 81

بررسی حجم نمونه به تفکیک سن…………………………………………………………………………………………………………….. 82

بررسی حجم نمونه به تفکیک میزان تحصیلات…………………………………………………………………………………………… 83

بررسی حجم نمونه به تفکیک نوع شغل…………………………………………………………………………………………………….. 84

بررسی حجم نمونه به تفکیک میزان درآمد………………………………………………………………………………………………… 85

بررسی متغیرهای اصلی فرضیات تحقیق……………………………………………………………………………………………………… 86

فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 91

فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 92

فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 93

فرضیه چهارم………………………………………………………………………………………………………………………………………… 94

فرضیه پنجم…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 95

فرضیه ششم……………………………………………………………………………………………………………………………………………96

فصل پنجم نتیجه گیری

خلاصه یافته های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………… 102

بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………… 103

محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….. 107

پیشنهادهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………. 108

فهرست منابع و ماخذ…………………………………………………………………………………………………………………………… 109

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول4-1-1 توزیع پاسخگویان به تفکیک جنسیت ……………………………………………………………………………………. 81

جدول4-1-2 توزیع پاسخگویان به تفکیک محل سکونت…………………………………………………………………………….. 81

جدول4-1-3 توزیع پاسخگویان به تفکیک سن………………………………………………………………………………………….. 82

جدول4-1-4 توزیع پاسخگویان به تفکیک میزان تحصیلات…………………………………………………………………………. 83

جدول4-1-5 توزیع پاسخگویان به تفکیک نوع شغل…………………………………………………………………………………… 84

جدول4-1-6 توزیع پاسخگویان به تفکیک میزان درآمد………………………………………………………………………………. 85

جدول4-2-1 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی……………………………………………………… 86

جدول4-2-2 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی در بین والدین عادی…………………………. 87

جدول4-2-3 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی در بین والدین مرزی…………………………. 88

جدول4-2-4 میانگین و انحراف معیاردرمقیاس عزت نفس به تفکیک والدین دانش آموزان عادی ومرزی…………….. 89

جدول4-2- 5 میانگین و انحراف معیاردرمقیاس سلامت روانی به تفکیک والدین دانش آموزان عادی ومرزی……….. 90

جدول4-3-1 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین عزت نفس با بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی….. 91

جدول4-3-2 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین سلامت روانی با بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 92

جدول4-3-3 بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی………………………………………………….. 93

جدول4-3-4 عزت نفس در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی………………………………………………………………. 94

جدول4-3-5 سلامت روانی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی…………………………………………………………… 95

جدول4-3-6 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر سن و بهزیستی روانشناختی……………………………………….. 96

جدول4-3-6-1 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر میزان درآمد و بهزیستی روانشناختی……………………….. 97

جدول4-3-6-2 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر میزان تحصیلات و بهزیستی روانشناختی………………….. 98

جدول 4-4 بهزیستی روانشناختی به تفکیک جنس والدین…………………………………………………………………………….. 99

جدول 4-5 بهزیستی روانشناختی به تفکیک محل سکونت………………………………………………………………………….. 100

مقدمه:

یکی از طبیعی ترین گروههایی که می تواند نیازهای انسان را ارضا کند خانواده است. وظیفه خانواده مراقبت از فرزندان و تربیت آن ها، برقراری ارتباطات سالم اعضا با هم و کمک به، استقلال کودکان است، حتی اگر کودک کم توان ذهنی1، نابینا2 ، یا ناشنوا 3باشد.کم توان ذهنییک وضعیت و حالت خاص ذهنی است که در اثر شرایط مختلف قبل از تولد و یا پس از تولد کودک پدید می آید.

تولد و حضور كودكی با كم توانی ذهنی در هر خانواده ای می تواند رویدادی نامطلوب و چالش زا تلقی شود كه احتمالا تنیدگی، سرخوردگی، احساس غم و نومیدی را به دنبال خواهد داشت. شواهد متعدد حاکی از آن است که والدین كودكان دارای مشكلات هوشی، به احتمال بیشتری با مشكلات اجتماعی، اقتصادی و هیجانی كه غالبا ماهیت محدود كننده، مخرب و فراگیر دارند، مواجه می شوند. در چنین موقعیتی گر چه همه اعضای خانواده و كاركرد آن، آسیب می بیند فرض بر این است كه مشكلات مربوط به مراقبت از فرزند مشكل دار، والدین، به ویژه مادر را در معرض خطر ابتلا به مشكلات مربوط به سلامت روانی قرار می دهد بررسیها نشان داده اند كه والدین دارای فرزند كم توان ذهنی، در مقایسه باوالدین كودكان عادی، سطح سلامت عمومی پایین تر و اضطراب بیشتر احساس شرم و خجالت بیشتر و سطح بهزیستی روانشناختی پایین تری دارند (میکائیلی ،1388).

در سالهای اخیر در کشور ایران مانند سایر کشور های جهان علاقه بخصوص مهم از طرف مقامات دولتی و هم از جانب مردم به امر بهداشت روانی نشان داده شده است و اثرات آن در بهبود و اوضاع بیمارستانهای روانی و به کاربردن روشهای صحیح در پیشگیری مشاهده می گردد. عدم سازش وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهور و فراوان است و در هرطبقه و صنفی و در هر گروه و جمعی اشخاص نامتعادل وجود دارند.

هر شخص ممکن است گرفتار ناراحتی روانی شود خود به خود کافی نیست زیرا که بهداشت فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده بلکه هدف اصلی آن پیشگیری ا ز وقوع ناراحتی ها می باشد. پیشگیری عبارت است از به وجود آمده عاملی که مکمل زندگی سالم و نرمال باشد و نیز درمان اختلالات جزیی رفتار به منظور جلوگیری از وقوع بیماریهای شدید روانی است. یکی از شرایط اصولی بهداشت اصولی بهداشت روانی این است که شخص به خود احترام بگذارد و خود را دوست بدارد(شاملو، 1376).

در طول یک قرن گذشته بسیاری از روانشناسان اتفاق نظر دارند که انسان نیازمند به عزت نفس است. در ادبیات روانشناختی مطالب مفصلی درباره عزت نفس وجود دارد و تا امروز تحقیقات و مطالعات زیادی درباره عزت نفس و ارتباط آن با متغیرهای متعدد دیگر انجام گرفته است که بیشتر تحقیقات این مطلب مهم و اساسی را تایید می کنند که عزت نفس بالا از عوامل مثبت و موثر در بهداشت روانی و عزت نفس پایین از عوامل مستعد کننده ناراحتی های روانی می باشد. عزت نفس عبارت است: از احساس ارزشمند بودن، این حس از مجموع افکار احساسات، عواطف و تجربیاتمان در طول زندگی ناشی می شود. همه افراد، صرف نظر از سن، جنسیت، زمینه فرهنگی، جهت و نوع کاری که در زندگی دارند، نیازمند عزت نفس هستند. افرادی که احساس خوبی نسبت به خود دارند، معمولاً احساس خوبی نیز به زندگی دارند.آنها می توانند با اطمینان، مشکلات مواجه شوند و از عهده آنها بر آیند(کلمز 1375).

کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر به گروهی از کم توانان-ذهنی اطلاق می شود که دارای بهره هوشی 50 تا75 هستند و از نظر سنی در محدوده 6-12 در قرار دارند. در پژوهش حاضر منظور از کم توان ذهنی آموزش پذیر کسی است که براساس تشخیص کارشناسان سنجش آموزش و پرورش در آموزشگاههای استثنایی مشغول به تحصیل هستند. همچنین والدین دارای کودکان کم توان ذهنی از جمله گروههای مورد بررسی در مطالعه حاضر هستند. در پژوهش حاضر کودک عادی به کودکی گفته می شود که مشکل کم توان ذهنی یا نابینایی و ناشنوایی ندارد و دچاراختلالات یادگیری نیست و از نظر روانی مشکل خاصی ندارد. کودک استثنایی و والدین نه تنها بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند بلکه سایر اعضای نظام خانواده یعنی دیگر فرزندان را تحت تاثیر قرار می دهند. وجود کودک استثنایی اغلب ضایعات جبران ناپذیری را بر پیکر خانواده وارد می کند. میزان آسیب پذیری خانواده در مقابل ضایعه گاه به حدی است که وضعیت سلامت روانی خانواده دچار آسیب شدیدی می شود. در تعریف سلامت روانی باید این نکته را در نظر داشت که هر انسانی که بتواند با مسائل عمیق خود کنار بیاید، باید با خود و دیگران سازش یابد و در برابر تعارض های اجتناب ناپذیر درونی خود دچار استیصال نشود و خود را به وسیله جامعه طرد نسازد فردی است دارای سلامت روانی(نریمانی و همکاران،1386).

تقریباً 60 سال پیش سازمان بهداشت جهانی سلامت را به عنوان حالتی از بهزیستی کامل جسمی، ذهنی و اجتماعی و نه صرفاً بیمار نبودن تعریف کرد(سازمان بهداشت جهانی،2001 و 2004). جاهودا(1958) از نداشتن بیمار روانی به عنوان معیار سلامت روانی انتقاد و به جای آن معیارهای چندگانه را برای سلامت روانی ارائه کرد. متاسفانه تا مدتها پیشرفت قابل ملاحظه ای در کاربرد این دیدگاههای در قلمروهای علمی و عملی مشاهده نشد. سلامت یک مفهوم چند بعدی است که علاوه بر بیمار و ناتوان نبودن، احساس شادکامی و بهزیستی1را نیز در بر می گیرد. اغلب روانپزشکان، روان شناسان و محققان بهداشت روانی جنبه های مثبت سلامت را نادیده می گیرند. تلاش هایی که در جهت گذر از الگوهای سنتی سلامتی صورت گرفته گر چه زمینه لازم را برای تلقی سلامت به عنوان حالتی از بهزیستی(نه صرفا نبود بیماری) فراهم ساخته ولی کافی نیست. البته الگوهای جدید سلامت نیز به طور عمده بر ویژگیهای منفی تاکید دارند و در آنها ابزارهای اندازه گیری سلامت اغلب با مشکلات بدنی(تحرک2، درد3، خستگی و اختلالات خواب)، مشکلات روانی (افسردگی4، اضطراب5 و نگرانی) و مشکلات اجتماعی(ناتوانی در ایفای نقش اجتماعی، مشکلات زناشویی) سروکار دارند. در دهه گذشته ریف6 و همکارانش(1926) 6 الگوی بهزیستی روانشناختی یا بهداشت روانی مثبت را ارائه کردند. بر اساس الگوی ریف بهزیستی روانشناختی از 6 عامل تشکیل می شود. پذیرش خود(داشتن نگرش مثبت به خود) رابطه مثبت با دیگران(برقراری روابط گرم و صمیمی با دیگران و توانایی همدلی)، خودمختاری(احساس استقلال و توانایی ایستادگی در مقابل فشارهای اجتماعی) ، زندگی هدفمند ( داشتن هدف در زندگی و معنا دادن به آن) رشد شخصی(احساس رشد مستمر) و تسلط بر محیط(توانایی فرد در مدیریت محیط). الگوی ریف به طور گسترده در جهان مورد توجه قرار گرفته است. ریف این الگو را بر اساس مطالعه متون بهداشت روانی ارائه کرد و اظهار داشت مولفه های الگو، معیارهای بهداشت روانی مثبت است و این ابعاد کمک می کند تا سطح بهزیستی و کارکرد مثبت شخص را اندازه گیری کرد.

از ویژگیهای عمده انسان آگاهی او از رفتار خود و برخوداری وی از نیروی تفکر است، انسان می تواند از رفتار خود آگاه باشد و در برخورد با مسائل و امور مختلف از نیروی تفکر خود استفاده کند، اما انسان همیشه از آنچه که انجام می دهد آگاه نیست، به سخن دیگر گاهی انسان عملی را انجام می دهد که اما از انگیزه رفتار خود یا هدف آن رفتار آگاه نمی باشد. وقتی والدین برای اولین بار با این حقیقت روبرو می شوند که کودکشان استثنایی است واکنش آنها پیامد هایی خواهد داشت، وجود کودک معلول ذهنی اثرات عمیقی بر روی نحوه ارتباط یک یک افراد خانواده با هم و هریک از آنها با کودک معلول وارد می سازد و همین اثرات ناخوشایند چنانچه به گونه ای منطقی و چاره جویانه قابلیت حل نیابند ضایعات جبران ناپذیری بر روان والدین، سایر نوباوگان خانواده خصوصاً کودک معمول باقی می گذارد. واکنشهای شایع والدین ممکن است به صورت احساس گناه1 ناکامی و محرومیت2 انکار واقعیت یا کتمان حقیقت3 اضطراب و نگرانی باشد میلانی فر(1347).

این قبیل واکنشها تا زمانی که به کنترل در نیایند و تعدیل نشوند نه فقط سلامت روانی اعضای خانواده را به مخاطره می اندازند بلکه نوع تعامل و ارتباط اعضای خانواده و کودک معلول ذهنی یا جسمی را پیچیده می سازد و در نهایت موجب اضمحلال انرژی روانی و دیگر توانمندیهای آنان می شوند.

بیان مسأله:

حضور كودك عقب مانده ذهنی در هر خانواده ساختار آن خانواده را تحت تاثیر قرار می دهد و سلامت روانی خانواده به خصوص والدین را تحت الشعاع قرار می دهد، كودك بر اثر تعارض های شدید میان اعضای خانواده، كل خانواده را درگیر بحران می كند. ممكن است روابط خانوادگی، افزایش فشارهای ناخواسته جسمی، هیجانی و مالی ضعیف شود كودك عقب مانده ذهنی می تواند ضایعات و اثرات جبران ناپذیری بر وضعیت بهداشت روانی خانواده وارد كند از جمله ایجاد تشدید اختلافاتی زناشویی، جدایی، تحمل بار سنگین اقتصادی، افسردگی، ناامیدی، اضطراب، خجالت و خشم1 و بسیاری از مسایل دیگر(بردن2، 1980). مراقبت مداوم از كودك عقب مانده ذهنی اغلب برای والدین استرس زا می باشد زیرا این دشواری های كودكان به طور اجتناب ناپذیری بر زندگی آنها اثر می گذارد(كرنیك3 و همكاران، 1983). تحقیقات نشان داده است كه والدین كودكان عقب مانده ذهنی عموما در خطر مشكلات زندگی خانوادگی و دشواری های عاطفی قرار دارند(بكمن4، 1991 سینگر واوروین 1989).

به طور كلی خانواده كودك معلول به لحاظ داشتن كودكی متفاوت با سایر كودكان با مشكلات فراوانی در زمینه نگهداری، آموزش و تربیت آنها روبه روست. این مسایل همگی بر والدین فشارهایی وارد می كنند كه سبب بر هم خوردن آرامش و یكپارچگی خانواده می شوند و در نتیجه انطباق و سازگاری آنان را تحت تاثیر قرار می دهد. عزت نفس یكی از مهمترین عوامل تحول و شكل گیری شخصیت است و نقش بنیادین در سلامت روانی دارد به گونه ای كه عزت نفس پایین و شكل گیری احساس خود كم بینی در والدین زمینه های آسیب روانی را فراهم می نماید( ولی زاده و همكاران و 1387).

عزت نفس5 مفهوم روانشناختی بسیار عام و در عین حال بسیار مهم است اما به طور کلی می توان عزت نفس را احساس ارزشمندی شخص تعریف نمود. احساسات و افکار مردم درباره خودشان اغلب بر احساس تجارب روزانه تغییر پذیر است و به طور موقت بر احساس فرد تاثیر می گذارند. البته عزت نفس، بنیادی تر از آن است که افت و خیزهای معمول می توان نوسانات گذرایی بر نحوه احساستشان نسبت به خود ایجاد کند، ولی این تاثیرات بسیار محدودند، بر عکس آنهایی که عزت نفس پایینی دارند افت و خیزهای معمول می تواند زندگی آنها را دگرگون کند. عزت نفس معمولاً به عنوان ارزیابی شخص از ارزشمندی خویش تعریف می شود افرادی كه عزت نفس بالایی دارند خودپذیرا و خود ارزشمند هستند. روانشناسان اجتماعی عزت نفس را ارزیابی مثبت و منفی از خود می دانند به طوری كه فرض می شود عزت نفس تا حدودی با ثبات است. عزت نفس یا همان احترام به خود یكی از خصوصیات مهم و اساسی شخصیت هر فردی را تشكیل می دهد و به طور حتم روی جنبه های شخصی انسان اثر می گذارد و كمبود یا فقدان آن باعث عدم رشد سایر جنبه های شخصیت به صورت ناهماهنگ خواهد شد و حتی ممكن است باعث پدیدآیی بیماریهای روانی گوناگون مانند افسردگی، كمرویی، پرخاشگری1، ترس و… شود(بیابانگرد، ).

عزت نفس بالا بستگی به شكل دهی ارزشها و استانداردهای خود والدین دارد همچنین به رفتار سالم بستگی دارد، زمانی كه افراد از سلامتی كامل برخوردار باشند ولی عزت نفس بالایی نداشته باشند در رفتار خود عزت نفس پایین نشان می دهند(شاطرلو،1386).

سلامت روانی یكی از مباحث مهمی است كه در رشد و بالندگی خانواده و جامعه موثر می باشد. سازمان بهداشت جهانی2(2004) سلامت روانی را به عنوان حالتی از بهزیستی كه درآن فرد توانمندی خود را شناخته از آنها به نحو موثر و مولد استفاده كرده و برای اجتماع خویش مفید است تعریف می كند. به طور كلی بهداشت روانی ایجاد سلامت روان به وسیله پیشگیری از ابتلا به بیماری های روانی، كنترل عوامل موثر بروز آن، تشخیص زودرس، پیشگیری از عوامل ناشی از برگشت بیماریهای روانی و ایجاد محیط سالم در برقراری روابط صحیح انسانی است(میلانی فرد، 1386).

با توجه به فراوانی کودکان عقب مانده ذهنی که هم بر جامعه و هم بر خانواده بار مالی و بخصوص بار عاطفی و روانی به دنبال دارند و از سوی دیگر این کودکان طبق اصل 130 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارایی حقوق هستند ازجمله اینکه دولت موظف است برای این کودکان در حد توان خدمات آموزش و رفاهی فراهم سازد. این در حالی است که یک کودک عقب مانده ذهنی در هر خانواده ای ساختار خانواده را تحت تاثیر قرار داده و سلامت روان اعضای بخصوص والدین را تحت الشعاع قرار می دهد بخصوص که کارکردهای روانشناختی خانواده را مختل می سازد که بهترین این کار کردها عبارتند از:

الف) ابراز کردن: والدین و تک تک فرزندان باید اجازه ابراز احساس افکار و نظرات داشته باشند.

ب) اتحاد: خانواده باید یک سیستم متحد و هماهنگ باشد.

ج) ساختار و سازمان: خانواده باید دارایی چارچوب، ساختار و سازمان باشد.

د) معنویت و مذهب: خانواده باید ارزشهای مذهبی خود را به اعضای عرضه بدارد.

و) کنترل: خانواده باید اعضای خود را کنترل نماید(آلن 1 2001).

هدف سلامت روان فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده بلكه هدف آن به وجود آمدن عواملی كه مكمل زندگی سالم و نرمال باشد و نیز درمان اختلالات جزیی رفتار به منظور جلوگیری از وقوع بیماری های شدید روانی و به طور كلی هدف سازمان روان پیشگیری است(شاملو 1382). وجود كودك معلول می تواند ضایعات واثرات جبران ناپذیری بروضعیت سلامت روانی و والدین داشته باشد و آدلر در نظام روانشناختی فردی بیان كرده است كه احساس حقارت از طریق تجربه به قدرت شخصی بر انسان تسلط پیدا می كند با این وجود آغاز مفهوم منبع كنترل به عنوان یك سازه روان شناختی به دو دهه قبل بر می گردد(ادوارد1، 1977).

آموزش های روان شناختی شامل آموزش مهارتهای زندگی و آموزش ابراز وجود درمانهای روان شناختی مانند رفتار درمانی و انواع فنون روان درمان و توان بخشی مانند مشكلات ادراكی و شناختی از جمله مداخله های روان شناختی تلقی می شوند همچنین مداخله های روان شناختی شامل هر گونه اقداماتی است كه روان شناسان و مشاوران به منظور پیشگیری درمان و كاهش مشكلات روان شناختی افراد بکار می برند. هدف نهایی این مداخله ها كمك به افراد برای درک بهتر خود و جهان پیرامون، افزایش قابلیت و توانمندی سازگاری و ارتقای سلامت روانی است(یوسفی 1387).

به منظور کاهش مشکلات در رابطه با بروز نقایص جسمی و ذهنی معمولاً در هر جامعه به دو اقدام اساسی می پردازند: قدم اول سعی و کوشش هرچه بیشتر در امر پیشگیری از معلولیت و جلوگیری از بروز نقایص ذهنی و جسمی یا در اختیار گذاردن راه حلهای و رهنمود های لازم ازطریق کتب و مقالات و برنامه های رادیویی، تلویزیونی و غیره بر جامعه و سازمانهای ذیصلاح تا درصد بروز اینگونه عوارض را تا حد امکان کاهش دهند. اقدام اساسی دوم ایجاد امکانات لازم رفاهی و توانبخش مناسب جهت ارائه خدمات به کودکان معلول خانواده آنهاست.

از آنجا که وجود کودک معلول زمینه ای برای برای تغییر رفتار اعضای خانواده فراهم می کند، داشتن کودکی معلول در حکم ضربه روانی قابل توجه، موجب بروز احساسات و عکس العمل های متضاد و تشدید نیازهای و ایجاد نیازهای جدید، نگرشهای متفاوت و رفتارهای مختلف می شود وبهداشت روانی، تعامل روانی، اجتماعی و روابط والدین، کودک را تحت تاثیر قرار می دهد.

یکی از مفاهیم اصلی مدل سلامت بهزیستی است. مدل سلامت سه نوع بهزیستی هیجانی، بهزیستی روانشناختی و بهزیستی اجتماعی را با هم ترکیب کرده ومفهوم جامع و کامل از بهزیستی را هم که جنبه عاطفی(بهزیستی هیجانی) و هم جنبه کاربردی(بهزیستی روانشناختی و اجتماعی) سلامت روانی را در بر می گیرد به وجود آورده اند. سلامت روانی دارای 13 نشانه است که 2 نشانه مرتبط با بهزیستی هیجانی 5 نشانه مرتبط با بهزیستی اجتماعی و 6 نشانه مرتبط با بهزیستی روانشناختی است. بهزیستی روانشناختی به معنای قابلیت یافتن تمام استعدادهای فرد است. ودارای مولفه های 1- خودمختاری (احساس شایستگی و توانایی در مدیریت محیط پیرامون فرد و …)2- رشد شخصی(داشتن رشد مداوم و …)3- روابط مثبت با دیگران(داشتن روابط گرم و …)4- هدفمندی در زندگی (داشتن هدف در زندگی)5-پذیرش خود(داشتن نگرش مثبت نسبت به خود و …) 6- تسلط بر محیط (توانایی انتخاب و ایجاد محیطی مناسب و…) می باشد. همچنین والدینی که دارایی عزت نفس بالایی می باشند سلامت روانی بهتر بهزیستی روانشناختی بهتری نسبت به والدینی دارند که دارای عزت نفس پایین می باشد. با توجه به مطالعات در ایران و این که در استان سیستان و بلوچستان مشابه این تحقیق انجام نگرفته لذا لزوم انجام چنین تحقیقی در استان ضروری به نظر می رسد و خصوصاً در آینده نیز می توان از نتایج این تحقیق نیز در مراکز مشاوره، آموزشگاههای استثنایی و مدارس عادی، سازمان بهزیستی، کلینیک های سلامت روان جهت خدمت رسانی استفاده کرد. با توجه به موضوع تحقیق، سئوال اصلی تحقیق را چنین طرح می کنیم: آیا بین بهزیستی روانشناختی با عزت نفس و سلامت روانی در والدین کودکان عادی و مرزی رابطه ای وجود دارد؟

اهمیت و ضرورت پژوهش:

خانواده یک نظام اجتماعی و از ارکان جامعه را به نوعی کوچکترین سلول اجتماعی می باشد که از مناسبات قانونی و شرعی بین زن و شوهر تشکیل می گردد و وظیفه والدین مراقبت از فرزندان و تربیت آنها، برقراری ارتباطات سالم اعضای خانواده با هم و کمک به استقلال کودکان می باشد. از طرفی به اعتقاد جمعی از روان شناسان، مهمترین ابزار انسان برای رسیدن به سعادت خوشبختی عزت نفس می باشد. فقدان عزت نفس یا احساس مقاومت در تماس با دیگران خود را به صورت خجالت، شرمندگی، خود بینی اغراق آمیز و نیاز به خود نمایی و تمایل شدید به تمجید و تاکید دیگران بروز می دهد(فرهادی، 1384).

به اعتقاد برخی از روان شناسان، هنگام وجود احساس ناراحتی و فقدان شادمانی، عزت نفس افراد کاهش می یابد، به عبارت دیگر ، بین شادمانی و عزت نفس ارتباط علی متقابل وجود دارد.

تامین بهداشت همه افراد جامعه از مهم ترین مسایل اساسی هر کشور است، این امر در سه جنبه جسمانی، روانی و اجتماعی مورد ملاحظه قرار می گیرد، در صورتی که بعد روانی بهداشت به اندازه کافی مورد توجه قرار نگیرد، فراوانی مشکلات روانی و رفتاری رو به فزونی خواهد گذاشت تا حدی که عوارض ناشی از بی توجهی به آن در ابعاد فردی و اجتماعی، خانوادگی و انسانی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی اثرات سوء و غیر قابل جبران رادر پی خواهد گذاشت( نوابی نژاد،1376).

بدیهی است که بیماری روانی مخصوص یک قشر یا یک منطقه خاص نبوده و تمامی طبقات جامعه را در بر می گیرد و هیچ انسانی از فشار روانی و اجتماعی مصون نیست و به طور کلی باید گفت وجود یک بیماری روانی به کار و اقتصاد خانواده لطمه وارد می کند، در آمد سرانه را کاهش می دهد و رفاه و نشاط فردی را از اعضای خانواده سلب می کند و با تخریب وضایع کردن نیروی انسانی، در اقتصاد واجتماع تاثیر عمیق و سوء بر جای می گذارد. به همین دلیل بهداشت روان در اغلب کشورها در راس برنامه برنامه ملی و بهداشت همگانی قرار دارد(میلانی فر، 1385).

حضور یک کودک استثنایی در خانواده فشار روانی زیادی بر والدین و اعضای خانواده وارد می کند و می تواند سلامت روان آنان را به مخاطره اندازد.

بسیار حائز اهمیت است که والدین کودکان دارای نیازهای ویژه با نوع احساسات خود در برخورد با کودکان آشنا شوند. برای سازش با کودک خود نیاز دارند که احساس نسبتاً خوبی در مورد خود پیدا کنند. زندگی، ازدواج وکار والدین این گونه کودکان ایجاب می کند تا حدی رضایتمندی را احساس کنند، ممکن است با توجه به این واقعیت که کودکی ناتوان دارند احساس غم وناراحتی کنند، اما نیازی نیست که کل زندگی آنها را هاله ای از غم فرا گیرد(مفیدی، 1376).

اسکینر1 اظهار می دارد که سلامت روانی و انسان سالم به معادل با رفتار منطبق با قوانین و ضوابط جامعه است و چنین انسانی وقتی بامشکل روبرو شود ازطریق شیوه اصلاح رفتار برای بهبود و بهنجار کردن رفتار خود و اطرافیانش به طور متناوب استفاده می جوید تا وقتی که به هنجار مورد پذیرش اجتماع برسد، به علاوه انسان سالم بایستی آزاد بودن خودش را نوعی توهم پندارد و بداند که رفتار او تابعی ازمحیط می باشد و هر رفتار توسط حدودی از عوامل محیطی مشخص گردد. انسان سالم کسی است که از تایید ات اجتماعی بیشتری به خاطر رفتارهای متناسب از عوامل متناسب از دیدگاه اسکنیر این باشد که انسان بایستی از علم، به برای پیش بینی بلکه برای تسلط بر محیط خودش استفاده کند. بنابراین فرد سالم کسی است که بتواند با هر روش بیشتری از اصول علمی استفاده کند و به نتایج سودمندانه تری برسد و مفاهیم ذهنی مثل امیال، هدفمندی، غایت نگری و غیره را کنار بگذارد.

رفتار و ویژگیهای شخصیتی والدین تحت تاثیر رویدادهایی است که درسالهای زندگی برای آنها اتفاق می افتد از این رو برای درک فرایندهای روانی آنها یعنی ادارک، الگوهای تفکر، انگیزه ها، هیجانها تعارضها و شیوه های مقابله با آن بایستی بدانیم که این فرایندها از کجا سرچشمه می گیرند و چگونه با گذشت زمان تغییر می کنند.

واکنش همه والدین در مقابل معلولیت فرزندشان یکسان نیست، ولی به طور کلی می توان پذیرفت که قریب به اتفاق والدین این گونه کودکان در مقابل معولیت های فرزندشان به نحوی واکنش نامطلوب ازخود بروز می دهند که نوع و میزان این عکس العمل ها با توجه به جنبه های شخصیتی آنها، زمان بروز واکنش و … با یکدیگر متفاوت می باشد، لذا تمام والدین احتیاج به نوعی کمک دارند تا بتواند ابتدا به طور کامل با مشکلاتشان را با افراد متخصص داشته باشند و از این مهم جز با آگاهی و اطلاع دقیق و مستدل از مسائل و مشکلات والدین دارای فرزند معمول و بررسی وضعیت روانشناختی والدین مسیر نمی گردد با توجه به اینکه وضعیت روانشناختی والدین به طور مستقیم و غیر مستقیم بر شکل گیری رفتار کودکان و مناسبات اجتماعی خویش تاثیر اساسی دارد بسیار حایز اهمیت خواهد بود که بدانیم که والدین این کودکان دارای چه ویژگیهای شخصیتی بوده و چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند تا از این رهگذر داده های دقیق تری جهت استفاده از روشهای مشاوره و توانبخشی و درمان فراهم آورده و زمینه های لازم جهت اقدامات خاص و اساسی در ابعاد مشاوره، انجمن اولیاء و مربیان، کودکان استثنایی،آموزش خانوادهو …. فراهم گردد.

نتایج این پژوهش می تواند برای والدین، مربیان و….که مسئول تعلیم و تربیت کودکان هستند الهام بخش باشد یا به احساسات و نیازهای کودکان توجه نموده و در زمینه ی کمک به عزت نفس و سلامت روانی و همچنین بهزیستی روانشناختی و همچنین خود شکوفایی والدین گام بردارد.

علاوه براین نتایجی این نوع تحقیقات می تواند راهگشایی باشد برای پژوهشگران و دانشجویان روانشناسی که در این زمینه به تحقیق خواهند پرداخت.

اهداف پژوهش:

هدف کلی پژوهش حاضر، تعیین رابطه بین عزت نفس و سلامت روانی با بهزیستی روان شناختی والدین کودکان عادی و کودکان مرزی می باشد.

اهداف جزئی:

خلاقیت و پیشرفت تحصیلی

شخصیت چیست

فرآیندهای اصلی در رشد شخصیت

• ساختار خانواده

• تفاوت های جنسی

• عدم حضور پدر و شاغل بودن مادر

• آثار اولیه گروه همسالان

نظریه فروید در مورد شخصیت

ساختار شخصیت از نظر یونگ

سنخ های شخصیتی در نظریه یونگ

روش های سنجش شخصیت

 

 

فصل سوم:

جامعه آماری و حجم نمونه

روش اجرای آزمون

ابزار نمونه گیری

روش جمع آوری اطلاعات

فصل چهارم:

تجزیه و تحلیل آماری

فصل پنجم:

بحث و نتیجه گیری

محدودیت ها

پیشنهادات

منابع

پیوست

 

چكیده:

ما دراین پ‍ژوهش به دنبال بررسی رابطه ی بین خلاقیت و ویژگیهای شخصیتی (برونگرا، درونگرا) بین دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ابهر هستیم.و فرض ما در این پژوهش این است كه بین خلاقیت و شخصیت افراد رابطه ی معنی داری وجود دارد.

برای بررسی فرضیه مورد نظر و آزمون متغیرهای پژوهش كه شامل خلاقیت و شخصیت برونگرا و درونگرا است از آزمون شخصیت آیزنگ (بزرگسالان) كه شامل 57 سؤال است و بر روی 120 دانش اموز دختر شهرستان ابهر اجرا شده و برای خلاقیت نیز از آزمون خلاقیت عابدی استفاده شد.همچنین برای آزمون فرضیه از روش استفاده شده است كه محاسبه شده (14/9) بزرگتر از جدول در سطح معنی دار 0.01 (63/6) است بنابراین فرض صفر رد می شود و نتیجه می گیریم كه بین خلاقیت و وی‍ژگی های شخصیتی رابطه معناداری وجود دارد.

فصل اول

مقدمه:

بررسی اهداف آموزش و پرورش در سطح جهان و در ایران، به خوص در پنج سال دوم (طرح كلیات نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران) اراده و تعقل خویش منطقی و خلاق بیندیسد و به جای وابستگی و استفاده از دست آوردهای اقتصادی و فرهنگی دیگران، مولد دانش، تكنولوژ‍ی و فرهنگ مناسب برای زندگی مستقل، فعال و خلاق در عصر دانایی باشند.این موضوع اخیراً توجه بسیاری از دانشمندان و مسئولان كشورهای مختلف به ویژه ممالك در حال توسععه را به خود جلب كرده است به نحوی كه تغییر نظام آموزش و پرورش از نظری صرف به نظری توام با عمل پرورش افراد پویا و خلاق به جای افراد ایستا مورد توجه خاص قرار گرفته است.شناسایی و به عرصه ظهور رسانیدن برخی از استعدادهای انسانی كه تاثیرات عمیقی بر جامعه می گذارد از جمله خالاقیت تفكر، مساله یابی از مهم ترین اهداف آموزش و پرورش این قرن خلاقیت است كه یكی از ویژگی های ممتاز انسان به شمار می رود و همین وی‍گی است كه انسان را از ماشین و حیوان متمایز می سازد و یكی از عوامل پویایی و تكامل فرهنگی و صنعتی است.پیشرفت های سریع در عرصه ی تكنولوژی و وابستگی انسان به تكنولوژی خودكار توجه به نظام آموزشی را بیشتر می كند. در چنین وضعیتی نظام آموزشی زمانی می تواند در رسالتش موفق گردد كه قادر به تربیت دانش آموزان خلاق اشد.گرچه برای آموزش خلاقت راهكار ثابتی وجود ندارد اما شناسای عومال موثر بر آن محیط هایی را كه خلاقیت را بهتر رشد و شكوفا می سازد می تواند برنامه ریزان نظام آموزشی را طراحی فعالیت ها به ان ویژگی انسان یاری دهد.و با توجه به این كه خلاقیت امری اكتسابی است و به شخصیت فرد بستگی دارد بنابراین آگاهی از تفاوت های شخصیتی می تواند ما را در شناخت و ژرورش افراد خلاق یاری دهد وقتی قبول كردیم انسان ها در ویژگی ها و خصوصیات ذاتی و اكتسابی با هم تفاوت دارند در پی آن نخواهیم بود كه از همه انتظارات یكسان داشته باشم و با توجه به این كه تفاوعت های فردی و شخصیتی، جوامع و به خصوص متخصصین و صاحبان امر باید تلاش كنند تا افراد خلاق و خصوصیات بارز آن ها را شناسایی كنند و در پروررش این گونه استعداد ها بكوشند تا در آینده شكوفایی این افراد، به سوی پیشرفت و ترقی سوق دهند.

بیان مسئله:

یكی از مسائلی كه از دیرباز ذهن اندیشمندان، روانشناسان و دانشمندان علوم انسانی را به خود مشغول نموده، چگونگی رشد وپرورش خلاقیتو ابتكار عمل در دانش آموزان، نوجوانان و جوانان می باشد.اصولا یكی از شاخه های رشد و ابتكار هر كشوری شكوفایی و تجلی خلاقیت و ابتكار عمل به عنوان زیر ساخت آن جامعه می باشد.جوامعی كه بتوانند خلاقیت نسل جوان را احیا و شكوفا سازند از میزان قابل توجه توسعه، رشد و شكوفایی عمل برخوردار خواهند شد و بالعكس به هر میزان كه خلاقیت، پرورش و تعالی و شكوفا نشود ركورد عملی، صنعتی و فرهنگی را باید برا ی آن جامعه انتظار داشت.

یكی از مهم ترین هدف های آموزش و پرورش ، تربیت دانش آموزان خلاق است زیرا خلاقیت عامل كلیدی كلیه پیشرفت های بشری بو.ده و خواهد بود بنابراین در سیاست گزاری های آموزشی خلاقیت پرورش افراد خلاق از اولویت خاصی برخوردار می گردد.خلاقیت از موضوعاتی است كه در تحقیقات عملی كمتر مورد توجه قرار گرفته است دلایل این غفلت را می توان در موارد زیر:

1. وجود عقاید سنتی مبتنی بر ارثی بودن و بی تاثیر بودن تربیت بر آن.

1. كم بودن افرادی كه دارای قوه خلاقیت هستند در سطح جامعه

1. اعتقاد به این كه افراد باهوش در زندگی موفق تر از افراد خلاق هستند و در نتیجه نبودن رغبت به پرورش افراد خلاق.

چرابایددرموردسلامت روانی بدانیم؟ 32

اعتمادبه نفس،كلیدسلامت روانی 33

نظریه های سلامت روانی 34

1-الگوی گوردون آلپورت 34

2-الگوی كارل راجرز 35

3- الگوی كارل گوستاو یونگ 35

4-الگوی ویكتورفرانكل 36

5- الگوی اریش فروم 36

6-الگوی آبراهام مزلو 37

7-الگوی فریتس پرلز 38

تحقیقات انجام شده درزمینه سلامت روان وویژگی های شخصیتی 38

فصل(روش تحقیق) 42

روش تحقیق 43

جمعیت هدف 43

روش نمونه برداری وتعدادآنها 43

ابزاراندازه گیری 43

روش جمع آوری داده ها 49

فصل چهارم(تجزیه وتحلیل آماری) 50

تجزیه وتحلیل آماری 51

جدول1-4نمرات ویژگی های شخصیت وسلامت روان دانش آموزان دخترمقطع سوم دبیرستان 53

جدول شماره 2-4محاسبه ضریب همبستگی از راه اعدادخام(دختران) 55

جدول 3-4 محاسبه ضریب همبستگی پیرسون نمره های سلامت روان ویژگیهای شخصیتی دانش آموزان دخترمقطع سوم دبیرستان 57

جدول 4-4 مرات ویژگی های شخصیت وسلامت روان دانش آموزان پسرمقطع سوم دبیرستان 60

جدول 6-4 محاسبه ضریب همبستگی پیرسون نمره های سلامت روان ویژگیهای شخصیتی دانش آموزانپسرمقطع سوم دبیرستان62

جدول 7-4 محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی 64

جدول8-4 محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی 66

جدول9-4محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی 68

چدول شماره 10-4 نمرات سلامت روان دانش آموزان دختر وپسرمقطع سوم دبیرستان 69

جدول شماره 11-4 محاسبه آزمون معناداربودن ضریب همبستگی 72

فصل پنجم (بحث ونتیجه گیری) 73

بحث ونتیجه گیری 74

محدودیتهای تحقیق 76

پیشنهادات پژوهش 76

منابع ومآخذ 77

پیوست الف- پرسشنامه تست شخصیتی فارسی NEO(كامل) 79

پیوست ب- پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) 99

چكیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی رابطه ویژگی های شخصیتی وسلامت روان دربین دانش آموزانت مقطع دوم متوسطه انجام شد.نمونه موردمطالعه پژوهش حاضر 80 نفر(40دخترو40پسر)بودكه ازدانش آموزان مقطع متوسطه به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند.ابزارمورداستفاده دراین تحقیق پرسشنامه شخصیتی نئووپرسشنامه سلامت روان بودكه پس ازجمع آوری اطلاعات فرضیه های چهارگانه تحقیق بااستفاده ازروش آماری ضریب همبستگی پیرسون وآزمون T موردآزمون قرارگرفت ونتیجه نشان دادكه بین ویژگی شخصیتی روان نژندی ،برونگرایی،دلپذیربودن وسلامت روان رابطه معناداری وجود ندارد.همچنین نتیجه تحقیق نشان دادكه بین سلامت روانی دختران وپسران تفاوت معناداری وجود ندارد.

فصل اول

كلیات پژوهش

 

مقدمه

شخصیت(Personality)شامل كل وجود فرداست و وضع عمومی بدن ،مهارتها،رغبت ها،امیدها،وضع ظاهر،احساسات وهیجانها،عادتها،هوش،خصوصیات اخلاقی،فعالیت ،معتقدات وافكار فردرادربرمی گیرد.شخصیت شامل آنچه فردامروزه هست وآنچه امیدواراست بشود می باشد.پس هرصفتی كه فردرا ازافراددیگرمتمایزمی كندجنبه ای ازشخصیت اوراتشكیل می دهدكه ممكن است این صفت ازصفتهای بدنی باشدمانند نیرو،چاقی،لاغری،زیبایی،زشتی،و….. یاذهنی مانندهوش،استعداد،نوع افكار وعقایدو…. یاهیجانی وعاطفی مانندترسویی وبی باكی،عصبانیت وآرام بودن ،ویااخلاقی مانندراستگویی ،دروغگویی ،سهل انگاری وهمچنین ممكن است این صفت ،موروثی باشدمانندقد،رنگ پوست،رنگ موی سر،یااكتسابی مانندگرایش هاومعتقدات دینی وسیاسی وبنابراین ،می توان گفت :شخصت هرفردكل خصایص بدنی،ذهنی وعاطفی و اجتماعی واخلاقی – اعم ازموروثی و اكتسابی – هستندكه او رابطور آشكار ازدیگران مشخص می كند.

شخصیت ایستا(static)نیست بلكه پویا(dynamic)یاپیوسته درحال تغییراست.وقتی ازشخصیت فردسخن می گوییم به یكتاوبی نظیربودن اوتوجه داریم زیرا دوفردهم شخصیت نمی توان یافت.درواقع،شخصیت فردهمان است كه باضمیر«من»یاكلمه«خود»(self) ازآن تعبیرمی كندومنظورشناخت شخصیت فرد،شناخت تركیب وسازمان رفتاراوبه صورت تمامی وكلّیت است(شعائری نژاد،1374).

روانپزشكان فردی راازنظر روانی سالم می دانندكه تعادل بین رفتارها وكنترل او درمواجه بامشكلات اجتماعی وجود داشته باشد.از این دیدگاه انسان ورفتارهای اودرمجموع یك سیستم درنظرگرفته می شود.كه براساس كیفیات تاثیروتأثر متقابل عمل می كنند.بااین دید سیستمیك ملاحظه می شودكه چگونه عوامل متنوع زیستی انسان برعوامل روانی اجتماعی اوتاثیرگذاشته وبالعكس ازآن اثرمی پذیرد. به عبارت دیگر دربهداشت وتعادل روانی انسان به تنهایی مطرح نیست بلكه آنچه موردبحث قرارمی گیرد پدیده هایی است كه دراطراف اووجود داردوبرجمع سیستم ونظام اوتاثیرمی گذارندوازآن متأثرمی شوند.پس ازدیدروانپزشكی سلامتی عبارت است ازتعادل درفعالیت های زیستی،روانی،واجتماعی افراد كه انسان ازاین تعادل سیستمیك وساختار های سالم خودبرای سركوب كردن وتحت كنترل درآوردن بیماری استفاده می كند.روانكاوان وطرفداران فرضیه های روانكاوی (روان تحلیلی)ازشخصیت ایده آل صحبت می كنندو«من[1]» رامیانجی بین خواسته های «نهاد[2]» وكنترل و مؤاخذه «فوق من[3]» می دانندوبهنجاری رامیانجیگری صحیح ومنطقی بین دوقدرت«نهاد»و«ابرمن»می دانند- روانكاوان به مراحل مختلف رشد روانی وعملكردصحیح وخالی ازتعارض الگو،استفاده ازمكانیسم های دفاعی سازنده درضربه ها وفشارهای شدید را دلیل برسلامت وتعادل روان می دانند.كارهای اریكسن[4] وهارتمن[5] نیزبه منظورتأیید این نظریه است(میلانی فر،1376).

بیان مسئله

ازدیرباز مفهوم شخصیت موردتوجه حكما ودانشمندان بوده است وبخصوص ارتباط آن باموضوعات اخلاقی ،رفتاری ،اجتماعی ازمباحث مهم واساسی به شمارمی رود.

درباره شخصیت و ویژگیهای آن نظریه ها ودیدگاههای بسیارمختلف وهمچنین تعاریف بسیاری برای آن ارائه شده است.

رایج ترین برداشت وتعریفی كه محققان وروان شناسان داشته اندعبارت است ازمجموعه ویژگیهای جسمانی ،روانی ،رفتاری كه هركدام را ازافراد دیگرمتمایزومنحصربه فردمی كند(كریمی ،1374).

یكی از ابتدایی ترین اموری كه درجهت رشد وتوسعه هرعملی انجام می پذیردطبقه بندی كردن آن است وشخصیت نیزازاین قاعده مستثنی نبوده است .روان شناسان طبقه بندی های مختلفی درمورد شخصیت داشته اند وبرای هرطبقه نیزویژگیها وخصوصیات خاصی درنظرگرفته اند وانواع مختلف شخصیت را ارائه داده اند.

تامین سلامتی افرادجامعه یكی ازمهمترین مسائل اساسی درهركشوری محسوب می شودكه بایدآن راازدیدگاه سه بعدی جسمی ،روانی واجتماعی نگریست(شاملو،1372).

بعدروانی بهداشت دربسیاری ازكشورهای درحال توسعه بنابه دلایل مختلف موردتوجه كافی قرارنگرفته است.سازمان بهداشت (1993)معتقداست دركشورهای درحال توسعه حجم مشكلات رفتاری و روانی رو به فزونی است وبی توجهی به آن درابعادفردی وخانوادگی واجتماعی اثرات سوء وغیرقابل جبرانی به جای می گذارد(حسینی،1371).

درگذشته فرد درانجام وظیفه خودبا آهنگی یكنواخت اعمال تكراری وساعت هاكارمداوم درگیربود.امروزه هرفردفعالی با«شوك آینده»روبروست.این شوك درتمام سطوح قابل لمس است.براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت ،اختلالهای روانی،اختلالهای جدی وشایع هستندكه درسرتاسر دنیامشاهده می شودو دو پنجم ازتمامی ناتوانی ها به علت اختلالهای روانی،روانی اجتماعی وعصبی بود.واین مواردیك پنجم ازكل مراجعین به مركزبهداشت عمومی راتشكیل می دهند.(آزاد،1375).

اگرنیازهای زیستی و ورانی فردبه طورخود به خودارضاء می شدزندگی واقعاً آسان بود ولی چنان كه می دانیم موانع زیادی،خواه محیطی وخواه درونی وجود داردكه مخل ارضای نیازهاهستند.این موانع موجب فشارروانی درفرد می گردند(آزاد،1375).

آنچه مسلم است اول بایددرنظرگرفت كه زندگی آدمی ازبدوتولد تامرگ مجموعه مبارزات باطبیعت است منتهی درهرمرحله ای ودرهرموردی به نحو مخصوص انجام می گیرد.بشردرطول زندگی بارویدادهای زیادی برخوردمی كندكه باعث بروز برخی مسائل روانی وجسمی می گرددوبدین سبب است كه بهداشت روانی جامعه راتهدیدمی كندالبته هرچنداین عوامل چاشنی زندگی است ولی هیچ كس نمی تواندبدون آن زندگی كند.پس مسأله اصلی تحقیق حاضراین است كه آیابین ویژگیهای شخصیتی وسلامت روانی رابطه وجود دارد؟

 

ضرورت واهمیت تحقیق

مسئله بهداشت روانی وتامین سلامت روانی انسانها،موضوعی مهم وحیاتی است،اماساده نیست .بزرگترین آفت این مسئله ساده انكارونگاه تك بعدی به آن است.تامین بهداشت روانی جامعه مانند هرموضوع فرهنگی،نیازبه نگرشی تعاملی واقداماتی چندجانبه ونظامندومنسجم دارد.

….انسانهای به ظاهرسالم امروز ،به راحتی ممكن است واردمرزناسلامتی شوند.بسیاری ازانسانها باكمك های مختصرراهنمایی ومشاوره ویاحمایت های مالی – اجتماعی وبهبود شرایط زندگی وبهره مندی ازشادابی فرهنگی ،می توانندسالم بمانندوسالم زندگی كنند(اصلانی،1382).

باتوجه به اینكه بسیاری ازرفتارهایی كه انجام می دهیم برگرفته ازشخصیت ماانسانها است وهمینطور تحقیقات زیادی كه روانشناسان درموردشخصیت و ویژگی های آن انجام داده اندبه این نتیجه رسیده اندكه شخصیت از زمان تولدتاخاتمه عمردرحال شكل گرفتن وتكامل است وهیچگاه نمی توان ازآن به عنوان حالتی ثابت وغیرقابل تغییرسخن گفت وهمین طور نقش محیط و وراثت رادرتكوین شخصیت مهم بیان كرده اند وهمین طورازعوامل محیطینقش خانوادهرایاداوری می كنیم كه درچگونگی تكوین شخصیت كودك اثرمهمی داردوبعدازخانواده ،مدرسه واجتماع هركدام نقش خاص خود را دارند.وتحقیقات زیادی رابطه بینویژگیهای شخصیتوشخصیت سالم باسلامت روان بالارا نشان داده است كه دلیلی دیگربرای اثبات این رابطه است وازآنجا كه عمده شخصیت انسان دركانون خانواده ودرارتباط باپدرومادر شكل می گیرد.این تحقیق می تواندتلنگوری برپدرومادران وهمچنین كسانی كه درشكل گیری شخصیت كودكان نقش دارندباشدتامتوجه اهمیت وتاثیرشخصیت سالم برآینده وسلامت فرزندان باشدواین تحقیق همچنین می تواندمورداستفاده روان پزشكان وروانشناسان عمومی وروانشناسان شخصیت قراربگیردومهمترین فایده این تحقیق آن است كه بادریافت نتایج می توانیم درتعلیم وتربیت زمینه هایی رافراهم آورده تادانش آموزان دچارمشكل ومسائل عدیده نگردند.

………..

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………

روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………..

جامعه آماری و نمونه آماری ………………………………………………………………………..

روش جمع آوری اطلاعات و وسیله جمع آوری ……………………………………………….

روش تجزیه تحلیل اطلاعات …………………………………………………………………………..

فصل چهارم ………………………………………………………………………………………………..

فصل پنجم …………………………………………………………………………………………………..

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………

یافته های تحقیق …………………………………………………………………………………………..

بحث و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………

فصل اول

مقدمه:

به طور معمول زندگی انسان توام با حركت است اما با ظهور انقلاب صنعتی انجام دادن كارهایی را كه زمانی با دست انجام می شد ماشین ها به عهده گرفتند به نسبتی كه فعالیت بدنی مردم كاهش یافت، توانایی و زمینه ی حركت طبیعی نیز در آنها كم شد. بدیهی است كه زندگی ماشینی راحت تر بوده اما مشكلات جدی نیز به بار آورده است. بدون تلاش جسمی روزانه، بدن انسان دچار گرفتگی، ضعف عضلانی و یا انواع بیماریها می گردد. با توجه به اینكه فعالیت های اجباری روزانه ای كه اغلب مردم آن را انجام می دهند برای ثبات تندرستی و سلامتی كافی نیست و بیشتر نیازمند جبران این فقر حركتی به وسیله ورزش می باشند، برای شركت دادن افراد در ورزش نیازمند ایجاد احساس و باورهای مثبت نسبت به ورزش در وجود آنها هستیم تا ورزش به عنوان یك فعالیت مطلوب اجتماعی پذیرفته شود كه در این میان محیط و شرایط محیطی كه بخش عمده آن را تاسیسات و تجهیزات ورزشی تشكیل می دهند تاثیر گذار هستند. [1]

ورزش هر جامعه بیانگر بخشی از زیر بنای فرهنگی و اجتماعی هر ملت است. دانشجویان دانشگاهی بخش فهیم و بنیادی هر جامعه هستند و در ورزش نیز فعال ترین قشر محسوب می شوند. چشم انداز ورزش دانشجویی از دامنه و كیفیت تدارك ورزشی آن با سرمایه گذاری از طریق فراهم كردن فرصت های جدید توسعه می یابد. این امر بیانگر فرصت ها و چالش های بزرگ موسسات آموزشی در رسیدن به این دور نما و تحت كنترل در آوردن گستره پتانسیل ورزشی به عنوان ابزاری برای توسعه سلامتی، رضایت فردی، گنجایش اجتماعی و مشاركت است. از بین عوامل متعددی كه ورزش دانشگاهها و مراكز آموزش عالی را از سایر بخش ها متمایز می كند رقابت ورزشی بنی دانشكده ها و دانشگاهها می باشد كه از برجستگی خاصی برخوردار است.

فعالیت ورزشی هر دانشجوی دانشگاه به طور گسترده ای درگیر رقابت ورزشی بین دانشكده ای و دانشگاهی است و تعداد زیادی از پرسنل اداری، مربیان و اعضای هیئت علمی نیز به نحوی به آن می پردازند و بودجه های زیادی هم مصرف می شود. [2]

هدف این تحقیق تعیین میزان رضایت دانشجویان تربیت بدنی از امكانات علمی، عملی و منابع انسانیدانشگاه تبریزاست. این پژوهش از نوع توصیفی است و جامعه ی آماری این پژوهش را دانشجویان گروه تربیت بدنی تشكیل می دهند.

بیان مسئله:

امروزه مقوله ی تربیت بدنی و ورزشی به عنوان بخش عملی تعلیم و تربیت در نظام اسلامی از اهمیت ویژه ای برخوردار است كه دستیابی به هدف های آن صرفاً از طریق برنامه ریزی صحیح و اصولی می تواند محقق گردد. در این راستا تغییرات شگرف و سریعی كه در دنیای تكنولوژی صورت می گیرد، كاربرد روش های آموزشی پیشرفته و پیچیده را اجتناب ناپذیر می سازد. از این رو رسالت مراكز آموزش تربیت بدنی و علوم ورزشی نسبت به گذشته سنگین تر و پیچیده تر شده است به طوری كه تحقق هدف های آموزشی در هر جامعه ای به وجود استادان و مربیان ماهر و متخصص بستگی تام دارد. از طرفی برنامه های تربیت بدنی و علوم ورزشی دارای هدف های مشخص و معینی هستند. درك آنها زمانی می تواند در دانشجویان اثرات شایسته و موثری بر جای بگذارد كه مربیان و استادان خود، با این هدف آشنا بوده و در كاربرد آن شیوه ی درستی را انتخاب كرده باشند. در واقع آگاهی و نحوه ی تدریس مربیان و استادان می تواند انگیزه و شوق لازم را در دانشجویان ایجاد نموده و آنانرا به تحریك بیشتر و اشتیاق افزون تر نسبت به مسائل علمی و عملی در امر ورزش سوق دهد.

نظر به اینكه رشته های تربیت بدنی با دروس عملی و نظری سر و كار دارد، و به ویژه بخش عملی آن زمانی نمود بهتری پیدا می كند كه امكانات و تجهیزات لازم و كافی در حد رفع نیازهای آموزشی و پژوهشی دانشجویان در اختیار باشد. از این رو محققان اهمیت برخورداری از تاسیسات و امكانات ورزشی مطلوب برای دانشگاه ها را در حفظ سلامتی و پیشگیری از بروز آسیب ها و عملكرد بهتر ورزشكاران را در فعالیت های ورزشی مورد تاكید قرار داده اند. [3]

تجهیزات ورزشی یكی از ملزومات اصلی برای ورزش است و بدون وجود وسایل و محیط مناسب ورزشی نمی توان به نتیجه ی مطلوب در ورزش دست یافت. تحقیقات نشان می دهد كه برآورده شدن نیازها، رضایت خاطر فرد را به وجود می آورد و این احساس رضایت منجر به تحریك فرد برای تلاش بیشتر و كارآیی مطلوب تر می شود. اگر انتظارات فرد از حرفه اش برآورده نشود و به هدفی كه از انتخاب حرفه ی خود داشته است برسد در او ایجاد رضایت شده و خود را موفق احساس می كند. [4]

بدیهی است دانشجویان زمانی با تحصیل در رشته ی تربیت بدنی احساس رضایت خواهند نمود كه توقعات و انتظارات آنان با تحصیل در این رشته برآورده شود و آموزش این رشته بتواند زمینه ی رشد و بروز استعدادهای نهفته ی آنان را فراهم آورد. [3]

تحقیق حاضر با عنوان «بررسی رضایت مندی دانشجویان تربیت بدنی دانشگاه تبریز از امكانات علمی و عملی و منابع انسانی» بر آن است تا با توصیف امكانات و تجهیزات علمی و عملی دانشگاه و نحوه توزیع آنها، نقاط قوت و ضعف این امكانات و نیروی انسانی خدمت كننده، به بررسی میزانرضایت تحصیلیو انگیزش دانشجویان بپردازد.

اهمیت و ضرورت تحقیق:

امروزه پدیده ورزش به عنوان یك ضرورت انكار ناپذیر و نیاز اساسی و زیر بنای همه ی جوامع به طور چشمگیری مورد توجه قرار گرفته است. از آثار مثبت این پدیده تامین سلامت و بهداشت جسمانی و روانی، كاهش هزینه های درمانی، افزایش انگیزه و رضایت مندی تمام افراد یك جامعه است. [5]

تسهیلات و امكانات ورزشی به طور روز افزون در حال گسترش است. محیط ورزشی مناسب یكی از عوامل موثر در ارتقای كیفی اجرایی ورزش به شمار می رود. فقدان و كمبود امكانات و تسهیلات ورزشی مناسب و مربیان مجرب از جمله عواملی است كه موجب كندی پیشرفت و نارضایتی ورزشكاران می شود. [6]

نقش نیروی انسانی در پیشبرد امور جامعه دارای اهمیتی والاست و موثرترین ركن در تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محسوب می شود. پیشرفت های اجتماعی و اقتصادی نیز تجهیز نیروی انسانی متعهد، متخصص، ماهر و افزایش مهارت های مداوم او را اجتناب ناپذیر می كند. [7]

رضایتمندی افراد از حرفه شان نسبت مستقیمی با بهره وری دارد و در این رابطه نیروی انسانی فعال نقش عظیم و ارزشمندی دارد. رضایت مندی باعث می شود فرد نسبت به آن حرفه متعهد شده، سلامت فیزیكی و ذهنی فرد تضمین شده و روحیه فرد افزایش یابد، از زندگی راضی باشد و مهارت های جدید شغلی را به سرعت آموزش ببیند.

وجود انگیزش برای ادامه فعالیت لازم و ضروری است و اگر فرد به حرفه خود علاقه مند نباشد ادامه حرفه برایش ملالت آور خواهد بود، ولی برآورده شدن نیازها از طریق حرفه احساس رضایت ایجاد می كند. بسته به اهمیت و شدت وجوتد نیاز و میزان ارضاء آن توسط حرفه احساس رضایت نیز در فرد بیشتر می شود. [7]

ایجاد رضایت در دانشجویان معمولاً از سرعت مناسبی برخوردار نخواهد بود اما قطعاً با شتاب قابل قبولی از بین می رود. ممكن است همه ی شرایط برای بالا نگه داشتن رضایتمندی دانشجو در حدی فوق العاده باشد. اما صرفاً با یك عملكرد نامناسب از طرف كاركنان، مربیان و یا اساتید و همچنین با كمبود امكانات و نامناسب بودن فضاهای ورزشی و استمرار آن، امكان تاثیر این شرایط مناسب به صورت كاملاً محسوسی به مرور زمان به سمت صفر میل می كند. [8]

با توجه به موارد فوق در این تحقیق سعی بر این داریم كه با بررسی تاثیر فضاها و تاسیسات ورزشی و تعداد كارشناسان و عملكرد آنها در گرایش افراد به ورزش و رضایت آنها كوشش بیشتری داشته باشیم.

اهداف تحقیق:

هدف كلی:

تعیین میزان رضایتمندی دانشجویان تربیت بدنی دانشگاه تبریز از امكانات علمی، عملی و منابع انسانی.

اهداف جزئی:

1. تعیین تعداد فضاهای روباز

1. تعیین تعداد فضاهای سرپوشیده

1. تعیین تعداد فضاهای چند منظوره

1. تعیین تعداد فضاهای تك منظوره

1. تعیین تعداد اساتید، مربیان و كاركنان خانم در بخش ورزشی

نامیده می شود. چرا كه هر ساله دهها میلیاردها ریال بودجه كشور را به هدر می دهد و نیروهای بالقوه انسان جامعه را از آموزش و پرورش خارج می كند و به این ترتیب عظیم ترین سرمایه های جامعه كه همان نیروهای انسانی بی ثمر می ماند.

ریشه های این مشكل و مساله بزرگ و حاد از كجاست؟ آیا این یك مشكل درون سازمانی است یعنی از متن و درون نظام آموزش برخواسته است، یعنی نظام آموزش نمی تواند با برنامه ها، اصول و قواعد داخلی خود، چگونه این دانش آموزان را بر اساس نیازهای روز جامعه تربیت كند یا مشكل برون سازمانی است، یعنی از سطح علمی و معرفتی كل جامعه و نهادینه نشدن تحصیل علم. وضع نابهنجار و نامطلوب سیستم اقتصادی و طبقاتی جامعه ها و یا تركیبی از آنها ناشی می شود؟

می بینیم مشكلات آموزش و پرورش از جمله مساله «افت تحصیلی» به حدی بغرنج شده است كه هر ساله دهها و صدها كتاب و مجله و نشریه در جهان، خصوصاً در ایران در این مورد چاپ شده است و سمینار های مختلف كه غالباً جامعه شناسان و روانشناسان را به بررسی و تجریه و تحلیل و ارائه راه حل دعوت می نمایند برگزار می شود، پس به نظر محقق، انتخاب موضوع آنقدر اهمیت داشته است كه به بررسی علل و عوامل عمده آن كه موجب عدم كارایی نظام آموزشی و پرورش كشور شده و سبب اتلاف و هدر رفتن سرمایه های مادی و معنوی یك ملت می شود، پرداخته شود و با ارائه راه حل برخواسته از متن فرهنگ و ارزشهای ملی و دینی كشورمان هشداری برای مسئولین و دست اندركاران سازمان تعلیم و تربیت و دولت مجری قوانین باشد تا بتوانند با تصحیح و تقویت برنامه های آموزشی جدید، چنین بحرانی را از جامعه ما بزدایند و با تقویت انگیزه تحصیل علم در اندیشه های نسل جوان، جامعه را به سوی پیشرفت واقعی و تمدن حقیقی سوق دهند.

1-4- اهداف تحقیق

هر پژوهش و تحقیقی برای رسیدن به هدف و مقصود خاصی صورت می گیرد. این هدف غالباً خود را در قالب پرسش آغازین نمودار می سازد و از طریق بیان آن آشكار می شود. در مراحل قبل این تحقیق موضوع كلی و سوال كلی آشكار شده و این موضوع كلی به صورت یك عنوان مشخص و روشن بیان شده است. سوال اصلی و آغازین تحقیق كه همان عنوان تحقیق بود، در مورد «افت تحصیلی» دانش آموزان ذكر شده است. با بررسی دقیق موضوع و عنوان تحقیق دریافتن اهمیت و ضرورت آن اهداف مهمی را می توان از درون آن تشخیص داد. نظر به اینكه خود محقق از دبیران سازمان بزرگ آموزش و پرورش كشور بوده، طی سالها تدریس در مدارس روستایی و شهری با مشكلات و نیازهای دانش آموزان، مدرسان و دیگر كاركنان اداری آن سازمان تا حدی آشنا شده با انتخاب چنین موضوعی و تحقیق درباره آن مسلماً اهدافی چند را به شرح زیر در نظر داشته است.

گر چه اهداف زیادی را می توان جهت تحقیق در پدیده افت تحصیلی برشمرد، ولی می توان این اهداف را به دو صورت كلی و ویژه تقسیم كرد:

1- اهداف كلی 2- اهداف ویژه

«اهداف كلی مستقیماً از مساله پژوهش مشتق می شود، در واقع یكی از اهداف كلی، خود موضوع تحقیق است كه معلوم می دارد پژوهش چه چیزی را دنبال می كند و یا قصد تعیین آن را دارد. اهداف ویژه تحقیق هم اصولاً از مساله پژوهش و اهداف كلی آن نشأت می گیرد و می توان آن را «خرده مساله پژوهش» نامید. محقق، با بیان این اهداف دقیقاً تصریح می كند كه در این تحقیق چه انجام می شود و چه انجام نمی شود.»(خاكی، 1382، 29)

این تحقیق صرفاً در شهرستان آمل در استان مازنداران انجام می شود. سپس اهداف آن چه كلی و چه جزئی هماهنگ با این شهرستان می باشد.

اهداف كلی

1- كشف رابطه بین عوامل جامعه شناختی با پدیده افت تحصیلی در دوره متوسطه

2- شناخت میزان تاثیر عوامل جامعه شناختی در تاثیر گذاری بر افت تحصیلی

3- آگاهی بر روند و جریان پدیده افت تحصیلی از سال 1375 تا 1383 به صورت كلی

• بررسی پژوهشهای انجام شده در داخل و خارج از کشور…………………… 45

• نقد و بررسی پژوهشهای انجام شده…………………………………………………. 47

فصل سوم : متودولوژی

• جامعة آماری………………………………………………………………………………….. 57

• نمونه آماری و روش نمونه گیری……………………………………………………… 58

• روش محاسبه حجم نمونه………………………………………………………………… 58

فصل چهارم : یافته های پژوهش

• بررسی و توصیف و تحلیل داده ها……………………………………………………. 60

الف) توصیف داده ها با استفاده از جداول و داده ها………………………………… 61

ب) تحلیل داده ها (تحلیل بر اساس داده های آماری)………………………………… 69

ج) سایر یافته های پژوهش…………………………………………………………………….. 69

فصل پنجم : نتیجه گیری

• تجزیه و تحلیل نتایج پژوهش به ترتیب ارائه داده ها…………………………….. 82

• محدودیتهای پژوهش ……………………………………………………….. 83

• پیشنهادات کاربردی از نتایج بدست آمده وپیشنهاد برای مراحل بعدی…. 83

فصل ششم : ضمائم ، منابع و مأخذ

ضمائم………………………………………………………………………………………………………. 89

منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………… 92

فصل اول

مقدمه

اعتیاد عبارت است از حالتی که استعمال متوالی یا متناوب مادة مخدر در فرد ایجاد می کند. با استعمال مواد مخدر تحریک پذیری سلولهای عصبی در دستگاه عصبی افزایش می یابد، در نتیجه داروی بیشتری لازم است تا او را به حالت تعادل برگرداند.

اعتیاد همراه با بی دردی مزمن است که سبب افت تمامی فعالیتها می شود. افراد معتاد افرادی هستند، ناتوان، کم تجربه، لذت طلب و در اکثر این افراد شروع به اعتیاد برای برطرف کردن یک حالت روانی یا بیماری روانی است که شایعترین آن افسردگی می باشد که در همة گروههای سنی و اجتماعی دیده می شود.

اعتیاد خطر بزرگی برای ارزشهای اسلامی جامعه محسوب می شود. دروغ گفتن، دزدی کردن، خیانت و حتی پشت پا زدن به ناموس، همه از عوارض اعتیاد است به این دلیل باید روی برنامه های اخلاقی کار شود.

در زمینة فکری و فلسفة زندگی، معتادان بی اعتنا به زندگی، بدبین، منفی باف، بی هدف، بی بند و بار، بی هیجان و بی توجه به ارزشهای حاکم بر جامعه هستند. فرد معتاد در اولین تجربه ها حالتهایی پیدا می کند که تا به حال احساس نکرده و این حالت است که فرد را به طرف اعتیاد می کشاند.

با توجه به مواردی که ذکر شده مصرف بیش از حد مواد مخدر یکی از بزرگترین مشکلات قرن حاضر است، به طوری که تقریباً تمام کشورهای جهان سعی دارند برنامه هایی برای پیشگیری از اعتیاد و درمان معتادان به اجرا گذارند، ولی اغلب این برنامه ها کمتر مؤثر واقع می شود، چرا که سوداگران و سودجویان با صرف هزینه های گزاف، گاهی تا چند برابر بودجة دولتها برای طرح برنامه؛، بازار خود را رونق می بخشند. سوداگران مرگ از ناآگاهی و مشکلات گوناگون جوانان برای گسترش و رونق بازارهای خود سوء استفاده می کنند و به راههای مختلف قربانیان بیشتری را در دام مخوف خویش گرفتار می سازند.

بیان مسئله

مسائل زیادی است که باعث بروز اعتیاد می شود از جمله :

• آیا عوامل اجتماعی همچون بیکاری در جامعه آزادی بیش از حد جوانان نقشی در بروز این پدیده دارد؟

• آیا ناسازگاری با محیط زندگی اثری در بروز پدیده اعتیاد دارد یا نه؟

• آیا عوامل عاطفی همچون کم توجهی در دوران کودکی و نوجوانی در درون خانواده و همسالان اثری در بروز پدیده اعتیاد دارد یا نه؟

• آیا به همین سادگی که سیگار در اختیار جوانان قرار می گیرد می تواند اولین ماده ای باشد که زمینة گرایش آنها را به طرف اعتیاد فراهم سازد؟

• آیا استفاده از مواد مخدر به عنوان وسیله ای برای رهایی از سختیهای زندگی اثری در معتاد شدن جوانان دارد؟

اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش

اعتیاد به مواد مخدر تقریباً پدیده نوظهوری است که از عمر آن شاید بیش از 150 سال نمی گذرد. البته مصرف ماده مخدر و حتی خوگری و نیز استعمال تفننی بدان، تاریخی طولانی دارد. لیکن از قرن نوزدهم به بعد است که به سبب تأثیر فراوان بر جنبه های متفاوت زندگی اجتماعی انسانها، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.

تحقیقات تاریخی و مردم شناختی نشان داده است که استفاده از مواد مخدر در گذشته صرفاً به بزرگسالان محدودبود و نوجوانان و جوانان به آن روی نمی آوردند. مصرف مواد مخدر به طور پراکنده در مراسم اعتقادی و مذهبی منحصراً توسط گروههای خاصی در شرایط معینی صورت می گرفت. اما بعدها هنگامی که مرفین، هروئین و کوکائین به بازار آمد، مواردی از اعتیاد جوانان نیز مشاهده شد. در دهة 1960 تعداد معتادان به این پدیده آنقدر اندک بود که توجه اجتماعی را در مقایسه وسیع به خود جلب نمی کرد، اما در اوایل دهة 1970 استفاده از مواد مخدر ناگهان در میان جوانان و نوجوانان شایع شد و به صورت مسأله ای جهانی در آمد و ابعاد همه گیر آن به صورت یک موج از قاره ای به قارة دیگر گسترش یافت و در دنیای هیپیگری ماری جوانا[1] برای تفریح اشتراکی و گروهی شد و همراه با موسیقی و عشق به عنوان سه رکن اساسی فرهنگ هیپی ها متجلی گردید. [2] مشکل این آفت ویرانگر در دهه مذکور به چند کشور صنعتی ثروتمند جهان محدود می شد، اما اینک به یک معضل جهانی تبدیل شده و آثار تخریبی آن بیشتر متوجه کشورهای توسعه نیافته شده است که اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش احساس می شود.

اهداف پژوهش

هدفهای اصلی

• شناسایی علل اجتماعی که در اعتیاد به مواد مخدر مؤثر هستند.

• شناسایی علل عاطفی که موج اعتیاد به مواد مخدر شده اند.

• شناخت عوامل تحصیلی که منجر به اعتیاد شده اند.

هدفهای فرعی

• تعیین رابطه بین وضعیت اقتصادی و اعتیاد به مواد مخدر

• تعیین رابطه بین میزان تحصیلات و اعتیاد به مواد مخدر

• تعیین رابطه بین سن جنسیت و اعتیاد به مواد مخدر

• شناخت مواد مخدری که بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.

پرسش فرضیه های پژوهش :

پرسشهای پژوهش

• آیا کنترل خانواده بر اعتیاد جوانان مؤثر است؟

• آیا وضعیت اقتصادی در اعتیاد جوانان تأثیر گذار است؟

• آیا مذهب در اعتیاد تأثیرگذار است؟

• آیا میزان تحصیلات در اعتیاد به مواد مخدر مؤثر است؟

• آیا پرخاشگری در کودکی بر اعتیاد در جوانی مؤثر است؟

فرضیه های پژوهش

آمار توصیفی : 75

فصل چهارم. 76

77

سوالات پرسش نامه. 78

فصل پنجم.. 92

راهکارهایی برای حل مشکلات نوشتاری.. 93

نتیجه گیری.. 96

منابع: 97

فهرست جداول و نمودار ها

جدول بر اساس پاسخ های نمونه آماری.. 79

1ـ تاثیر جامعه به این مشکل : 80

2ـ مشکل نوشتاری غیر قابل در مان است . 3ـ چه مقدار اعتقاد دارند که این مشکل قابل در مان است . 81

3ـ چه مقدار اعتقاد دارند که این مشکل قابل در مان است . 82

4ـ چه مقدار مشاوره تاثیر دارد ؟. 83

5ـ تاثیر افراد خانواده بر بهبود بر مشکلات نوشتاری . 84

6ـ تاثیر آموزشهای خارج از کلاس برای بهبود نوشتن .7ـ تمرین مستمر می تواند تاثیر زیادی بر نوشتن داشته باشد 85

7ـ تمرین مستمر می تواند تاثیر زیادی بر نوشتن داشته باشد.. 86

8ـ برخورد بد دیگران برای جلو گیری از پیشرفت. 87

9ـ نقش آموزگار در بهبود. 88

10ـ تاثیر بهبود نیافتن از مشکلات نوشتاری و ترک تحصیل . 89

11ـ مشکلات نوشتاری تا چه حد به وراثت مربوط می شود ؟. 90

12ـ تا چه حد امکان دارد که این مشکل بر طرف نشود با تمرین . 91

جدول شماره ی 1 – تعداد دانش آموزان نمونه ی آماری بر حسب جنس، پایه و نوع مدرسه جمع چهارم سوم دوم پایه و جنس…. 61

یافته های پژوهش…. 62

جدول شماره ی 2 – سهم غلط های آموزشی دانش آموزان (درصد به کل). 63

جدول شماره ی 3 – سهم غلط های ناشی از بی دقتی دانش آموزان (درصد به کل). 64

جدول شماره ی 4 – سهم غلط های ناشی از ضعف حساسیت شنوایی( درصد به کل) 65

جدول شماره 5 – سهم غلط های املایی ناشی از ضعف حافظه ی دیداری (درصد به کل) جنس 66

جدول شماره 6 – سهم غلط های املایی ناشی از نارسانویسی (درصد به کل) جنس…. 66

جدول شماره ی 7 – سهم غلط های املایی ناشی از ضعف حافظه ی شنوایی (درصد به کل) 68

تهیه چند جدول از نمونه آماری در یک شهر بین جنس های مخالف از نظر مشکلات رفتاری :.. 68

جدول 1. توزیع فراوانی و درصد اختلالات رفتاری دانش آموزان در جمع و بر حسب جنس.. 68

x و توزیع اختلالات رفتاری دانش آموزان ابتدایی بر حسب جنس.. 69

جدول 3. توزیع اختلالات نوشتاری در دانش آموزان بر حسب پایه تحصیلی.. 70

جدول 4. توزیع فراوانی و درصد شیوع اختلالات ( بر حسب ابعاد چهار گانه اختلالات ) در دختران و پسران مقطع ابتدایی.. 71

 

چکیده

 

وجود مشکلات شدید در نوشتن کلمات به طور صحیح، باعث نگرانی شدید والدین و معلم کودک می گردد. املا، بخشی از برنامه آموزشی است که دوران خلاقیت و تفکر واگرا، مطرح نیست، بلکه تنها آموزش یک نمونه یا ترتیب حروف مد نظر است. کودکان و نوجوانان بسیاری از مشکلات نادرست نویسی رنج می برند که تکراری نوشتاری لغات غلط نوشته شده تنها راه حل نیست. بلکه می توان رفتارهای ورودی دانش آموزان را برای نوشتن تقویت نمود از جمله: تقویت ادراک شنیداری و حافظه اصوات، تقویت ادراک بصری و حافظه حروف تقویت مهارتهای حرکتی، و یا تقویت مسیرهای حسی، بینایی، شنوایی، حرکتی و لامسه به این هدف مهم دست یافت.

برای تقویت نارسانویسی می توان از روش فرنالد استفاده نمود که از حواس مختلفی مانند بینایی، شنوایی، لامسه و حرکتی استفاده می کند و ارزش آن در آموزش قواعد انطباق واج نویسی و توانمندی دانش آموز برای تشخیص بین حروف و اصوات حروف الفبا می باشد.

عوامل مهمترین قسمت مشکلات آموزشی املا در کودکان ابتدایی که از هوش طبیعی و حتی بالاتر برخوردارند، مشکلات املای کلمات با حروف همصدا است که برای درمان آن اول بایستی سبب شناسی کرد:

بعد از بررسی وضعیت بینایی ( اپتو متریست)، بررسی وضعیت اندام گفتاری، بررسی حافظه بینایی و ترتیب توالی در پیوند صدا و ( نوشتاری) بررسی انگیزه و دقت دانش آموز و ارزیابی مهارتهای حرکتی ظریف دانش آموزان ( نشستن و طرز مداد در انگشتان و…) می توان از راهبردهایی به این شکل استفاده کرد:

تمیز شکل از زمینه- روابط فضایی- بازشناسی – راههای تقویت بینایی مانند نام بردن اشیای دیده شده- ساختن اشکال از سوی موزائیک های رنگی- بازی با چوب کبریت و با از بین بردن عوامل بیرونی بازدارنده و محدود کننده و استفاده از رنگ های مناسب در وی ایجاد انگیزه کرد. شکست ها و ضعف دانش آموزان با برنامه درمانی به حداقل رسانده و او را به کسب نمره بالاتر امیدوار سازیم.

مقدمه

گویند: معلمی، علاوه بر علم، (( هنر)) نیز هست؛ و یک هنرمند، تنها با شناخت کامل متعامل و خویشتن، می تواند در آفرینش های هنری، موفق گردد، و معلم نیز چنین است. او انسانی تواناست که می تواند همانند پروردگار خویش و با توسل و تمک به توانایی هایی که جهان آفرین بدو عنایت کرده است. از خاک و گل، تندیس های دلنشین و چشم نواز بیافریند و همانند رب خود، (( فتبارک الله احسن الخالقین)) بر آید.

براستی، اگر ویژگی های خاک و گلی که دست مایه آفرینش هنرمندانه (( معل)) است، ناشناخته بماند، چگونه می تواند از پدید آمدن کاستی ها و عیوب در مراحل آخرین این تعامل آگاهی یابد؛

اگر معلم دچار این سهو شود که نداند هر سخن و کلام و عمل و رفتار او در خاطر و ذهن دانش آموز او به جای می ماند، سرانجام در برابر کاستی های انتقال معلومات خویش به دانش آموزان شگفت زده خواهد ماند؛ و این در همه زمینه های آموزش و پرورش، صادق است و از جمله در آموزش درست نویسی کلمات و جملات ( در املاء و نگارش) که ظرافت های بسیار به همراه دارد و آگاهی معلم بدان ظرایف، موفقیت او را تسریع خواهد کرد.

شکل نوشتاری زبان، عالی ترین و پیچیده ترین ارتباط و آخرین مرحله ای است که آموخته می شود بنابراین تجارب مفید و بنیادی زبان در گوش دادن، سخن گفتن، توانایی نگهداری موضوع و مطالب شنیده شده در ذهن ( حافظه شنوایی) ترسیم گرافیکی حرف و کلمه ( رسم الخط مناسب) به کارگیری صحیح ابزار نوشتن، خواندن و حافظه بینایی و حرکتی مناسب، پیش نیازهایی برای نوشتن به حساب می آیند و عدم موفقیت کودکان در مهارتهای یادگیری ممکن است آنها را به ناکامی، افسردگی و اضطراب مبتلا می کند و مشکلات عاطفی و اجتماعی ثانویه ای به عنوان واکنش ناتوانائیهای یادگیری در آنان به وجود آورد. یکی از مشکلات آموزشی دانش آموزان، ناتوانی در املای صحیح کلمات است به طور معمول 60 درصد غلط های املایی دانش آموزان ابتدایی در کلمات با حروف هم صدا بوده است. در این مقاله سعی شده با تشخیص و اقدام ( مداخله جبرانی) این مشکلات را مرتفع سازد.

از نکات مهمی که در هدایت دانش آموزان به درست نویسی املایی کلمات مفید و موثر است- علاوه بر قوانین جاری بر ساختار واژگان- توجه به این نکته ظریف است که آشنایی و سابقه ذهنی از لغات و واژگان، از نشانه های درست بودن کلمه نوشته شده می باشد، یعنی: به دانش آموزان توصیه می شود اگر در صحت یا نادرستی نگارش واژه ای دچار تردید شدند، به بایگانی ذهنی و خاطره خویش مراجعه کنند و معلوم سازند آیا تا کنون چنین کلمه ای را با چنین ساختاری دیده اند و به خاطر دارند یا خیر؟ و غریبهو نا آشنا بودن، با احتمال بسیار، نشانه نادرستی کلمه است: اما یک معلم هوشیار مراقب است در همین بخش از روند تعلیم درست نویسی، سابقه ای ذهنی از اشکال نادرست لغات، در خاطره دانش آموزان ننشاند.

چون قوانین درست نویسی املای کلمات، آن اندازه جازم و قانونمند نیست که بتوان با ارائه قانونی شامل، وافی و نافی، دانش آموزان را به درست نویسی املای کلمات راهنمایی کرد و سوابق دیداری با واژه ای، جواز صحت را در ذهن صادر می کند، لازم است در این باب دقت شود که حتی به عنوان (( هشدار)) به دانش آموزان، تصویر واژه ای نادرست از جهت املایی، در معرض دیدگان دانش آموزان قرار نگیرد.

در هدایت دانش آموزان، به درست نویسی لغات و کلمات، دشواری های بسیار وجود دارد؛ زیرا در زبان و سیر الخط فارسی، تعدادی از (( واج)) با یک علامت نمایانده می شوند و بالعکس، برای یک واج، چند علامت یا به اصطلاح (( حرف)) وجود دارد، مانند:

( ض. ظ. ز. ذ) و ( ت. ط) و ( ه. ح) و… که تمام آن حروف یا علامت های هر گروه، در فارسی، یکسان تلفظ می شوند و گزینش یک حرف از سوی دانش آموزان یا به سائقه آشنایی قبلی با نگارش واژه ای خاص میسر است، یا از طریق ریشه یابی لغات. ( آن هم تنها در واژگان عربی دخیل در زبان فارسی) و یا بررسی و تحقیق مختصر می توان دریافت که دانش آموز، از راه نخست( یادگیری و آشنایی مبتنی شیوه نگارش لغت و کلمه)، حروف لازم را بر می گزیند و به همین علت خاص، لازم است در آموزش املاء، به این ویژگی توجه بیشتری مبذول شود.

تعریف دانش آموزان دارای اختلال:

دانش آموزان L.D به دانش آموزانی گفته می شود که علی رغم داشتن هوش طبیعی و حواس سالم در یک یا چند حیطه زبان نوشتاری ، شفاهی ، تفکر یا حساب کردن دچار مشکل باشد.

دانش آموزان اختلال رفتاریB.Dبه 5 دسته کلی تقسیم می گردد:

• اختلال ADHD

3-7-2 شیمی حیاتی یا زیست شیمی………………………………………………….. 42

4-7-2 آسیب پذیری زیستی نسبت به الکلیسم……………………………………… 43

5-7-2 عوامل شخصیتی و روان شناختی………………………………………….. 47

6-7-2 درمان و بازپروری………………………………………………………………. 49

8-2 اختلالات وابسته به آمفتامین (یا شبه آمفتامین)…………………………….. 50

1-8-2 همه گیری شناسی………………………………………………………………… 51

2-8-2 نوروفارماکولوژی………………………………………………………………… 51

3-8-2 اختلال سایکوتیک ناشی از آمفتامین……………………………………….. 52

4-8-2 درمان و بازتوانی…………………………………………………………………. 53

9-2 اختلالات وابسته به کافئین…………………………………………………………. 54

1-9-2 همه گیری شناسی………………………………………………………………… 55

2-9-2 نوروفارماکولوژی………………………………………………………………… 55

3-9-2 ژنتیک و مصرف کافئین………………………………………………………… 56

4-9-2 کافئین به عنوان یک ماده مورد سوء مصرف…………………………… 56

5-9-2 عوارض نامطلوب ………………………………………………………………… 57

6-9-2 درمان…………………………………………………………………………………. 58

10-2 اختلالات وابسته به حشیش……………………………………………………… 59

1-10-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 60

1-1-10-2 شیوع و روندهای اخیر…………………………………………………… 60

2-1-10-2 نوروفارماکولوژی…………………………………………………………. 61

3-10-2 اختلال سایکوتیک ناشی از حشیش……………………………………….. 62

4-10-2 اختلال اضطرابی ناشی از حشیش………………………………………… 63

5-10-2 درمان و بازتوانی………………………………………………………………. 63

11-2 اختلال وابسته به کوکائین……………………………………………………….. 66

1-11-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 66

2-11-2 هم ابتلائی…………………………………………………………………………. 67

3-11-2 سبب شناسی……………………………………………………………………… 67

1-3-11-2 عوامل ژنتیک ………………………………………………………………… 67

2-3-11-2 عوامل اجتماعی و فرهنگی ……………………………………………… 68

3-3-11-2 یادگیری و شرطی شدن………………………………………………….. 68

4-3-11-2 عوامل دارویی……………………………………………………………….. 69

4-11-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 69

5-11-2 سوء مصرف کوکائین و وابستگی بر آن……………………………….. 71

6-11-2 اختلال سایکوتیک ناشی از کوکائین …………………………………….. 71

7-11-2 اختلال خلقی ناشی از کوکائین ……………………………………………. 72

8-11-2 اختلال اضطرابی ناشی از کوکائین ……………………………………… 72

9-11-2 اثرات نامطلوب ………………………………………………………………….. 72

1-9-11-2 اثرات بر عروق مغزی…………………………………………………….. 73

2-9-11-2 اثرات قلبی…………………………………………………………………….. 73

3-9-11-2 حملات تشنجی………………………………………………………………. 74

10-11-2 درمان و بازتوانی…………………………………………………………….. 74

12-2 اختلالات وابسته به مواد توهم زا……………………………………………… 76

1-12-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 77

2-12-2 مصرف داروهای توهم زا…………………………………………………… 77

3-12-2 آثار روان شناختی……………………………………………………………… 78

4-12-2 مکانیزمهای نوروفیزیولوژیکی……………………………………………… 79

5-12-2 اختلالات سایکوتیک ناشی از مواد توهم زا……………………………. 80

6-12-2 اختلال خلقی ناشی از مواد توهم زا……………………………………… 81

7-12-2 درمان………………………………………………………………………………. 81

13-2 اختلالات مربوط به مواد استنشاقی…………………………………………… 82

1-13-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 83

2-13-2 اثرات نامطلوب ………………………………………………………………….. 84

3-13-2 درمان………………………………………………………………………………. 85

14-2 اختلالات مربوط به نیکوتین……………………………………………………… 85

1-14-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 87

2-14-2 بیماران روانی……………………………………………………………………. 88

3-14-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 88

4-14-2 سبب یابی وابستگی به نیکوتین…………………………………………….. 89

5-14-2 اثرات نامطلوب ………………………………………………………………….. 90

6-14-2 مزایای بهداشتیترک سیگار……………………………………………….. 90

7-14-2 درمان………………………………………………………………………………. 91

1-7-14-2 درمانهای روان شناختی…………………………………………………. 91

2-7-14-2 درمانهای روانی- دارویی……………………………………………….. 92

15-2 اختلالات مربوط به مواد شبه افیونی (اپیوتید)…………………………….. 93

1-15-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 95

2-15-2 نوروفارماکولوژی……………………………………………………………… 96

3-15-2 هم ابتلائی…………………………………………………………………………. 97

4-15-2 سبب شناسی……………………………………………………………………… 98

1-4-15-2 عوامل روانی- اجتماعی………………………………………………….. 98

2-4-15-2 عوامل ژنتیک و زیستی…………………………………………………… 98

3-4-15-2 نظریه روانپویشی…………………………………………………………… 99

16-2 اختلالات مربوط به فن سیکلیدین (یا شبه فن سیکلیدین)………………. 100

1-16-2 همه گیری شناسی……………………………………………………………… 100

2-16-2 نورفارماکولوژی……………………………………………………………….. 100

3-16-2 اختلال خلقی ناشی از فن سیکلیدین………………………………………. 101

4-16-2 اختلالات اضطرابی ناشی از فن سیکلیدین……………………………… 101

5-16-2 درمان………………………………………………………………………………. 101

2-2 پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………. 102

فصل سوم: روش تحقیق

مقدمه ……………………………………………………………………………………………. 105

1-3 روش تحقیق…………………………………………………………………………….. 105

2-3 جامعه آماری تحقیق…………………………………………………………………. 105

3-3 ابزار اندازه گیری…………………………………………………………………….. 105

4-3 تعیین حجم نمونه……………………………………………………………………… 106

5-3 روش های تجزیه و تحلیل داده ها ……………………………………………….. 106

6-3 تعیین اعتبار و روایی پرسشنامه…………………………………………………. 107

7-3 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات……………………………………………………. 108

فصل چهارم: یافته های پژوهش

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………… 121

1-5 چه کسی مسئول پیشگیری از اعتیاد است؟………………………………….. 121

2-5 محدودیت های پژوهش…………………………………………………………….. 124

3-5 پیشنهادهای پژوهش…………………………………………………………………. 124

پیشنهادهایی به والدین……………………………………………………………………… 124

پیشنهادهایی به مسوولین …………………………………………………………………. 125

4-5 محدود کردن دسترسی به دارو…………………………………………………. 127

5-5 آموزش و پیشگیری………………………………………………………………….. 128

6-5 بهبود درمان و پژوهش…………………………………………………………….. 129

7-5 توصیه های محافظت کننده………………………………………………………… 130

8-5 فهرست منابع:………………………………………………………………………….. 133

منابع فارسی……………………………………………………………………………………. 134

منابع خارجی…………………………………………………………………………………… 135

ضمیمه ………………………………………………………………………………………….. 136

فهرست جداول

عنوان مطالب صفحه

1- جدول شماره (1-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین……… 110

2- جدول شماره (2-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین براساس سن 111

3- جدول شماره (3-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین براساس وضعیت تأهل 111

4- جدول شماره (4-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین بر اساس شغل 112

5- جدول شماره (5-4) توزیع فراوانی گروه نمونه معتادین و غیرمعتادین براساس سطح تحصیلات 112

6- جدول شماره (6-4) نتایج آزمون t مستقل مقایسه مولفه های عوامل زیستی گرایش به اعتیاد در بین افراد معتاد و غیرمعتاد………………………………………………………………………………………. 113

7- جدول شماره (7-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین گروه معتادین و غیرمعتادین در مولفه های عوامل زیستی گرایش به سوء مصرف مواد…………………………………………………………… 114

8- جدول شماره (8-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد در گروه معتادین براساس سن ………………………………………………. 115

9- جدول شماره (9-4) نتایج آزمون تعقیبی LSD اختلاف میانگین بین عوامل زیستی براساس سن معتادین ………………………………………………………………………………………………………………. 116

10- جدول شماره (10-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد در گروه معتادین براساس میزان تحصیلات……………………………… 117

11- جدول شماره (11-4) نتایج آزمون تعقیبی LSD اختلاف میانگین بین عوامل زیستی براساس سطح تحصیلات…………………………………………………………………………………………………. 117

12- جدول شماره (12-4) نتایج آزمون t تفاوت میانگین مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد در گروه معتادین بر اساس ……………………………………………………. 118

13- جدول شماره (13-4) نتایج آزمون تعقیبی CSD اختلاف میانگین بین عوامل زیستی براساس شغل 119

14- جدول شماره (14-4) نتایج آزمون f تفاوت میانگین گروه معتادین مجرد و متأهل در مولفه های عوامل زیستی موثر بر گرایش به سوء مصرف مواد ……………………………………………… 119

چکیده پژوهش

پژوهش حاضر به بررسی عوامل زیستی مؤثر در بروز سوء مصرف مواد پرداخته است. به همین منظور در کنار سؤال اصلی مبنی بر «مقایسه تأثیر عوامل زیستی مؤثر در بروز رفتار سوء مصرف مواد در بین افراد معتاد و غیرمعتاد»، یک سؤال دیگر با توجه به متغیرهای سن، سطح تحصیلات، شغل، وضعیت تأهل در افراد معتاد تهیه و مورد بررسی قرار گرفت.

روش پژوهش توصیفی از نوع علمی، مقایسه ای وجامعه آماری شامل کلیه افراد معتاد مستقر در زندان مرکزی اصفهان در سال 1387 و همچنین دانشجویان به عنوان گروه شاهد بوده است. نمونه پژوهش شامل 60 نفر از معتادین و 60 نفر از افراد عادی بوده که گروه معتادین به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده و گروه غیرمعتاد به وسیله روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شده است. ابزار اندازه گیری پرسش نامه 60 سؤالی گری و ویلسون بوده است که از روایی و پایایی مناسبی در تحقیقات قبلی برخوردار بوده است. داده ها با استفاده از روش های آزمون T و آزمون F مورد بررسی قرار گرفت که عمده ترین نتایج آن به شرح زیر می باشد:

– تفاوت معناداری بین عوامل زیستی گرایش به سوءمصرف مواد در افراد معتاد و غیرمعتاد وجود دارد.

– بین عوامل مؤثر بر سوءمصرف مواد مخدر در افراد معتاد و غیرمعتاد بر اساس متغیرهای سن، سطح تحصیلات، شغل، وضعیت تأهل تفاوت معناداری وجود داشت.

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1 مقدمه

در این تحقیق برآنیم که سوءمصرف[1] مواد را از دریچه دیگر عوامل که کمتر مورد توجه قرار گرفته، مورد بررسی قرار دهم. در این تحقیق بررسی می کنیم که به غیر از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و … عامل دیگری به نام عامل زیستی نیز در سوء مصرف مواد نقش دارد. این تحقیق نشان می دهد که احتمالاً یک بخش ژنتیکی و ارثی برای سوء استفاده از مواد مخدر و سوءمصرف مواد وجود دارد و ابزاری هم در تشخیص ژن های ویژه ای که اعمال سلول های گوناگون و بیوشیمیایی را کنترل می کنند. (آی لیشنر[2]، آلن، 1997) همچنین در این تحقیق به مطالعه و بررسی دوقلوها و فرزندخوانده ها پرداخته، این مطالعات نشان می دهد که آیا استعداد و آمادگی داشتن خانواده به یک بی نظمی و اختلال تأثیری در درگیرشدن به آن بی نظمی و اختلال را خواهد داشت یا خیر. همچنان که میزان شرب الکل در دوقلوهای همسان 54% و در دوقلوهای غیرهمسان 28% بوده است (کلونینگر[3]، 1988). تنها عامل اجتماعی و … منجر به سوء مصرف مواد نمی شود بلکه عامل زیستی هم در این میان سهم بسزایی دارد درک این نکته که سوءمصرف مواد پیامد یک تغییرات اساسی در عملکرد پیشانی مغز است. بدین معنا است که یک هدف اصلی درمان باید در برعکس کردن و یا جبران نمودن آن تغییرات در مغز مؤثر باشد. این مورد را می توان از طریق مداوا یا درمان های رفتاری انجام داد و درمان های رفتاری عملکرد مغز را در اختلالات روانی دیگر تغییر می دهند. اما باید خاطرنشان کرد که سوءمصرف مواد آنقدر ها هم ساده نیست. سوءمصرف مواد فقط یک بیماری مغزی نیست بلکه یک بیماری مغزی است که محیط های اجتماعی در آن دخالت دارند (آی لیشنر، آلن، 1977). پدیده اعتیاد در جهان امروز به صورت یک معضل خانمانسوز باعث از هم پاشیده شدن بسیاری از خانواده ها، به انحراف کشیده شدن نوجوانان و جوانان، شیوع و گسترش بیماری ها و ضررهای فراوان اقتصادی و مرگ و میر گردیده است. در واقع اعتیاد به عنوان یک مشکل همه جانه دامنگیر اجتماع انسانی است. اعتیاد در لغت به معنی خود را به عادتی نکوهیده وقف کردن است. به عبارت دیگر، ابتلای اسارت آمیز به ماده مخدر که از نظر جسمی یا اجتماعی زیان آور شمرده می شود، اعتیاد نام دارد. که اعتیاد مهمترین آسیب اجتماعی است که ریشه در عوامل اجتماعی روانی دارد و متقابلاً بر روان فرد و بر اجتماع اثر می گذارد. به عبارت دیگر رابطه ای سه جانبه بین اعتیاد، اجتماع و روان وجود دارد و عمق فاجعه آن گاه ظهور بیشتری پیدا می کند که بدانیم بلای مذکور نقش مؤثر خود را بر روی نیروی فعال جامعه یعنی جوانان ایفا می کند. همچنین براساس مطالعات انجام شده در مناطق مورد بررسی کشور، بیش از 18% زنان مطلقه علت جدایی و طلاق را اعتیاد همسرانشان به مواد مخدر به خصوص الکل ذکر نموده اند که میزان فوق در برخی استان ها تا مرز 30% نیز گزارش شده است. (رئوفی و رضوی، 1378).

• 29-28-27-26-25

متغیرها و تعاریف عملی آنها :

در این تحقیق متغیرها به دو دسته وابسته و مستقل تقسیم می شوند.

متغیر وابسته : یادگیری ( خواندن و نوشتن )

تعریف نظری :تغییرات نسبتاٌ ثابت در رفتار فرد كه در اثر تجربه حاصل می شود و در این تحقیق منظور از یادگیری، یادگیری آموزشی و تحصیلی است. از نظر عملی از طریق پرسشنامه بسته پاسخ منظم چند وجهی از معلمین نظر خواهی می شود در مورد یادگیری دروس بخوانیم و بنویسیم

متغیر مستقل :

عوامل مؤثر ( مانند هدف و انگیزه، رفتن به پیش دبستانی ـ كاربرد وسایل كمك آموزشی )

نظری :مجموعه عوامل تسهیل كننده یادگیری هدف : جایی از یادگیری كه دانش آموز قصد رسیدن به آن جا را دارد. و انگیزه آنچه كه باعث می شود یادگیرنده توجه خود را به سوی یادگیری جلب نماید رفتن به پیش دبستانی، آمادگی ذهنی و عقلی و اجتماعی دانش آموزان را افزایش می دهد. وسایل كمك آموزشی یادگیری را عمیق تر می نماید.

عملی :كه توسط پرسشنامه منظم بسته پاسخ چند وجهی از معلمین در رابطه با این عوامل نظر خواهی می شود.

جامعه آماری مورد بررسی :

2200 نفر از معلمین شاغل در پایه های اول و دوم مقطع ابتدائی در نواحی 7 گانه مشهد كه سابقه تدریسشان در این 2 پایه 5 سال باشد و مدرك تحصیلی آنها فوق دیپلم به بالا و سابقه آموزشی 10 سال داشته باشند و تركیبی از 1100 نفر مرد و 1100 نفر زن باشند.

نمونه آماری :

با توجه به وسعت و حجم نسبتاٌ زیاد جامعه آماری فوق و روش تحقیق توصیفی از 2200 نفر جامعه آماری 100 نفر در نظر می گیریم كه تركیبی از زن و مرد هستند ؛ 50 نفر معلم زن و 50 نفر معلم مرد می باشند .

متدولوژی تحقیق :

الف : روش تحقیق :

نظر به اهدافی كه در این تحقیق بررسی می شود و برای بدست آوردن سئوالات مطرح شده در این پژوهش و ماهیت اهداف از تحقیق توصیفی همبستگی استفاده می شود. در این پژوهش عوامل مؤثر بر یادگیری دانش آموزان از دیدگاه معلمین مورد بررسی قرار می گیرد كه باید به توصیف و تفسیر هر یك از عوامل پرداخته شود و محقق سعی دارد به توصیف واقعی و خصوصیات عوامل مؤثر در یادگیری دانش آموازن پایه های اول و دوم بپردازد و نتیجه جاصل از توصیف هر یك از عوامل را گزارش دهد.

ب : روش نمونه گیری :

به دلیل حجم زیاد و نسبتاٌ بزرگ جامعه آماری و تسهیل در جمع آوری اطلاعات از نمونه گیری تصادفی ناحیه ای یا خوشه ای استفاده خواهد شد. بدین ترتیب كه از بین 7 ناحیه آموزشی بصورت تصادفی خوشه ای 3 ناحیه آموزشی را انتخاب و از هر ناحیه حدود 9 مدرسه در نظر گرفته می شود كه حجم نمونه 100 نفر كه 50 نفر زن و 50 نفر مرد انتخاب می شود.

ج : ابزار تحقیق :

پرسشنامه :چون شرایط آن آسان تر، علمی تر و تكمیل آن یكنواخت است. كه پرسشنامه محقق از طریق كازیو اداره با توجیه مدیران مدارس نسبت به انجام تحقیق و موضوع آن به مدارس انتخاب شده فرستاده می شود و پس از مهلت مقرر توسط مدیران جمع آوری و از طریق دبیرخانه اداره به دست من می رسد.

د : شیوه گردآوری اطلاعات :

18

فرضیه یا سئوالات پژوهش

18

تعریف واژگان

18

فصل دوم

بازنگری منابع و مطالعات چاپ شده

21

فصل سوم:

روش اجرای پژوهش

26

تعریف جامعه پژوهش

26

تعداد نمونه، روش نمونه گیری، معیارهای انتخاب نمونه

26

نوع پژوهش و روش انجام كار

26

ابزارهای بكارگیری

27

روش های تجزیه و تحلیل داده ها

27

رعایت نكات اخلاقی

27

فصل چهارم:

نتایج

30

جداول

31

فصل پنجم:

بحث و تفسیر و نتیجه گیری نهایی

37

محدودیت و پیشنهادها

40

بخش ضمایم:

فهرست منابع

43

پرسشنامه

46

چكیده انگلیسی

53

 

مقدمه

دیس پپسی عنوانی برای نامگذاری مجموعه ای از علایم و نشانه های غیراختصاصی گوارشی است علایمی كه اغلب، موجبات ناراحتی طولانی بیماران را فراهم می آورند. دیس پپسی یك سندروم است، به این معنی كه دربرگیرنده تعدادی از علایم و نشانه های گوارشی است، بدون اینكه بر تشخیص خاصی دلالت كند. یافتن مكانیسمی كه توجیه كننده بروز علایم دیس پپسی باشد نیاز به بررسی بیمار و اغلب انجام آزمونهای پاراكلینیكی دارد.

مواردی وجود دارند كه در آنها هیچ كدام از مطالعات بالینی و پاراكیلینیكی، منجر به كشف یك مكانیسم شناخته شده كه پیدایش علایم را توجیه نماید نمی شوند. در این موارد از اصطلاح دیس پپسی عملكردی functional dyspepsia استفاده می شود.

اساساً اختلالات عملكردی (Functional) در برابر بیماریهای ارگانیك (Organic) قرار می گیرند. به طور كلی دیس پپسی به دو نوع عمده 1) با زخم 2) بدون زخم تقسیم می شود.

نوع بدون زخم آن بیمارانی هستند كه دارای سمپتوم های دیس پپسی هستند. بدون آنكه شواهدی از بیماریهای عضوی توجیه گر آن یافت شود (20/19) شایعترین بیماریهای عضوی كه منجر به دیس پپسی می گردند زخمهای پپتیك معده و اثنی عشر، رفلاكس معدی، مروی، سرطان معده، گاستروپازی، سنگ صفراوی می باشند (21)

دیس پپسی از شایعترین شكایات بیماران مراجعه كننده در درمانگاههای گوارش بوده و میزان بالایی از مشاوره های مربوط به این بیماری است (21) این بیماری دامن گیر متجاوز از یك چهارم جمعیت عمومی جهان است و یكی از علل شایع مشورتهای پزشكی می باشد و دربرگیرندة 5 درصد ویزیت بیماران در مطب ها و 70-40 درصد شكایات گوارشی آنان در درمانگاههای عمومی است (22) از آنجا كه هزینه بررسی ودرمان بیمارانمبتلا به دیس پپسی قابل توجه است و در مطالعات انجام شده هزینه متوسط بالغ بر یك میلیون دلار بدون محاسبات هزینه آندوسكوپی بر جامعه تحمیل می شود (22) از طرف دیگر این علایم كارایی بیماران را كاهش قابل ملاحظه ای می دهد، نیاز توجه به آن و یافتن راه حل مناسب براساس اتیولوژیهای ایجادكننده بر همگان مشهود است.

در بسیاری از بیماریهای عملكردی تأثیر اختلالات روانی همزمان، اثبات شده یا قویاً مورد شك قرار گرفته است. از طرفی با پیشرفت های قرن حاضر و افزایش استرسهای اجتماعی و قرار گرفتن اختلالات خلقی و به طور مشخصی افسردگی در رأس هرم كاهشامید به زندگیlife expectaicy با در نظر گرفتن این واقعیت كه بسیاری از اختلالات روانی خود را به صورت جسمی نشان می دهند لزوم دانستن نقش این اختلالات در بروز دیس پپسی مشخص بوده می توان بار اقتصادی زیادی از دوش جامعه بردارد.

با كشف مدیاتورهای شیمیایی گوناگون در بافتها و ارگانهای مختلف بدن و مشخص شدن نقش آنها در واكنش های زیستی، پنجره ای جدید برای نگریستن به رخدادهای مختلف سوماتیك، از ورای دنیای عظیم و متنوع روانپزشكی گشوده شده است. در واقع با نگاه به مدیاتورهای مشترك بین دستگاه عصبی و سایر ارگانها و تغییرات شناخته شده سطوح این مدیاتورها در جریان بیماریهای روانی، می توان مكانیسمهایی را برای بیان چگونگی پیدایش بیماریهای روان تنی (Psychimetic) یا عملكردی (Functional) تصور كرد. به این ترتیب، تعریف بیماریهای عملكردی به عنوان اختلالات بدون عامل اتیولوژیك چندان صحیح نخواهد بود. بلكه باید مكانیسم های درونزای را درنظر داشت كه مستقیماً، یا با واسطه به تأثیر فعالیتهای روانی بر اندامها و ارگانهای مختلف بدن اعمال اثر می نمایند.

در این مطالعه، دیس پپسی برای بررسی ارتباط بین اختلالات روانی و سوماتیك انتخاب شده است. در نوع عملكردی این بیماری، نقش افسردگی شناخته شده است. سعی بر این بوده كه علاوه بر تحقیق وجود ارتباطی از این دست در بیماران مورد مطالعه، تأثیر عوامل مداخله گر دیگر نیز درنظر گرفته شده، مقایسه ای نیز بین شیوه افسردگی در دیس پپسی عملكردی و نوع ارگانیك به عمل آید. اساساً در این پژوهش سؤال این است كه آیامیزان افسردگیدر كسانی كه دیس پپسی عملكردی دارند تفاوتی با كسانی كه دیس پپسی ارگانیك دانرد می كند یا خیر؟ و به همین دلیل به بررسی شیوع افسردگی در دو گروه مبتلا به دیس پپسی و دیس پپسی عملكردی پرداخته شده است.

بیان مسأله

دیس پپسی(Dyspepsia)

دیس پپسی یك نشانگان گوارشی است كه با تركیبی از درد شكمی و شكایاتی غیر از درد مشخص می شود. درد عموماً در بخش مركزی قسمت فوقانی شكم لوكالیزه می شود و ماهیت آن با درد ناشی از سایر سندرومهای گوارشی نظیر بیماری رفلاكس معده – مروی (GERD) و سندروم روده تحریك پذیر (IBS) متفاوت است (1).

تعریف دیگری كه برای دیس پپسی مطرح است تعریفی است كه Barbara etal از آن استفاده كرده اند و بدین صورت است كه علایم دوره ای یا پایدار شكمی، معمولاً در ارتباط با غذاخوردن، كه بیماران یا پزشكان معتقدند كه به علت ناراحتی در قسمت برگزیمال دستگاه گوارش ایجاد شده است اصطلاح دیس پپسی عملكردی ممكنست برای بیمارانی به كار رود كه این نوع از علایم را نشان می دهند و هیچ پروسه بیماری قابل توجهی در آنها شناخته نشده است (23).

این ستدروم دارای میزان شیوعی برابر با 50 درصد در جمعیت عمومی است و می تواند در نتیجه بیماریهای ارگانیك، سیستمیك و متابولیك متعددی به وجود آید، ولی در اغلب مواقع زمینه ای كه توجیه كننده ایجاد بیماری باشد، حتی پس از ارزیابی های دقیق و گسترده مشخص نمی شود در چنین مواقعی از عنوان دیس پپسی عملكردی (Functional Dyspepsia) استفاده می شود (2 و 1).

در این بیماری آنچه بیمار را آزار می دهد علاوه بر درك ماهیت آن عنوان شد، مسائلی نظیر نفخ، تهوع، سیری زودرس، احساس پری شكم، بلی اشتهایی، سوزش سردل و اروغ زدن هستند كه می توانند با یا بدون ارتباط با صرف غذا باشند (1).

مكانیسم هایی كه در حال حاضر برای توجیه Functional Dyspepsia درنظر گرفته می شوند به سه دسته تقسیم می شوند (a التهاب مخاط دستگاه گوارش (b حساسیت بیش از حد (Hypersensitivity) و اختلالات حركتی دستگاه گوارش (Dysmatility) (3 و 1).

در هر حال تنوع نشانه ها و علائم، مطرح كننده وجود مكانیسم های متعدد پاتولوژیك زمینه ای در دیس پپسی عملكردی است بر اساس مكانیسم های احتمالی زمینه ای، دیس پپسی به دو زیرگروه تقسیم می شود كه این دو زیرگروه در مطالعات و گزارشهای مختلف با نامهای متفاوتی عنوان شده اند، ولی در همة آنها اساس تئوری بر اساس تقسیم بندی تقریباً یكسان است این دو زیرگروه عبارتند از: دیس پپسی بدون زخم و دیس پپسی همراه با زخم.

دیس پپسی بدون زخم با نامهای عملكردی (Functional)، ایدیوپاتیك، essential و دیس پپسی اولیه نیز معرفی شده است.

دیس پپسی همراه زخم با عناوینی چون دیس پپسی دارای علت مشخص و دیس پپسی ثانویه مترادف است (6 و 5 و 4 و 1).

 

انواع دیس پپسی

1) دیس پپسی ثانویه

در 40 درصد از بیماران مبتلا به دیس پپسی می توان یك علت ارگانیك برای توجیه علائم پیدا كرد در این حالت دیس پپسی از نوع ثانویه و دیس پپسی دارای علت مشخص نامیده می شود. (5)

شایعترین بیماریهای ارگانیك كه منجر به دیس پپسی می شوند عبارتند از, اولسرپپتیك (در معده یا اثنی عشر) بیماری رفلاكس معده – مری (GERD)، كانسر معده، گاستروپارزی، كوله لیتیازیس، پانكراتیت حاد یا مزمن، بیماریهای كه منجر به سوء جذب می شوند، انگلهای روده ای، ضایعات ایسكیمیك روده ای و سرطانهای شكمی خصوصاً پانكراس (4).

2)دیس پپسی عملكردی

در حدود 60 درصد از مبتلایان به دیس پپسی، ارزیابیهای متعدد، به كشف عامل توجیه كننده علایم بیمار نمی انجامد. در چنین مواردی، دیس پپسی عملكردی، ایدیوپاتیك، اویله یا بدون زخم می نامند (6 و 1). این نوع دیس پپسی به صورت وجود درد و احساس ناراحتی مزمن برای حداقل یك ماه تعریف می شود ناراحتی های شكمی می توانند سیری زودرس، نفخ شكمی بعد از صرف غذا و تهوع، استفراغ و سایر علایم غیراختصاصی باشند. شكایت باید در دوره های زمانی قابل توجهی وجود داشته باشند، بدون اینكه شواهد بالینی و پاراكلینیكی اعم از آزمایشات بیوشیمی، اندوسكوپی، سونوگرافی و غیره منجر به بافته شدن یك بیماری ارگانیك توجیه كننده علایم شوند. البته، حتی با درنظرگرفتن این خصوصیات، هوز هم بین شكایات مربوط به دیس پپسی و علایم و نشانه های سندروم روده تحریك پذیر همپوشانی و تداخل وجود دارد. (7)

دیس پپسی بدون زخم خود به چهار دسته تقسیم می شوند این چهار دسته عبارتند از: دیس پپسی زخم مانند (ulcer like)، رفلاكس مانند (Reflux like)، اختلال حركتی مانند (Dysmotility like) و نوع غیراختصاصی (5).

در این فصل تلاش می شود تا حاصل تحقیقات انجام شده در رابطه با این موضوع كه تاكنون انجام شده و نتایج آن قابل استفاده و رهگشا در انجام این تحقیق می باشد گردآوری و ارایه گردد:

• پژوهشی در مجموعه WVS (پیمایش ارزش های جهانی) توسط “منصور معدل” از دانشگاه میشیگان و «آزادارمكی» از دانشگاه تهران انجام شده است.

در این پیمایش با نمونه هایی كه از سه كشور «مصر» ، «ایران» و «اردن» گرفته شده است به باورهای دینی دینداری، هویت ملی و ایستارها نسبت به فرهنگ غرب، خانواده و روابط جنسیتی تحلیل و مقایسه شده است.

نتیجه اصلی كه ایشان از تحقیق خود می گیرند این است كه «ماهیت رژیم حاكم» یك عامل مهم برای اختلاف جهان بینی مردم این سه كشور است. بین این سه كشور حكومت ایران، «حكومت تئوكراسی» و «دین سالاری» است. حكومت های مصر و اردن و خصوصاً حكومت مصر، سكولار است. به جهت اینكه این حكومت ها در درجات متفاوتی از اقتدار طلبی هستند، گروه های مخالف بیانات فرهنگی خود را در واكنش به جهت گیری های فرهنگی رژیم هایشان تنظیم می كنند. به همین علت در ایران جایی كه جامعه تحت تسلط رژیم كاملاً دینی اداره شده است مردم كمتر دینی. كمتر ضد غرب، بیشتر سكولار و بیشتر هوادار ارزش های مدرنیسم هستند تا مردم مصر و اردن كه حكومتشان سكولار و به طور قطعی هوادار غرب است.

پژوهشگران مذكور معتقدند یافته های تجربی آنها با پژوهش های تاریخی موجود همخوانی دارد. شواهد تاریخی متعدد حاكی از آن است كه جهت گیری ها وخط مشی هایفرهنگی دولت نقش تعیین كننده ای در روند فرهنگی جامعه دارد.

ایشان موارد مختلفی را از تاریخ كشورهای اسلامی ذكر می كنند كه در آنها مداخله فرهنگی حكومت های سكولار با ایدئولوژی تهاجمی، سبب سیاسی شدن دین و شكل گیری بنیادگرایی اسلامی شده است.

تحقیق مورد بحث علاوه بر نتایجی در مورد اختلاف جهان بینی مردم این سه كشور اسلامی به نتایجی هم در مورد اختلاف جهان بینی مردم در هر یك از این سه كشور می رسد. در این مورد نتایج به دست آمده حاكی از آن است كه عوامل تعیین كنندهعبارتند از: تنوعی از صفات اجتماعی پاسخگو مانند پایگاه اجتماعی، اقتصادی، جنس و سن و تحصیلات؛ كه سن و تحصیلات نشانه های خوبی برای راستای تغییر فرهنگی هستند.

در عین حال تحصیلات اثر قابل ملاحظه تری روی دیدگاه های فردی دارد. تأثیر متغیر سن و تحصیلات در این سه كشور یكسان نیست. در ایران پاسخگویان جوان تر و دارای تحصیلات بالاتر بیشتر ملی گرا بیشتر سكولار و كمتر دینی هستند. در مصر و اردن این اثرات (تأثیر سن و تحصیلات روی دین) قابل توجه و مشخص نیست. جالب است كه در هر سه كشور سطح تحصیلات با اعتماد به مسجد و اعتماد به دولت رابطه معكوس دارد.

پژوهشگران با قدری احتیاط نتیجه می گیرند كه معنی این رابطه منفی در ایران سكولاریسم بیشتر و دینداری كمتر است ولی در اردن و مصر تلاش دینی بیشتر را می فهماند.

• خانواده، دانشگاه وجامعه پذیریدینی:(طالبان 1378)

در این فصل تلاش می شود تا حاصل تحقیقات انجام شده در رابطه با این موضوع كه تاكنون انجام شده و نتایج آن قابل استفاده و رهگشا در انجام این تحقیق می باشد گردآوری و ارایه گردد:

• پژوهشی در مجموعه WVS (پیمایش ارزش های جهانی) توسط “منصور معدل” از دانشگاه میشیگان و «آزادارمكی» از دانشگاه تهران انجام شده است.

در این پیمایش با نمونه هایی كه از سه كشور «مصر» ، «ایران» و «اردن» گرفته شده است به باورهای دینی دینداری، هویت ملی و ایستارها نسبت به فرهنگ غرب، خانواده و روابط جنسیتی تحلیل و مقایسه شده است.

نتیجه اصلی كه ایشان از تحقیق خود می گیرند این است كه «ماهیت رژیم حاكم» یك عامل مهم برای اختلاف جهان بینی مردم این سه كشور است. بین این سه كشور حكومت ایران، «حكومت تئوكراسی» و «دین سالاری» است. حكومت های مصر و اردن و خصوصاً حكومت مصر، سكولار است. به جهت اینكه این حكومت ها در درجات متفاوتی از اقتدار طلبی هستند، گروه های مخالف بیانات فرهنگی خود را در واكنش به جهت گیری های فرهنگی رژیم هایشان تنظیم می كنند. به همین علت در ایران جایی كه جامعه تحت تسلط رژیم كاملاً دینی اداره شده است مردم كمتر دینی. كمتر ضد غرب، بیشتر سكولار و بیشتر هوادار ارزش های مدرنیسم هستند تا مردم مصر و اردن كه حكومتشان سكولار و به طور قطعی هوادار غرب است.

پژوهشگران مذكور معتقدند یافته های تجربی آنها با پژوهش های تاریخی موجود همخوانی دارد. شواهد تاریخی متعدد حاكی از آن است كه جهت گیری ها وخط مشی هایفرهنگی دولت نقش تعیین كننده ای در روند فرهنگی جامعه دارد.

ایشان موارد مختلفی را از تاریخ كشورهای اسلامی ذكر می كنند كه در آنها مداخله فرهنگی حكومت های سكولار با ایدئولوژی تهاجمی، سبب سیاسی شدن دین و شكل گیری بنیادگرایی اسلامی شده است.

تحقیق مورد بحث علاوه بر نتایجی در مورد اختلاف جهان بینی مردم این سه كشور اسلامی به نتایجی هم در مورد اختلاف جهان بینی مردم در هر یك از این سه كشور می رسد. در این مورد نتایج به دست آمده حاكی از آن است كه عوامل تعیین كنندهعبارتند از: تنوعی از صفات اجتماعی پاسخگو مانند پایگاه اجتماعی، اقتصادی، جنس و سن و تحصیلات؛ كه سن و تحصیلات نشانه های خوبی برای راستای تغییر فرهنگی هستند.

در عین حال تحصیلات اثر قابل ملاحظه تری روی دیدگاه های فردی دارد. تأثیر متغیر سن و تحصیلات در این سه كشور یكسان نیست. در ایران پاسخگویان جوان تر و دارای تحصیلات بالاتر بیشتر ملی گرا بیشتر سكولار و كمتر دینی هستند. در مصر و اردن این اثرات (تأثیر سن و تحصیلات روی دین) قابل توجه و مشخص نیست. جالب است كه در هر سه كشور سطح تحصیلات با اعتماد به مسجد و اعتماد به دولت رابطه معكوس دارد.

پژوهشگران با قدری احتیاط نتیجه می گیرند كه معنی این رابطه منفی در ایران سكولاریسم بیشتر و دینداری كمتر است ولی در اردن و مصر تلاش دینی بیشتر را می فهماند.

• خانواده، دانشگاه وجامعه پذیریدینی:(طالبان 1378)

محقق می خواهد به این سوال پاسخ دهد كه آیا تأثیر تحصیلات تنها بر افراد تحصیل كرده است یا اینكه دامنه نفوذ آن به فرزندان آن ها نیز كشیده خواهد شد؟

نتایج تجربی بیانگر آن است كه دینداری فرزندان خانواده های تحصیل كرده به نسبت دیگران از میزان ضعیف تری برخوردار است. ولی در هر صورت متوسط دینداری در جامعه ایران بالا و نزد این خانوارها هم بالاتر از متوسط مقیاس دینداری بوده است.

• دانشگاه ، دین، سیاست :(رجب زاده، 1379 200-183)

این پژوهش می كوشد به این سوال اساسی پاسخ گوید كه باورها و ارزش های دین در این روایات رسمی و سنتی آن تحت تأثیر فرهنگ دانشگاه چه سمت و سویی پیدا می كنند؟ و در جریان این چالش چه باورها و ارزش هایی به عنوان راه حل چالش مورد پذیرش افراد قرار می گیرد یا قابلیت پذیرش بیشتری می یابند؟

در باب دین ورزی در این تحقیق مولفه های گوناگونی مورد توجه قرار گرفته است كه مهم ترین آن ها عبارتند از: «راه شناخت خدا» ، «جهان بینی»، «نگاه افراد به دین» (سنتی، تجربه درونی، مادی گرایانه، عقل گرایانه).«تلقی افراد از كاركرد معرفت شناختی دین»، «جایگاه روحانیت در دین» ، «مناسك گرایی» ، «تكثرگرایی»، «تفسیرپذیری سكولاریزاسیون».

ابعاد دین در این پژوهش براساس مولفه هایی نوع بندی شده كه در ارتباط با بحث ارزش ها و باورهای علم قرار می گیرند. برخی از مهم ترین یافته های این پژوهش را به این شرح می توان خلاصه كرد:

• پاسخگویان به تعدد راه های شناخت معتقدند.

• دانشجویانی كه از پایگاه اجتماعی اقتصادی بالاتری برخوردارند نظر منفی تری نسبت به دین سنتی دارند.

• گرایش به سوی مخالفت با نقش سنتی روحانیت و ملازمه آن با دین در دانشجویان مشهود است. و نوعی كاهش باور به مرجعیت روحانیت در شناخت دین وجود دارد.

• قبول و موافقت با تكثرگرایی، گرایش كلی جمعیت است و روابط بین متغیرها حاكی از دخالت عوامل درون دانشگاهی و روابط ضعیف با عوامل فرا دانشگاهی است.

• در خصوص مناسك گرایی در دین، همانند تلقی سنتی از دین و نگاه به مرجعیت روحانیت نوعی قطب بندی در سطح افراد دانشگاهی (اجتماعی) محسوس است. در این رابطه متغیرهای «پایگاه اقتصادی- اجتماعی» افراد «سطح توسعه یافتگی» منطقه زندگی افراد نقش اساسی دارند. (همان 203-92)

• فعالیت های مذهبی:

بیماری های تنی راه به عهده دارد و قلمرو جامعه شناسی نیز آسیب شناسی اجتماعی نهاده می شود . ( سلیمی ، جامعه شناسی كجروی : 233)

 

آسیب شناسی اجتماعی

مطالعه ناهنجاری هاو آسیب های اجتماعی نظیر بیكاری ،اعتیاد،فقر، خودكشی، طلاق، ولگردی و گدایی و … همراه با علل آثار و عوارض ، شیوه های پیشگیری و درمان آنها به انضمام مطالعه شرایط بیمار گونه و نابسامان اجتماعی است . آسیب شناسی اجتماعی مطالعه خاستگاه اختلالها و بی نظمی هاو نابسامانی های اجتماعی است . ( ابهری ، آسیب های اجتماعی : 4)

نابهنجاری

یكی از مفاهیم نزدیك به انحراف است فرد نابهنجار كسی است كه فاقد سازگاری بافت كلی یك نظام باشد كه یادر كارایی یك نظام مفسر یا با انتظار و توقع مردم نا همخوان و یا از آنچه معمول و متداول و طبیعی شمرده می شود متمایز باشد . (محمدی، آسیب های اجتماعی زنان در دهة 80-1370 : 22)

به بیان دیگر رفتاری نابهنجار ، انحراف و آسیب تلقی می شود كه حاوی انحرافات گسترده ای از معیار های اجتماعی باشد . از نظر جامعه شناسی ، مشروعیت و نابهنجار خار بودن یك رفتار از نوع دیدگاه و انتظار یك جامعه یا هر گروه اجتماعی ناشی می شود و در صورتی انحراف تلقی می شود كه هنجارهای مكرر و در حدی گسترده نادیده گرفته شود . (شریعتمداری ، كتاب زنان ، شماره 17 : 52 )

 

بزهكار

كسی كه بر خلاف مسیر و موازین مورد قبول جامعه گام بر میدارد و رفتاری خلاف رفتار انسانهای منضبط و معقول انجام می دهد.

بزهكاری

شامل كلیه اعمال و ناهنجاری هایی می شود كه به دلیل عوامل روانی بیرونی از فرد سر زده و ضد ارزشهای اجتماعی محسوب می شود . (اصلاح و تربیت ، 1381 ، ج6و7 : 50)

جرم

از نگاه حقوقی هرگونه فعل یا ترك فعلی كه در قانون برای ان مجازات تعیین شده باشد جرم محسوب می شود . (جهانگیری، 1379 : 437)

مجرم

كسی است كه در زمان معین ، عمل او بر خلاف مقررات قانونی رسمی كشور باشد . وقوع جرم نه تنها نظم و ارامش و سلامت جامعه را بر هم می زند ، بلكه خسارات روحی و جسمی و مادی به افراد و آزادی و استقلال آنها وارد می سازد . ( شلویری و پولادی ، 1381 :146)

 

 

مشكل اجتماعی

مشكل با قید اجتماعی به موقعیت تعدادی از افراد در قالب گروههای سازمان یافته یا غیر سازمان یافته اطلاق می شود كه عمل آنها از سوی كل جامعه تایید نمی شود و در صورت استمرار عمل گروهی ،آسیب هایی برای كل جامعه ایجاد خواهد شد و افراد سعی دارند تا به رفع یا كاهش اثرات آن بپردازد.

جامعه شناسان كلاسیك مشكلات اجتماعی را در موقعیت های دردناك یا غیر مطلوب برای توده واقعی مردم تلقی كرده اند .

روسپیگیری

در فرهنگ جامع روان شناسی ـ روان پزشكی ـ دكتر نصرا… پورافكاری درتعریف روسپگیری می كوید: «این اصطلاح به معادله پایاپای بی بند و بارانه جنسی توسط مرد یا زن (روسپی كه ممكن است مرد باشد یا زن باشد) بر كسب درآمد و تأمین معاش اطلاق می شود.»

نوع رابطه میان روسپی و مشتری نوعی تحقیر متقابل است.

روسپیگری معمولاً با سایر انواع آسیب شناسی روانی ـ اجتماعی ، نظیر اعتیاد ، جرم ، جنایت و الكسیم، همراه است. زن های روسپی به درجات مختلف اختلال شخصیتی دارند ودر بعضی موارد قوای هوشی پایین تر از معمول را دارا هستند .برخی از آنها همجنس گرایند و احساس خصومت خود را از طریق تحقیر وی با درگیر ساختن او در رابطه غیر اجتماعی و غیر اخلاقی ابراز می كنند.مردان روسپی كه اغلب در جوامع غربی خود را در اختیار پیرزنان و همجنس بازان می گذارند هر چند خود نیز غالباً همجنس گرا هستند، اغلب سرد مجازند. (كامكار و همكاران ، 1383: 296)

هدف پژوهش:

یكی از بزرگ ترین چالشهای بشری توسعه روابط معنی دار و رضایت در زندگی است. مادامی كه فرد به نیازهای هیجانی خود و دیگران توجهی نكند. ارتباط موثری با افراد نخواهد داشت. اگر فردی درك هیجانی خوبی داشته باشد. می تواند از تغییرات روحیه و درك احساسها بهره میبرد و از چنین دركی برای اداره كردن و كنار آمدن با هیجانها استفاده كند. (پتن به نقل از اعتصامی 82)

با توجه به اهمیت و تأثر وش هیجانی در زندگی و پیشرفت افراد. در این تحقیق بر آن شدیم تا هوش هیجانی را در كودكان كار و خیابان و كودكان عادی مورد بررسی و مقایسه قرار دهیم.

اهمیت موضوع پژوهش

بحث بر سر اهمیت هوش هیجانی پیوند میان عاطف، شخصیت را شامل می شود از دیدگاه ارسطو مشكل انسان در این نیست كه از هیجان برخوردار است، بلكه آنچه اهمیت دارد مناسب بودن هیجان و نحوه ابراز آن است (كلمن 1998)

با توجه به مقوله هوش هیجانی در زندگی روزمره روابط میان فردی و اجتماعی و نقش آن در پیشرفت موفقیت آمیز انسانها و جدید بودن این مقوله و از طرفی تأثیر وضعیت زندگی كودكان در روابط اجتماعی آنها پژوهش حاضر در پی رسیدن به این هدف است كه آیا بین هوش عاطفی كودكان عادی و كودكان كار تفاوت معنی داری وجود دارد یا خیز. زیرا كودكان كار و خیابان به دلیل وضعیت خاص زندگی و شرایطی كه در آن به سر می برند در معرض هیجانهای متفاوتی قرار می گیرند كه گاه ممكن است ویژگی های درون فردی (خودآگاهی، ادارة هیجانها خود انگیزی هم حسی و تنظیم روابط) را پرورش دهد و گاه باعث سركوب آنها گردد.

فـصل دوم

پیشـینه

پیشینة هوش هیجانی را می توان در ایده و كسلر به هنگام تبیین جنبه های غیر شناختی هوش عمومی جست و جو كرد. وكسلر در صفحه 103 گزارش 1943 خود دربارة هوش می نویسد كوشیده ام نشان دهم كه علاوه بر عوامل هوش عوامل غیر هوشی ویژه ای نیز وجود دارند كه می تواند رفتار هوشمندانه را مشخص كند. نمی توانیم هوش عمومی را مورد سنجش قرار دهیم. مگر اینكه آزمونها و معیارهایی نیز برای سنجش عوامل غیر هوشی در بر داشته باشند. وكسلر در كارهای خود به تلاش های دال حسی به سنجش حیات غیر شناختی هوش نیز اشاره كرده است. نتیجه كوشش های دال در مقیاس رشد اجتماعی وایلند منعكس است.

پیر (1984) نیز بر این باور بود كه تفكر هیجانی بخشی از تفكر منطقی است و به این نوع تفكر یا به معنای كلی تر هوش، كمك می كند. روان شناس دیگری نظیر مایر (1993) و سالووی نیز پژوهش های خود را بر جنیه های هوشی هیجانی متمركز كرده اند (جلالی 1381) پیش از 1990 پاین (1968) برای نخستین بار واژه هوش هیجانی را به كار برد و چنین نوشت:

یكی از دلایلی كه بسیاری از پژوهشگران در حال حاضر هوش هیجانی را مورد مطالعه قرار می دهد. این است كه افرادی هوش هیجانی بالایی دارند در برخی جنبه های از دیگر افراد جامعه مؤثرترند.

هوش هیجانی، احساس و تفكر را به كار می گیرد و موفقیت افراد را به زندگی بهترین نحو پیش بینی می كند (بس 1996 و هنگ 1996 به نقل از مایر سالوی و كارسو 2000)

شایان ذكر است كه ایده هوش هیجانی پس از 50 سال بار دیگر توسط گاردنر (1983) استاد روان شناس دانشگاه هاروارد دنبال شد. وی هوش را مشتمل بر ابعاد گوناگونی چون زبانی، موسیقیایی، منطقی ریاضی جسمی میان فردی و درون فردی می داند. گاردنر وجوه شناختی مختلفی را با عناصر از هوش شناختی یا به گفته خودش شخصیتی تركیب كرده است. بعد غیر شناختی مورد نظر او مشتمل بر دو مؤلفه كلی است كه وی آنها را با عناوین استعدادهای درونی و مهارت های میان فردی معرفی می كند. به نظر گاردنر هوش هیجانی متشكل از دو مولفه هوش درون فردی و هوش میان فردی است.

طی یافته های كلمن (1998) سالووی و مایر (1990) اولین تعریف رسمی از هوش هیجانی مطرح می شود. در همان سال نیز مایر و سالوی همراه با دی پائولو اولین آزمون توانایی های هوش و هیجانی را به ثبت رساندند یك آزمون توانایی به جای اتكا به گردش دادن شخصی توانایی ها. توانایی های واقعی را می سنجد از آن پس از هر كسی در زمینه تحول مفهوم هیجانی به عنوان هوش حقیقی شناخته شده اند.

بار آن هوش غیر شناختی را عامل مهمی در تعیین توانمندی افراد برای كسب موفقیت در زندگی تلقی می كند و آن را با سلامت عاطفه- یعنی وضعیت روانی یعنی و در مجموع سلامت هیجانی- در ارتباط مستقیم می بیند. بار آن برای اولین بار بهره هیجانی (EQ) را در برابر IQ كه اصطلاح شناخته شده و مقیاسی برای سنجش هوش شناختی است مطرح كرد و از سال 19810 به تدوین پرسشنامه بهره هوش هیجانی EQ و توصیف كمی هوش شناختی تنها شاخص عمده برای پیش بینی موفقیت فرد نیست.

منابع و مؤاخذ

فصل اول

كلیات تحقیق

مقدمه

هیجان ما بسیار پیچیده تر از آن هستند كه ابتدا به چشم می خوردند . در هنگام اول همگی هیجان ما را به عنوان احساس می شناسیم ما شادی وترس را می شناسیم زیرا جنبه ی احساسی آنها طبق تجربه ی ما خیلی با ند هستند وقتی با تهدیدیمواجه می شویمترس یا به سمت هدفی پیشرفت می كنیم (شادی )تقزیباًغیر ممكن است كه متوجه جنبه ی احساسی هیجان نشویم . اما به همان صورتی كه بینی بخشی از صورت است ،احساس نیز فقط جزئی از هیجان است ،هیجان ما چند بُعدی هستند . آنها به صورت پدیده های ذهنی ،زیستی ،هدفمند واجتماعی وجود دارند ،هیجان ها تا اندازه ای احساس های ذهنی هستند به این صورت كه باعث می شوند به شیوه خاصی ،مثل عصبانی یا خوشحال ،احساس كنیم امّا هیجان ها واكنش های زیستی هستند زندگی پر از چالش ها ،استرس ها ومشكلاتی است كه باید حل شوند وهوش هیجانی به عنوان راه حلهایی برای این چالش ها ،استرس ها ومشكلات وجود دارند ،هیجان ما با هماهنگ كردن احساسات ،بر انگیختگی ،هدف وبیانگری فر آیندهای هیجان وضعیت ما در ارتباط با محیط امان تثبیت می كنند دلیونیسون (1999 ) وما را به پاسخهای اختصاصی وكار آمدی مجهز می كند كه با مسایل بقای جسمانی واجتماعی متناسب هستند بر خی اعتقاد دارند كه هوش هیجانی هیچ هدف مفیدی ندارد به نظر آنها هیجانها فعالیت جاری را مختل می كند ،رفتا را آشفته می كنند وعقل ومنطق را از ما می گیرند هَپ (1948).مندله (1984)این پژوهشگران هیجان وهوش هیجانی معتقدند كه هیجانها هزاران سال قبل وظایف تكاملی سهمی داشتند اما در دنیای مدرن امروزه دیگر این وظیفه را ندارند این موضوع با این اظهار نظر كه هیجان قبل از رفتار واقع می شوند تا به سازگاری با شرایطی كه مواجه می شویم كلك كنند در تضادهای آشكار قرار دارند . وهمه قبول دارند كه هیجانها به نحوی كه فكر ،احساس ورفتار می كنیم تأثیر دارند ،بنابراین مسئله این است كه آیا هیجانها سازگارند وكار كردی هستند یا ناسازگارند وغیركاركردی علت اینكه مرد وجناح مسئله (كاركردی در برابر غیر كاركردی )معنی دارند این است كه هر درست هستند ،هیجانها هم شاهكار طرح تكاملی هستند به هوش هیجانی انسان در غالب طرح دو سیستمی عمل می كند ،جنبه ی زیستی سیستم هیجان جنبه ای است كه انسانها با سایر حیوانات در آن سهیم اند وآن بخشی از سیستم هیجان است كه برای حل كردن تكالیف اساسی زندگی تكامل یافته است چون تعداد كمی از تكالیف راتعاءاساسی هستند وسیستم هیجان وهوش هیجانی به صورت قالبی پاسخ می دهد كه پاسخها محدود ،اما بسیار مناسبی رابیدجوهماهنگ می كند واین شیوههای قالبی پاسخ دهی به تكالیف اساسی زندگی همانهایی هستند كه در اول مطالب بیان كردیم .

(جان مارشال ریو به تألیف یحیی سید محمدی .ص338.سال 1385)

بیان مسئله

همان گونه كه ارزیابی به آگاهی شناختی از هیجان كمك می كند ،تعادل اجتماعی به آگاهی اجتماعی از هوش هیجانی كمك می نماید ،علاوه بر این موقعیت اجتماعی –فرهنگی ای كه فرد در آن زندگی می كند به آگاهی فرهنگی از هیجان كمك می نماید وروانشناسان اجتماعی ،جامعه شناسان و…دیگران معتقدند كه هیجان لزوماًپدیده ای خصوصی زیستی ودرون روانی نیست .در عوض آنها باور دارند كه بسیاری از هیجانها واستفاده از هوش هیجانی از تعامل اجتماعی وبستر فرهنگی سرچشمه می گیرد وكسانی كه ساختار فرهنگی هیجانی را بررسی می كنند خاطر نشان می سازند كه اگر فرهنگی را كه در آن زندگی می كنند تغییر دهید ،خزانه ی هیجانی شما نیز تغییر خواهد كرد برای مثال هوش هیجانی افرادی كه در مناطق مختلف زندگی می كنند ممكن است با هم فرق كند وتأثیر بسزا در تحصیل وپیشرفت آنها در تحصیلشان هم داشته باشد معمولاً مهمترین منبع هیجان روزمره ما افراد دیگر هستند وحل وفصل مشكلات خودمان ودیگران وقتی با دیگران تعامل می كنیم در مقایسه با زمانی كه تنها هستیم یعنی از هوش هیجانی بیشتر استفاده می كنیم اگر رویدادها وتجربیاتی را دنبال كنیم كه باعث شوند واكنش هیجانی داشته باشیم باعث می شود كه به فكر بیفتیم كه هوش هیجانی به هیجان ما به كار افتاده است . ما در مقابل دیگران به این نتیجه می رسیم كه دیگران نه تنها باعث می شوند كه هیجانها را درما ایجاد شوند بلكه به طور غیر مستقیم از طریق اشاعه ی هیجان نیز بر ما تأثیر می گذارد وباعث می شود ما از طریق هوشی وارد عمل می شویم (بهادری .1384.ص98).

اهمیت وضرورت تحقیق

دید . یك سوم از بیماران بستری در
بیمارستان های روانی اشخاص هستند ، كه چهل و پنج سال بیشتر ندارند و اگر پیران اجتماع ما زندگی بی ثمر و بیهوده را گذرانده دائماً در تخیلات گذشته غوطه ور باشند به احتمال قوی تعدادشان در بیمارستان های روانی روبه افزایش خواهد گذاشت . (شاملو ، سعید ، س 1372 )

واكنش شخص به بازنشستگی و روش مواجه شدن وی با آن ، اثر مهمی روی سلامت روانی او دارد . در صورتیكه فرد احساس كند كه كار او تمام شده است و او دیگر قادر به انجام فعالیت مفید نیست ، در این صورت زمینه را برای كج خلقی ،
بی تفاوتی و افسردگی دیده می شود .

اگر او احساس كند كه فردی زائد یا بی خاصیت است ، احساس عدم كفایت و و حقارت در او بیشتر می شود .

واكنش به بازنشستگی با اشكال فوق ، موجب عدم كفایت و عدم سازگاری می شود .

بنابراین شخص باید به منظور استفاده از نیروی علاقة خود احساس اعتماد و رضایت خاطر را از كار خود ، به فعالیت ها و به كار و سرگرمی هایی ادامه دهد . او باید علاقه مندیهای خود را حفظ كرده آنها را گسترش دهد . نقش فعالی را در مسائل و حوادث جاری اتخاذ نماید و در بحث با دوستان ، نظرات خود را درباره آنها بیان كند . او باید علاقه بیشتر نسبت به دیگران سعی كند به هر گونه تمایل برای افزایش خودبینی مقابله كند . (لینفوردیس 1367-ص120)

تقریباً ، هر شخص در طول زندگی ، احساس افسردگی می كند . اكثراما گاه وقت ها احساس غم و رخوت می كنیم و به فعالیت های لذت بخش ، علاقه ای نشان نمی دهیم .

افسردگی پاسخ طبیعی ، آدمی به فشارهای زندگی است . فشار روانی بطور ساده یك مكانیزم روانی است ، كه عكس العمل های تحریكی و عاطفی را در برابر عوامل تهدید كننده و نامطبوع در كل موقعیت زندگی در بر می گیرد . شخص افسرده ، در احساس بی كفایتی و بر ارزشی غوطه ور می شود و ممكن است به فكر خودش بیافتد.

افسردگی در میان افراد سالخورده جدی و فراگیری است . افزایش طول عمر اشخاص نیز بر اهمیت آن می افزاید ، نشانه هایی همچون كم حوصلگی ، كاهش عزت نفس ، بی علاقگی به فعالیت های اذت بخش و كم شدن اشتها ، لزوماً بخش طبیعی زندگی سالمندان نیست . كاهش حدود یك دوم عاطفه و سایر اختلالات ذهنی در اشخاص 60 سال به بالا در صورت درمان متناسب برطرف می شود . افسردگی بر روی كل ارگانیزم اثر می گذارد و تمام حوزه های زندگی فرد را تحت تاثیر
قرار می دهد . این اثر در احساسات نیرو ، كشش ، شخصیت و علایق فرد نمایان
می شود .

طور حتم تأثیر خواهد گذاشت، لذا محقق برآن است تا نظرات و دیدگاه معلمین را نسبت به این مهم به رشته تحریر درآورد. لذا موضوع تحقیق عبارت است از :

بررسی میزان تأثیر اردوهای تربیتی – آموزشی

بر رشد شخصیت دانش آموزان پس مقطع ابتدایی منطقه تبادكان از دیدگاه معلمین مربوطه در سال تحصیلی 78-77

اهداف تحقیق

بررسی و شناخت علل و عوامل اردوهای تربیتی – آموزشی در رشد اجتماعی دانش آموزان از دیدگاه معلمین مربوطه

آشنائی با نظرات معلمین نسبت به نقش اردوهای تربیتی – آموزشی بر رشد اخلاقی دانش آموزان تحقیق و مطالعه دیدگاههای معلمین مربوطه نسبت به نقش اردوهای تربیتی – آموزشی در كاهش انحرافات دانش آموزان

آگاهی از نظرات معلمین نسبت به تأثیر اردوهای تربیتی – آموزشی بر رشد قوای ذهنی و جسمی دانش آموزان

بررسی میزان تفاوت و نگرش معلمین و مربیان نسبت به نقش و اهمیت اردوهای تربیتی – آموزشی

سئوالات تحقیق

• آیا برنامه ریزی اردوهای تربیتی – آموزشی با توجه به اهمیت نیازهای رشد شخصیت دانش آموزان دورة ابتدائی تهیه می شود ؟

• برنامه ریزی اردوهای تربیتی – آموزشی به نیازهای رشد عاطفی دانش آموزان توجه كافی می شود ؟

• 

• آیا در برنامه ریزی اردوهای تربیتی – آموزشی به نیازهای رشد عاطفی دانش آموزان توجه كافی می شود ؟

• آیا در برنامه ریزی اردوهای تربیتی – آموزشی به رشد توانائی ذهنی دانش آموزان توجه می شود ؟

• در برنامه ریزی اردوهای تربیتی –آموزشی تا چه حد به اهمیت رشد قوای جسمانی دانش آموزان توجه كافی می شود ؟

• آیا در برنامه ریزی اردوهای تربیتی – آموزشی به رشد مفاهیم آموزشی و ایجاد علاقه نسبت به تحصیل در نظر گرفته می شود ؟

اهمیت وارزش موضوع تحقیق

الهوا و العبوا فانی اكره ان یری فی دینكم غلظه حضرت رسول اكرم (ص)

رفتار خود را با نرمی و بازی همراه كنید

زیرا دوست ندارم كه در راه و روش شما درشتی و خشونت دیده شود.

از دیدگاه نظام تربیتی اسلام، انسان به اراده خداوند خلیفه خدا در روی زمین قرار داده شده است.

پس باید خدایگونه شود و به اخلاق الهی آراسته گردد و مظهر اسماء الحسنی شود. او در حركت از خودی خود و رسیدن به لقاء الله در مسیر و حركتی دائمی است و در این راه از تمامی موهبات خداوندی كه بدو عطا شده است اعم از اعضاء و جوراح و نیروهای نهانی خویش استفاده می نماید. چون معلومات و مهارت های مختلف انسان جنبه اكتسابی دارد. لذا برای به فعلیت درآوردن استعدادها و قوای خویش اعم از ظاهر و باطن لازم است به آموزش و تمرین بپردازد و اهمیت اردوهای تربیتی – آموزشی برای رسیدن به كمال لایق انسانی در همینجا آشكار می شود.

بطور كلی اهم اهداف اردوهای تربیتی – آموزشی در سه بخش خلاصه می شود :

• ساختن شخصیت انسانها و تربیت و تزكیه آنها

به منظور ثبت و گسترش یافتهای این پژوهش وگشوده شدن افقهای نوین در این زمینه وزمینه های مشابه پیشنهادهای زیر به پژوهشگران ومحققان آینده توصیه می شود:پیشهاد می شود پژوهشی مقایسه ای برای بررسی سطح عزت نفس و شدت افسردگی در بین بیماران افسرده وافراد بهنجار صورت گیرد.

-پیشنهاد دیگر مقایسه افراد ورزشکار و غیرورزشکار از نظر میزان وسطح عزت نفس می باشد .

– بالاخره بعنوان آخرین پیشنهاد رابطه عزت نفس وهوش برای مقایسه بین افراد تیز هوش وافراد متوسط میتواند موضوع پژوهش جذابی را فراهم سازد.

3-محدودیتهای پژوهش

خودبه کنار آمدن با چالشهای اولیه زندگی است .هرچه عزت نفس ما محکمتر و بیشتر باشد ،برای برخورد با مشکلاتی که در زندگی خصوصی ودر کار و شغلمان بروز می کند،آمادگی بیشتری داریم .افسردگی یکی از متداول ترین مشکلات روانی در جهان است و در واقع از این جهت مقام اول را داراست .وسعت این ناراحتی تابدانجاست که آن را با سرما خوردگی مقایسه میکنند.(زلیگمان ،1975)براساس آمار ارایه شده بین 9تا26درصد زنان و5تا12درصد مردان در طول زندگی خود ممکن است عوارض ونشانه های مختلف افسردگی را از خود نشان می دهند. حداقل 12درصد از جمعیت کشورهای پیشرفته در طی عمر خود برای معالجه علائم افسردگی به متخصصان روانی مراجعه می کنند و حدس زده می شود که 75درصد افراد یکه در موسسات درمان روانی بستری می شود دچار افسردگی هستند زنان دو برابر بیشتر از مردان به افسردگی دچار هستند واین نسبت در جمعیت های بالینی نیز گزارش شده است.(براون وهریس ،1978).مطالعاتی که در سالهای اخیر از طرف متخصصان سازمان جهانی بهداشت³(WHO)در کشورهای در حال توسعه آسیا و آفریقا انجام گرفته از افزایش دامنه شیوع افسردگی در میان ملل در حال رشد حکایت دارد.(سازمان جهانی بهداشت،1973) .احتمال بهبود افسردگی در اشخاص جوانتر نسبت به افراد مسنتر بیشتر است ونیز احتمال تجربه مجدد بیماری درآنها کمتر می باشد .(رونیزوهمکاران ،1984،بلاکروکلار،1987)در اجتماع امروزی کار بیش از پیش اهمیت پیدا می کند.وقتی یکدیگر را ملاقات می کنیم پس از سلام واحوال پرسی،اولین سئوالی که معمولا مطرح می شود این است: چکار می کنید؟کار نه تنها منابع مالی و سطح زندگی افراد را بهبود می بخشد،بلکه برسلامت جسمی وروانی آنها نیز اثر مثبت می گذارد.

اینجاست که گفته اقبال لاهوری مصداق پیدا می کند:

((ما زنده به آنیم که آرام نگیریم موجیم که آسودگی ما عدم ماست ))

امروز پیدایش و گسترش سریع شهرها وافزونی شدید جمعیت آن همراه با مسایل و مشکلات خاصی است که در طول تاریخ سابقه ندارد. اشتغال نیروی انسانی ،مهمترین و اصلی ترین هدف برنامه ریزی در هر کشور است و بدون آن زندگی فردی و اجتماعی تامین نمیشود چرا که که بیکاری نوعی بیماری و زمینه ساز بسیاری از نابسامانی ها و مشکلات می باشد.

در حال حاضر یکی از مسایل مهم در کشور ما ایران ،بیکاری است بویژه در قشر دانشجو وفارغ التحصیلان دانشگاهها که موجب مشکلات روحی وروانی عدیده ای در این افراد شده است .هدف از ارایه این پژوهش ،نقش اشتغال و بیکاری در عزت نفس میزان افسردگی دانشجویان می باشد وتلاش براین است که پژوهش حاضر حتی الامکان مورد توجه و استفاده مسئولین قرار گیرد.

بیان مساله

مساله عزت نفس و مقوله خود ارزشمندی از اساسی ترین عوامل رشد مطلوب شخصیت است .از برجسته ترین ویژگی های صاحبان تفکر واگر او افراد اخلاق ،داشتن اعتماد به نفس واحساس خود ارزشمندی بسیار بالاست .عزت نفس همیشه یک نیاز شخصی ضروری بوده که دردهه آخر قرن حاضر از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است .بررسی درباره شکست های شغلی نشان می دهد که یکی از دلایل محرز این شکستها (ترس از تصمیم گیری)است.تمام کسانی که در هر درجه و مقام قرار دارند،از سطح مدیران عالی رتبه تا کارکنان صفوف مقدم به عزت نفس بیشتر احتیاج دراند و توجه به این نکته برای درک بیکاری سطح بالا ضرورت دارد مفهوم عزت نفس نباید با مفهوم خود پنداره اشتباه شود .خود پنداره عبارت است از مجموعه ویژگیهایی که فرد برای توصیف خویشتن بکار می برد. یک فرد ممکن است خودش را یک فوتبالیست خوب،علاقمندبه داستانهای علمی بداند که اینها محتوای خود پنداره را تشکیل می دهند و اما عزت نفس عبارت از ارزشی است که اطلاعات درون خود پنداره برای فرد دارد واز اعتقادات فرد در مورد تمام صفات وویژگیهایی که دراو هست ناشی می شود مفهوم افسردگی از دیدگاه آسیب شانسی یک حالت درونی است که باغمگینی ،بیحوصلگی ،دلتنگی یا دل گرفتگی ظاهر می شود وشامل یک طیف وسیعی است که در یک سر این طیف حالات طبیعی ودر سوی دیگر آن حالتهای کاملا بیمار گونه قرار دارد. برای بیماری افسردگی تب مثال خوبی است: به دنبال در بخشی از بدن،آماس بوجود می آید این آماس موجب تظاهراتی از تنش می گیردد که خود را به شکل تب بروز میدهد اما تب نیز به نوبه خود مکانیسم های دفاعی بدن را بر می انگیزد مانند: ازدیادی گلبولهای سفید یا پادتن ها که با ارگانیسم های عفونت را مبارزه می کنند. بنابراین بیماری حاصل از تب ،هم درد و هم واکنش در برابر آن است .افسردگی را یم توان به همین گونه در نظر گرفت نشانه های حقیقی ناآشکار و نشانه های آشکار بیماری افسردگی ،همانطور که توصیف شد می توانند هم نتیجه فشار وارده برفرد وهم ناشی از بسیج مکانیسم های دفاع روانی فردباشند که در برابر آن فشار سازگاری بوجود می آورند.بیکاری یا از دست دادن شغل نیزخود به عنوان یک رویداد مطلوب در زندگی میتوانند در درجه افسردگی فرد نقش داشته باشد. با توجه به مطالب فوق ،پژوهش حاضر به طور کلی به دنبال پاسخی برای سئوالهای زیر است:

1- آیا در جامعه ما نداشتن شغل یا از دست دادن آن تاثیری در عزت نفس افراد دارد؟

2- آیا بیکاری به عنوان یک عامل نقشی در درجه افسردگی دارد؟

3-آیا دانشجویان شاغل از نظر سطح عزت نفس در سطح بالاتری از دانشجویان بیکار قرار دارند؟

4-آیا افراد شاغل از نظر میزان افسردگی در سطح پایین تری از افراد بیکار قرار دارند؟

یکی از موضوعات مهم در بهداشت روانی عزت نفس می باشد. که منظور همان عزت نفس وخودپندار فرد می باشد.

دو مفهوم کلیدی در مورد عزت نفس وجود دارد:

1-احساس دوست داشتن وپذیرش توسط دیگران

راهکارهایی جهت کمبود اطلاعات فرهنگی در رسانه ها ارائه شود و اینکه تا چه حد رسانه ها می توانند بر نحوه انتقال فرهنگ تأثیر گذار باشند .

5- ضرورت تحقیق:

همانطور که می دانیم فرهنگ یکی از عوامل پیشرفت جوامع است و کشوری که سطح فرهنگ پایینی داشته باشد الزاماً در موارد مختلف اقتصادی و اجتماعی و غیره هم پیشرفت نخواهد کرد و یکی از عواملی که تأثیر بسزایی در آموزش فرهنگی ارتقاء فرهنگ دارد رسانه ها هستند که باعث اوج یا سقوط فرهنگ در جامعه ای می شوند و همین طور دیده می شود که بسیاری از کشورها در فقر بسیار فرهنگی به سر می برند دو در برخی کشورها رسانه ها جامعه خود را هدایت می کنند . پس ضرورتی که رابطه ی بین فرهنگ جامعه و رسانه وجود دارد و همچنین راهکارهای مختلفی که رسانه می تواند در بهبود این مسئله ارائه دهد بررسی شود و تأثیر فرهنگ بر رسانه و بالعکس و تأثیر مخاطبان بر رسانه و بالعکس و تمامی مواردی که می توان آنها را در ارتقاء یا رکود فرهنگی یک جامعه جای داد بررسی کرد تا بتوان به وسیله این تحقیق نقش رسانه بر فرهنگ سازی را یادآوری و راه حل هایی را بتوان ارائه کرد تعریف اصطلاحات و واژه ها:

فرهنگ Culture فرهنگ به معنای دانش، ادب، علم و معرفت تعلیم و تربیت آثار علمی و ادبی یک قوم یا علت و نیز به معنی فرهنگ لغت نیز هست .

فرهنگ جمعی Massculture

جوامع توده وار: Masssocity از نظریه های * و رامت است که وابستگی های متمایل نهادهای مقتدر جامعه و رسانه های عمومی و یکپارچگی آنها را بیان می کند .

افکار عمومی Public opinion داشتن نظرات مشترک در یک جمع و گروه کثیری از مردم و جامعه را افکار عمومی گویند .

برجسته سازی : Sharpeniny به معنای بزرگ جلوه دادن بیش از حد یک چیز یا موضوع است .

پیام :Massaye پیام معنی و مفهومی است که از طرف شخصی به شخص دیگر می فرستند تا معنی مورد نظر در ذهن او تجلی یابد و همان پیغام یا پیام در ذهن افراد است

جهانی شدن : مارشال مک لوهان: دهکده جهانی تغییر فرهنگ و از بین رفتن مرزها توسط رسانه های جمعی

تبلیغ جمعی Masspropagnda Masspripagandda

فصل دوم:

تاریخچه تحقیق :

موضوع ارتباط از یونان باستان تا قرن هجدهم ، بیشتر از لحاظ ذهنی و محتوایی مطرح بوده است و اندیشمندان اجتماعی همواره ترغیب را معادل ارتباط می دانستند با پیدایی انقلاب صنعتی و آغاز عصر روشنگری علمی و ادبی در اروپا مسئله ارتباطات، بیشتر به قلمرو سیاسی اجتماعی گام نهاد و به طور مستقیم به امور روزمره حیات اجتماعی پیوند خورد و به عنوان یک پدیده عینی ، مورد توجه قرار گرفت . با پیچیدگی جامعه بشری و گسترش تکنولوژی، توجه به شیوه انتشار و کانالهای پخش اندیشه های انسان اهمیت فراینده ای یافت و موضوع ارتباطات ، ابعاد تازه تری به خود گرفت . گروههای اجتماعی برای کسب امتیازات بیشتر بر سر تصرف ابزار های پخش پیام با یکدیگر به ستیزه پرداختند و در میان مطبوعات به عنوان مهمترین کانال پخش عمومی، سرچشمه اختلافات اجتماعی و یکی از عوامل انسجام جامعه و همبستگی میان فرد و جامعه و حل و فصل تنشها و کشمکش های میان گروههای اجتماعی مورد توجه قرار گرفت.

در دهه های 1930 و 1940 متغیر های جدیدی در حوزه ارتباطات کشف شد که بیشتر جنبه روانشناختی داشت از نیمه های قرن بیستم پژوهشهای مربوط به ارتباطات اجتماعی در پرتو کوششهای ثمر بخش اندیشمندانی چون پل ( ازارسفلد، کورت لوین، هارولدلامول، کارل ها ولند ، کارل دویچ و ….) به ثمره نشست . پژوهش در حوزه ارتباطات اجتماعی جنبه تجربی به خود گرفت و موضوعات جدیدی بر اساس متغیر های روانشناختی و جامعه شناختی مطرح شد که از میان آنها به چهار موضوع عمده می توان اشاره کرد .

• موضوع تبلیغات و تأثیر آن بر روند شکل گیری افکار عمومی که در فاصله میان دو جنگ جهانی ، توسط اندیشمندانی نظیر لوملی، لی ولی، و تونیس، وبلومن استاک و … مورد توجه قرار گرفت آنچه در این پژوهش جلب توجه می کرد و وحشت همگان را برانگیخته بود ، شعار های ترقی خواهانه و مردم پسندی بود که یکی از عوامل موفقیت لنین در شوروی ، هیتلر در آلمان و موسولینی در ایتالیا محسوب می شد … در این پژوهشها، تحلیلهای جالبی از ترغیب سیاسی » و چگونگی انجام آن و همچنین ، مقالات توصیفی بیشماری با شرح جزئیات پیرامون تبلیغات سیاسی و اثر بخش آنها انتشار یافت .

• پژوهش پیرامون رفتار رأی دهندگان در انتخابات و تأثیر رسانه های جمعی بر رفتار گیرندگان پیام . نخستین جامعه شناسانی که در این زمینه به پژوهش پرداختند عبارتند از : پل لازارسفلد و برلسون و همچنین کامپ بل، میلر، کانورس، واستوکن نتایج پژوهشهای گرانقدر این افراد که زمینه های پژوهش علمی منظم را در ارتباطات فراهم آورد.

• مطالعات پیرامون تأثیر ارتباطات سیاسی در سطح ملی و بین المللی ، نظیر مطالعات کارل لویچ و پیروانش درباره شالوده ملی گرایی بر اساس اطلاعات و ارتباطات و نیز مطالعه ( اسول ولیتر، پیرامون سخنرانیهای سیاسی و تحلیل محتوای آنهاست .

• مطالعات سنتی پژوهشگران و نیز روزنامه نگاران پیرامون مسائلی نظیر « مطبوعات»، « دولت» ، « افکار عمومی» و « روابط میان آنها» یکی از نخستین پژوهشگران و در عین حال روزنامه نگارانی که در این زمینه نظریات قابل توجهی عرضه کرده است .

یکی از عملکرد های رسانه ها از زمان نقالان تا عصر کتابهای دست نویس ، پیش از اختراعات چاپ تا عصر تلویزیون، فرایند القاء ، تقویت ارزشها، باورها، سنتها و معیارهای رفتاری بوده است پژوهش در این زمینه تا جنگ جهانی اول به طور جدی صورت نگرفته است ، اما همزمان با رشد پرشتاب وسایل ارتباط جمعی در اواسط قرن 20 بیستم ضرورتی روز افزون برای آگاهی بیشتر در زمینه فرایندها و تأثیر این وسایل پدید آمد .

چکیده ی تحقیق:

موضوع تحقیق عبارت است از بررسی رسانه های جمعی و تأثیر آن بر فرهنگ جامعه است . در ابتدا به توضیح و مورد نظر پرداخته و بیان علل و چگونگی انتخاب موضوع و کلماتی که باید در آن به توضیحی خاص خواسته پرداخته شده است و همچنین فرضیه های این تحقیق را بیان نموده و هدف از ضرورت انتخاب این موضوع را بیان نموده ایم و همچنین محدودیتهای این تحقیق را نیز بر شمارده ایم . در فصل دوم این تحقیق به تاریخچه ی این تحقیق و از اوایل پیدایش و ضرورت نیاز به وسایل ارتباط جمعی پرداخته ام و سپس به ادبیات موضوع را توصیف توضیح داده ام و همچنین ویژگی رسانه ها ی جمعی و توضیحات موارد دیگر را به آن پرداخته و تا مورد کوری برای کسی باقی نماند و در فصل سوم این تحقیق به تعریف فرضیه های خود را بیان کرده و توضیح داده ایم و جامعه آماری و نمونه گیری را تعریف و موارد آن را بیان کرده و توضیح داده ام و جامعه آماری و نمونه گیری این تحقیق را نیز بیان کرده ام . و انواع روش تحقیق را به طور مختصر توضیح داده ام و همچنین به جمع آوری اطلاعات و انواع جمع آوری اطلاعات را بیان و توضیح کافی برای آن مبذول داشته ام . و همچنین پرسشنامه ی این تحقیق را نیز تهیه و در پیوست آن قرار داده ام . در فصل چهارم به تجزیه و تحلیل فرضیه ها پرداخته و همچنین به جدول فراوانی و به رسم نمودار ( ستونی) هسپتوگرام و دایره ای آن را کشیده و در فصل پنجم به نتیجه گیری فرضیه ها پرداخته و راه حل ها و پیشنهاد های ارائه شده است و در پایان منابع و مأخذ را مشخص کرده ام .

فصل سوم روش تحقیق:

خودپنداری و خوش بینی 36

پیشینه پژوهش 38

معرفی آزمون 48

مقاله : خویشتن پنداری (خودپنداره، خوپنداری) Self Concept 49

فصل سوم : روش تحقیق 62

جامعه 63

حجم نمونه 64

ابزار گردآوری اطلاعات 64

روش گردآوری اطلاعات 65

روش آماری 66

فصل چهارم : یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها 67

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری 71

پیشنهادات 74

محدودیت ها 75

منابع و مأخذ 76

فصل اول:

کلیات تحقیق

مقدمه

توانایی و استعداد و دانایی و اراده بشر که از قوای درونی او سرچشمه می گیرد، توانسته به مجموعه مجهولات بی شماری در حوزه طبیعت و محیط و ترکیبات مواد و حیوانات و گیاهان دست یابد.

انسان در شناخت و پرداختن به خود نیز غافل نبوده و از هزاران سال پیش و از زمانی که موجودیت خود را روی کره خاک شناخته است به تخصص و جست و جو و بررسی و تحلیل رفتارها و ابعاد وجودی و نگرش ها و ویژگی های خود پرداخته است.

با این تفاوت که در گذشته های خیلی دور دانش و آگاهی بشر بسیار اندک بوده و شناخت و بررسی ویژگی های انسان نیز در حد اسطوره و حدس و گمان و انتساب رفتارهای خود به خدایان و اسطوره های اعتقادی بوده است. (ضمیری، 1373)

استفاده از قوه های درونی و استعدادهای بالقوه و تقویت و ممارست در رفتارها منجر به کشف پدیده ها و امور مرتبط با انسان و روابط آنها شده است شناخت مطلق از انسانها میسر نیست.

یکی از شناخت های مهم و پیچیده در مورد انسان شناخت خود انسان است که چگونه موجودی است؟ دارای چه قوای درونی و تقویت آنها ئر تعاملات اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و تحصیلی و شغلی و خانوادگی چه پیامدها و نتایج را به بار می آورد؟

همه ی این سوالات و پاسخ ها شخصیت انسان را به وجود می آورد. و در واقع شخصیت هر فردی مجموعه ای از توانایی ها و استعداد ها و باورها و علایق و انگیزه ها و رفتارهای صادره و در مقابل محیط و محرک ها است. (دوران شولتز، 1377)

هر فردی نسبت به خود شناختی دارد برخی خود را افراد ترسو و بی اعتماد و نالایق تصور می کنند و برخی خود را توانا و برتر و لایق و با اعتماد به نفس می دانند برخی از توانایی و استعدادهای خود به نحو مطلوب استفاده می کنند و از این رهگذر باز هم راضی نمی باشند. (کولی کن، حسینی. 1367)

بعضی ها تحول و تغییرات را دوست دارند و از زمان حال راضی نمی شوند و دائم در حال تغییر وضع جدید هستند و عده ای به سنت ها و رفتارها پایبند می مانند و از تغییر و تحول وحشت دارند.

در این تحقیق درصدد بررسی خود پنداری دانشجویان دختر و پسر هستیم.

«کلیات»

بیان مسئله :

خود پنداری یا نوع شناخت نسبت به خود و نوع از خویشتن و بروز رفتارها و نگرش های متناوب با این تلقی از خود پنداری نامیده می شود. (راجرز، نظریه های شخصیت 1987) خود پنداری ممکن است مثبت با منفی باشد، خود پنداری در واقع برداشت فرد از شخصیت خود است. اگر فردی نسبت به خود نگرش حقارت آمیز ناتوان، بی اراده، کم صحبت، گوشه گیر، راحت طلب، گروه گریز، ترس داشتن به هنگام تصمیم، عدم جرأت ورزی داشته باشد. همین رفتارها و صفات و ویژگی ها در پاسخ محرک از وی صادر می شود. برعکس اگر فردی خود را شجاع و باعزت نفس بالا، جسور، مطمئن، بااراده، خودجوش متعالی و موثر بشناسد، اتفاقاً همین خصوصیات و ویژگی ها در بروز رفتارهای او مشاهده می شود.

نظریه راجرز نسبتاً در همین راستا طراحی شده است و وی معتقد است که انسان پرخاشگر آفریده شده را با برتری طلبی تعویض نمود. وی معتقد است که انسان هر لحظه در حس برتری جویی به سر می برد و برای رسیدن به هدف های ترسیم شده از همه ی قوا و استعداد و توان خود استفاده می کند و به هدف می رسد و هدف نایل شده خود پله ابتدایی برای هدف های بعدی به شمار می رود و این برتری جویی او را تا به هدف نهایی و متعالی نایل می سازد. (دوران شولتز 1378)

کودکان در منزل مشاهده می کنند که برادرشان در اثر کمک به جمع کردن و برتری سفره مورد تشویق و حمایت والدین قرار می گیرد. و این احساس نوعی انگیزش و برتری طلبی نسبت به برادر را در وی احیاء می کند تا خود را در جلب حمایت و تشویق والدین بالاتر از برادر بزرگترش نشان دهد این احساس و هیجان و انگیزش عامل حرکت و هدف برخورداری از محبت و حمایت والدین است.

در این تحقیق واژه ی خودپنداری در جهت مثبت ارائه شده است یعنی قصد محقق این است خود پنداری مثبت و متعالی از خود نظیر … بااراده بودن، عزت نفس بالا، ایفای نقش و استعداد و توان خود و قابلیت ارائه ارزش ها و نقش های خود در مواقع لازم بدون ترس و اضطراب و واهمه در میان دانشجویان دختر و پسر چگونه است.

اهمیت و لزوم طرح مسئله :

اگر خودپنداری را تلقی خود فرد از ویژگی ها و خصوصیات و توانایی ها و استعدادهای خود را بدانیم و اگر خودپنداری را در ارائه رفتارهای روزمره و تحصیلی و شغلی و فردی و اجتماعی موثر بدانیم و اگر خوپنداری را در پرورش استعدادها و تقویت خلاقیت ها و حفظ تمامیت نقش افراد به هنگام ضروری مهم و لازم بدانیم و این صفات و ویژگی ها را در پیشرفت تحصیلات و ترقی ماهیت و انجام شغل و تعامل بریا و زنده رفتارهای ارتباطی چشمگیر و مؤثر بدانیم و افراد را در مقابل موفقیت های هراس و اضطراب و تردید و دودلی قوی و قاطع و خودمدار و مسئول و متعهد تلقی کنیم تا چه میزان شاهد موفقیت های تحصیلی، شغلی، خانوادگی، اجتماعیو فرهنگی و هنری می شویم و همین رفتارها باعث تقویت این رفتارها در دیگر افراد هم سالان و هم گروه و هم خانواده می گردد و افراد دارای ثبات قدم و اراده استوار و به دور از شک و دودلی خواهند بود، هیچ گاه گناه و تقصیر کار و ایفای نقش خود را به دیگران و یا شانس موقعیت ممنتقل نمی کنند و همه ی عواقب کار خود را خود به عهده می گیرند.

خود پنداری دانشجویان از چند نظر اهمیت خاص دارد :

الف ) اینکه عناصر و چهره های علمی و تحصیلی و شغلی آینده نظام تولید و اراده ی امور سیاسی و اجتماعی و اقتصادی کشور هستند.

ب ) از این نظر که پدران و مادران آینده نزدیک جامعه و هسته اصلی خانواده ها در ارائه و الگوهای رفتاری مختلف برای فرزندان می باشند.

ج ) از این منظر که توسعه و رشد علمی و تکنولوژی منوط و معطوف به آنها می باشد.

د ) حوزه عناصر و نیروهای دانشجویی منشأ توجه و میزان دانش و اندیشه و عملیت دانایی در نگاه جهانی هستند و اگر دانشجویان فرهیخته و باهوش و مقتدر باشند و از خودپنداری والا برخوردار باشند نشان فرهنگ و تمدن قابل طرح و ارائه در سطح جهان است.

هـ ) نقش دانشجویان دختر و پسر در جهان امروز مثل گذشته نیست و زنان مثل مردان نقش های بزرگی در اداره امور، تصمیم های حیاتی و مسئولیت های خطیر و سرنوشت ساز از آموزش و مدیریت تا بهداشت و نمایندگی و وزارت و وکالت و رهبری و هدایت عمومی جامعه را به عهده دارند.

اهداف تحقیق :

هدف های عمده این تحقیق عبارتند از :

1 ) تبین مفهوم خود پنداری و درک خویشتن توسط دانشجویان دختر و پسر ایرانی ؛

2 ) معیارها و شاخص ها و نمودهای خودپنداری دانشجویان دختر و پسر ؛

3 ) عوامل و زمینه های ایجاد و بروز خودپنداری مثبت ؛

ابزار گردآوری اطلاعات 48

داده های خام نمرات اجتماعی و انزوا و خلاقیت 49

نمودار شماره 1 فراوانی کودکان منزوی و اجتماعی 51

نمودار پراکنش 56

« فهرست مطالب »

عنوان صفحه

فصل چهارم : 59

تحلیل یافته ها 60

تحلیل نموداری یافته ها 62

تحلیل استنباطی یافته ها 63

تحلیل آلفای کرونباخ 64

اعتبار و روایی ابزار گردآوری اطلاعات 65

فصل پنجم : 68

نتیجه گیری 69

محدودیت ها و مشکلات تحقیق 72

پیشنهادات 75

ضمائم و پیوست ها (خلاقیت تورنس) 77

منابع و مأخذ 92

فصل اول :

øمقدمه

øکلیات (طرح مساله)

øاهمیت و ضروت تحقیق

ø اهداف تحقیق

øفرضیات تحقیق

øتعاریف عملیاتی

 

مقدمه :

خلاقیت اصطلاح و واژه اغی است که امروزه در محافل علمی و آموزشی و دانشگاهی و کارگاهی و حتی اذهان عموم مردم کاربرد فراوانی دارد.

فراوانی این کاربرد و استفاده از این اصطلاح به موقعّیت فعلی و رشد و ترقّی و پیشرفت جامعه، مربوط می شود. البته این بدان معنی نیست که در سال های گذشته خلاقیت وجود نداشته است زیرا زمینه های پیشرفت و توسعه و رشد و تعالی در عرصه های مختلف که امروزه شاهد هستیم در گذشته پی ریزی شده است.

اما آنچه که در حال حاضر احساس می شود یک نیاز عام و عمومی است ولی در گذشته این اصطلاح و واژه بصورت خاص در میان عدّه ای از فرهیختگان و نخبگان مشهود بود. زیرا این عدّه خاص در دانشگاه ها و مراکز علمی کارهای بدیع و نو خلق می کردند ولی امروزه شاهد خلاقیت بسیار جدید و بدیع یک کارگر ساده در کارخانه یا یک کشاورز در تولید یک محصول خاص یا یک گاودار در تربیت و اصلاح نژاد یک دام و یا یک معلّم در ابداع روش جدید تدریس و مطالعه و یا یک تولید کننده در تولید قطعات صنعتی و یا یک خانه دار در طرز استفاده از مواد غذایی و حفظ و نگه داری از آنها هستیم. و این امر در هر حال حاضر باعث توجّه عده زیادی از دسته های مختلف شغلی و عملی هم شده است.

خلاقیت بیانگر فرآیندی است که طی آن درک کامل و همه جانبه از یک موضوع پدیده و بازیابی آن در درک زوایای ناپیدا و کشف روابط میان مفاهیم و تجزیه و تحلیل داده ها در فضایی از ابداع و نوجویی بوجود می آید (شجری 1379)

تعریف کلی خلاقیت شامل عناصر و پارامترهای چندی است که اولاً خلاقیت یک فرآیند و جریان است و در ضمن در طی فرایند اطلاعات و آگاهی کامل از موضوع که به درک کامل اشاره شده وجود دارد در کنار این آگاهی کامل بازیابی و بازشناسی همه فرایند پدیده یا موضوع در ذهن همراه با زوایا و عناصر مجهول و کشف روابط آن و نیز تجزیه و تحلیل داده ها در هر بخش در انگیزه و فضایی از ابداع و اختراع امر خلاقیت را محقق می سازد.

در این گزارش که به موضوع خلاقیت پرداخته ایم به مقایسه این امر در میان کودکان اجتماعی و منزوی حدود سنی 8 ساله اقدام شده است، هر چند از همان آغاز پاسخ این سئوال روشن است که خلاقیت کودکان انزوا طلب و اجتماعی چگونه است؟ ولی باید غافل نبود که گاهی کودکان انزوا طلب اتفاقاً به دلیل خلاقیت و در فکر فرو رفتن به خاطر موضوعی منزوی شده اند و باید دقت کافی بعمل آید که در این تحقیق به زمینه های این موارد اشاره شده است.

«کلیات»

رمز خدا در میان آوایی رسا و زمزمه ای پنهان نهفته است.

(ابن عربی)

بگوید روان گر زبان بسته شد بنالد جان گر تنت خسته شد

(فردوسی)

آنچه یک دیدن کند ادراک آن سال نتوان نمودن با بیان

(مولوی)

هدف از آوردن این سه مضمون بسیار ژرف عمیق از سه قلّه و سرافراز تاریخ و ادبیات و عرفان ایران و در واقع جهان این است که خوانندگان این ذهنیت را از ذهن خود خارج کنند که انزوا و گوشه گیری همیشه مترادف و هماهنگ با حقارت و گوشه گیری محض و فراز از حقیقت و پناه بردن به درد و الم و خیالات خود و در کل فرار از خود و جامعه است.

گاهی انزوا و فاصله گرفتن از جمع و کنره جویی از گروه و جمع بی اثر و ناخالق هدفی بدنبال دارد که از هزار فریاد و سکوت رساتر و ارزشمندتر است و باید در درک و شناخت انزوا گرایی و گوشه گری کودکان و نوجوانان کمال دقت و توجه و حساسیت را نشان بدهیم زیرا ممکن است در تعبیر و تفسیر گوشه گرایی کودکان با تمرکز و اعتماد به نفس به خود و توجه به مجهولات محیط اطراف دچار اشتباه و دگرونی شویم.

کودکان دوره ابتدائی بخصوص حدود سنی 8 ساله عموماً در کلاس دوم ابتدائی قرار دارند. و از لحاظ روانی چون بتازگی از محیط و جو خانواده و گروه عاطفی نخستین جدا و به گروه مدرسه نیز الحاق شده اند. دارای حساسیت ها و ظرافت های عاطفی و شناختی و احساسی خاصی هستند. (قنادان 1375 ص ، 25).

اصولاً طبق نظریات مختلف روان شناختی بخصوص نظریه عقالانی پیاژه دارای طرحواره های رفتاری (حسی – حرکتی) سریع و قابل رشد هستند (پیاژه 1371 ص، 125) و کودکان با خزانه فراوان طرح های رفتاری وراثتی بدنیا آمده و پس از دو سال توانایی عمل متقابل با دنیای بی واسطه اشیاء و مردمان را به گونه ای کارآمد کسب می کند.

کودک دارای طرحواره هایی است که او را در دستیابی به اشیاء و کارگری آنها در میل به هدف های خویش یاری می بخشد. طفل همچنین به تجربۀ اشیاء به منظور نیل به فهم عملی و ویژگی های آن می پردازد. این تجربه ها اگر چه مفید هستند امّا جملگی آنها به امور عینی یعنی اشیای حاضر در حوزۀ ادراکی کودک محدود می شوند مثلاً کودک برای پایین آوردن بادکنکی از سقف و دین چوب از آن برای پایین آوردن بادکنک استفاده کند اما از روابطی که میان اشیای خارج از حوزه دیداری او وجود دارند تصوری ندارد. و طفل فقط توانایی عملی بر اشیای را دارد که مستقیم در حوزۀ ادراکی او قرار گرفته است که در اواخر دو سالگی فرایندهای شناختی ذهنی نوین در کودک آغاز می شود.

یکی از جنبه های فهم رشد شناختن ظهور کنش علامتی است که اشاره به توانایی هایی دارد که از دو تا چهار سالگی در کودک پدیدار می شود مثلاً کودک می تواند نمادی از یک شی را به جای شی دیگر که قبلاً دیده و هم اکنون از نظر غایب است تصور کند برای مثال دوچرخه ای که قبلاً دیده و هم اکنون از نظر غایب است یا نماد یک چوب به جای دوچرخه عملی دوچرخه سواری را تجربه و تقلید می کند.

در مرحله 7 تا 10 و یازده سالگی همکاری ابتدایی در شخصیت کودک پدیدار می گردد و کودک درک بهتری از قواعد بازی پیدا می کند. در حالیکه معلوماتش درباره ی بازی کامل نشده است. درباره قواعد بازی به چیرگی رسیده است. و برای یادگیری سایر قواعد بازی هم کوشش می کند. و در این سنین با همبازی وهم سن خود همکاری و هم رقابت می کند. این همکاری با همباز ی خود بر سر مجموعه ای از قواعد است که در چهارچوب آن بازی را ادامه می دهند. و این همکاری بدان معنی نیست که یک یا چند کودک یک یا چند کودک را یاری می کنند تا به هدف مشترکی برسند. بلکه رقابت برای آن است که هر کودک برای برنده شدن خود تلاش می کند و در عین حال به یک چهارچوب موافقی در بازی پایبند است. و چون در سایر زمینه ها مثل کلک زدن و تزویر به حد کمال نرسیده است بازی با آرامش و توافق ادامه پیدا می کند. (پیاژه 1371 ص، 163)

پیاژه معتقد است که در کودکان 4 تا 5 سالگی قواعد و قوانین ثابت و مقدس هستند ولی در حدود 9 تا 10 سالگی در عین احترام به قواعد و مقررات درکی از تغییرات در قواعد بازی پیدا می کنند. این مسئله در این تحقیق بسیار مهم است زیرا این مرحله است که کودک در واقع نوعی جرأت و ادراکی از تغییر در قواعد و قوانین پیدا می کند که به مسئله خلاقیت و موضوع این گزارش مربوط می شود. (پیاژه 1371 ص، 165).

پس به بعضی دلیل از نظر ساخت شخصیتی کودکان تا سنسن 5 سالگی عموماً فاقد ایجاد و رفرم در قواعد و بازی ها و اطلاعات هستند ولی پس از این سالها و حدود سال های 8 و 9 سالگی این درک در کودکان شکل می گیرد که در برخی از موارد می توانند قواعد بازی و تغییر در شناخت ها را بوجود آورند. که اصطلاح پیاژه در دین زمینه عبور از مطلق گرایی است. زیرا تا این زمان فکر می کرد که این بازی که پدرش برای آنها طراحی کرده یک بازی مطلق و پدرش آدم عجیب و اعجوبه ای است که این بازی را طراحی و به آنها یاد داده است اما پس از این دوره و آغاز سنین 8 تا 10 سالگی این صفت و ویژگی در اثر افزایش معلومات و تجربه های عینی و بار وراثتی به امکان تغییر و تبدیل قوانین و مقررات در امور وجود دارد.

ویژگی کودکان خلاق :

کودکان تیز هوش و با استعداد کسانی هستند که توانمدیهای قابل توجهی در عملکرد کنش های هوشی نشان میدهند. این کودکان به طور بالفعل یا بالقوه در یک یا چند زمینه از خود برجستگی خاصی نشان می دهند (غلامعلی افروز 1373 ص، 190).

1 ) توانایی در هوش عمومی

2 ) استعداد خاص تحصیلی

3 ) تفکر خلاق یا مولّد

4 ) توانایی رهبری

5 ) هنرهای تجسمی و نمایشی

6 ) توانایی روانی – حرکتی

بر اساس تعریف ترمن کسانی که از بهرۀ هوشی دو انحراف معیار بالای میانگین (100) باشند تیز هوش هستند – به عبارت دیگر آن دسته از کودکانی که بر اساس آزمون هوشی عمومی (استنفرد – ینیه) (گنجی 1373).بهره هوشی آنها 132 یا بالاتر باشد تیز هوش قلمداد می شوند.

ویژگی های رفتاری کودکان خلاق

1 ) کمال جویی

2 ) شدت و عکس العمل سریع

ویژگی های عمومی کودکان و دانش آموزان خلاق و تیز هوش : (افروز 1373 ص، 197).

1 ) برخورداری از بهرۀ هوشی بالاتر از متوسط (100)

2 ) برجستگی خاص در یادگیری و یادسپاری و یادآوری مطالب

3 ) حافظه قوی : مطالب مورد علاقه را با سرعت و دقت خارق العاده فرا می کیرند.

4 ) پر انرژی بودن : غالباً نیاز کم تری به خواب دارند.

5 ) قدرت تخیل : اغلب این کودکان همبازی های خیالی هم دارند.

6 ) کنجکاوی : دوست دارند سئولات فراوان و پیچیده مطرح کنند.

7 ) ارائه پاسخ های پیچیده : در پاسخ سعی می کنند به زمینه های پیچیده و بدیع رو آورند.

8 ) درک سریع روابط بین عناصر و پدیده های مختلف

9 ) گستردگی خزانه بغات

10 ) سلامت کلامی : نسبت به همسالان از قدرت و سلامت روانی کلامی بالاتری برخوردارند.

11 ) خوش خلقی.

12 ) گستردگی دامنه علایق

13 ) گستردگی دامه توجه

14 ) قدرت تفکر انتزاعی

15 ) سازماندهی تازه از اطلاعات دریافتی

16 ) حساسیت فوق العاده

17 ) کمال جویی

18 ) علاقمندی نسبت به دیگران

19 ) قدرت رهبری و تمایل به نظارت

20 ) تمیزی و توجه به ظاهر فیزیکی و بهداشت

کودکان و دانش آموزان انزوا طلب :

بر خلاف دانش آموزان خلاق و بااستعادا دانش آموزان منزوی و گوشه گیر دارای صفات و ویژگی های زیر هستند.

1 ) از لحاظ هوشی در سطوح مختلف وپراکنده قرار دارند زیرا دانش آموز با استعداد هم ممکن است منزوی وگوشه گیر باشد.

2 ) از لحاظ میدان تحرک و حوزه فعالیت رفتاری کاهش نرخ رفتاری بخصوص در بازی و شرکت در گروه را دارند.

3 ) علاقه و انگیزه ای به یادگیری مطالب جدید ندارند.

4 ) دارای فراوانی ارتباط کلامی و غیرکلامی بسیار اندک هستند.

5 ) معمولاً از یک عقده و گره خلقی یا جسمانی یا اجتماعی در رنج هستند.

6 ) این قبیل کودکان از لحاظ شخصیتی کم رو و خجالتی و معمولاً دارای اضطراب در برقراری ارتباط هستند.

7 ) در برنامه ریزی هفتگی و کلاسی و درسی دچار ضعف هستند.

8 ) به امور و فعالیت های فردی و نظافتی کم اهمیت هستند.

9 ) در مورد موارد و مسایل جدید نه تنها رغبت نشان نمی دهند بلکه با نوعی بی میلی و گریز از آن فرار می کنند.

10 ) هیچ اهمیتی به پیشرفت ها و موفقیت های همسالان نمی دهند.

اهمیت و ضرورت مسأله :

در همهی صفات و ویژگی های ذکر شده پذیرش خویشتن یک اصل جدای ناپذیر است. (شاکتی کواین 1383 ص، 111).

زیرا اگر کودکی با داشتن صفات 20 گانه خودش را قبول نداشته باشد اصولاً معنی و مفهوم خلاقیت زیر سئوال می رود.

در دنیای امروزه و جهان معاصر پرورش و آموزش کودکانی با اصفات و ویژگی های خلاق وکارآمد برای پیشبرد اهداف اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی نظامی و … یک امر لازم و بلکه واجب است.

تنها مسئه ای که در این تحقیق همانطور که در مقدمّه نیز به آن اشاره گردید این است که محققان و صاحب نظران و اندیشمندان بخصوص درباب تصمیم و تربیت در تمیز و تفکیک کودکان منزوی و انزوا طلب واقعی از کودکانیکه فقط بخاطر تمرکز و توجه و ایجاد تخیل خلاقیت و تجزیه و تحلیل امور و عناصر پدیده ها به خود پناه می برند دقت لازم را مبذول دارند.

زیرا التقاط و عدم تفکیک کدکان خویش دار و خود مدار با کودکان و دانش آموزان منزوی و گوشه گیر خود باعث بروز مشکلات دیگری می شود.

• دانشگاه آزاد به دین.

دومین هدف كلی پژوهش حاضر عبارت است:

ب) بررسی عوامل برون دانشگاهی مؤثر در پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین كه اهداف فرعی زیر را در بر می گیرد:

1- بررسی تأثیر تعامل و ارتباط با همسالات كم اعتقاد بر میزان پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین.

2- بررسی تأثیر میزان مطالعه كتب مذهبی توسط دانشجویان دانشگاه آزاد بر پایبندی آنان به دین.

3- بررسی تأثیر كیفیت پوشش دانشجویان دانشگاه آزاد بر میزان پایبندی آنان به دین.

4- بررسی تأثیر میزان رعایت موازین اسلامی توسط دانشجویان دانشگاه آزاد بر میزان پایبندی آنان به دین

5- بررسی میزان تقید و پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به فرائض دینی از جمله نماز و تأثیر آن بر میزان پایبندی آنان

6- بررسی تأثیر سطح تحصیلات خانواده بر میزان پاپبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین

7- بررسی تأثیر منطقه سكونت دانشجویان دانشگاه آزاد بر میزان پایبندی آنان به دین .

8- بررسی تأثیر میزان برخورداری دانشجویان دانشگاه آزاد از رفاه اقتصادی بر میزان پایبندی آنان به دین.

فرضیات پژوهش:

فرضیه پژوهش حاضر با توجه به عوامل برون دانشگاهی و عوامل درون دانشگاهی مؤثر بر پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین.

الف: عوامل درون دانشگاه مؤثر در پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین.

• اعمال ضوابط و مقررات در رابطه با مسائل اسلامی در محیط دانشگاه در ارتباط مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین

• ایجاد فضای دینی و مذهبی در محیط دانشگاه در ارتباط مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

• وجود امكانات لازم در جهت رشد فضای فكری در محیط دانشگاه درارتباط با مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

• متون آموزشی دانشگاه در ارتباط مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

• برگزاری مراسم مذهبی در ایام خاص در محیط دانشگاه در ارتباط مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

• برگزاری مراسم نماز جماعت در محیط دانشگاه در ارتباط با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

• پایبندی اساتید به دین و مؤلفه های دینی در ارتباط مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

• نوع پوشش و وضعیت ظاهری اساتید در محیط دانشگاه در ارتباط مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

• نوع پوشش و وضعیت ظاهری سایر دانشجویان در محیط دانشگاه در ارتباط مستقیم با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

ب) عوامل برون دانشگاهی مؤثر در پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین:

1- تعامل و ارتباط با همسالان كم اعتقاد در ارتباط با پایبندی دانشجویان دانشگاه آزاد به دین قرار دارد.

تحلیل توصیفی داده ها 75

« فهرست مطالب »

عنوان صفحه

توضیح جدول خام داده ها 76

آمار استنباطی 79

نمایش نموداری آمار استنباطی 80

فصل پنجم : 83

نتیجه گیری 84

محدودیت های تحقیق 85

پیشنهادات 87

پرسشنامه

منابع و مأخذ 89

 

چکیده :

همواره تربیت و اداره فرزندان برای نسل آدمی از بزرگترین دغدغه های دیرین و نیز از مهمترین شاخص های تربیتی آدمی در طول تاریخ بوده است.

تربیت و تعلیم و اداره فرزندان جزء خصوصیات فطری و نهادی انسانها بوده و هست و بدین معنی نیست که هر قدم و خانواده و هر جامعه ای که دیندار نیست و به باورهای دینی نرسیده حتماً به تربیت فرزندان و بچه ها هم اقدام نمی کند. هرگز چنین نبوده، زیرا اگر هم اعتقادی در این زمینه داشته باشیم این است که بشر فطرتاً خداجو بوده و هست و خواهد بود اگر هم در گذشته شریعت و طریقت وجود نداشته ولی در درون و فطرت انسانها دین و دینداری جریان داشته که دلیل این موضوع دریاپرستی و ماه پرستی و خورشید پرستی به عنوان مظاهر الهی شاهد آن بوده ایم. به هر حال پس از اعلان دین های آسمانی نظیر زرتشت و یهود و مسیحیت و بهرحال اسلام تربیت نیز تحت تاثیر آنها قرار گرفت. و مسیحیان و یهودیان و زرتشتیان و هندوها با الهام از دین و باورهای خود در زندگی خانوادگی در نامگذاری بچه ها و تربیت و آموزش ها و حتی نظام ازدواج و غیره دین جای خود را در خانواده ها به خوبی نشان داده است.

در این تحقیق نیز با بسط مسایل دینی و تاثیر دینداری در آموزش و تربیت فرزندان فرضیه تاثیر دینداری در تربیت دینی فرزندان تبیین شده است با شرح مسئله اینکه آیا باورهای دینی و اعتقاد به خدا و پیامبر و وحی و رسالت و مبانی اعتقادی مثل نماز و روزه و فروع دین در تربیت و آموزش فرزندان تاثیر دارد؟ فرض در این تحقیق این است که تربیت دینی در رشد و تعالی فرزندان موثر است.

و خانواده هایی که گرایش و توجه دینی دارند و خانواده هایی که به ارزش های دینی و اعتقادی پای بند هستند در پرورش و تربیت فرزندان موفق بوده و از نظر گرایش فرزندان آنها به گناه و اعتیاد و بزهکاری و خلاف و سرقت و اختلالات دیگر نرخ کمتری نسبت به سایر خانواده ها به خصوص خانواده هایی که گرایش کمتری به دین و دینداری دارند نشان می دهد.

برای جمع آوری یافته ها یک پرسشنامه 10 سوالی در دو قسمت تنظیم کردیم. در 5 سوال اول از فرزندان درباره میزان عملی آنها به شعائر دینی و در 5 سوال دوم نگاه و نظر مردم درباره این افراد را از لحاظ تاثیر تربیتی جویا شدیم.

در واقع بخش اول سوالات باورهای دینی و بخش دوم تربیت دینی را شامل می شد که در 10 سوال طراحی شده و از 100 نفر در هر 10 سوال پرسش شده و نتایج یافته ها در جدول کلی و خام داده ها آمده است. که در صفحه 77 گزارش شده است.

و در جدول صفحه 88 فرزندان با باورهای مختلف در ده سوال گزارش شده اند. کسانیکه به باورهای دینی معتقد بودند 62% و بی اعتقاد 38% و میزان تربیت آنها نیز که از قسمت دوم پرسشنامه به دست آمده به عنوان y قرار داده و از طریق ضریب همبستگی معنی داری یافته ها را نشان داده ایم.

فصل اول :

²مقدمه

²اهمیت و ضرورت

² اهداف تحقیق

²فرضیه های تحقیق

² متغیرهای تحقیق

²تعاریف واژه ها و اصطلاحات

مقدمه :

فاقم وجهک للدین حنیفا فطره الله التی فطر الناس علیها لاتبدیل لخلق الله ذلک الدین القیم و لکن اکثر الناس لایعلمون (سوره روم، 30)

آیه ی سی ام سوره روم و ده ها آیه ی دیگر در قرآن نشان می دهد که انسانها فطرتاً خداجو هستند و خداجویی و دینداری و دین خواهی در سرشت و نهاد و ذات انسان ها قرار داده شده است[1].

دین و دینداری به مفهوم ایمان و اعتقاد قلبی به خدا و عوالم غیبی و وجود روح و تسلیم در برابر اوامر و مشیت الهی و قدرت بزرگ و ازلی که قاهر و قادر به جهان محسوس و عوالم دیگر است.

دینداری در خانواده و تربیت فرزندان و آموزش و تربیت مفاهیم زندگی و حتی رشد و بالندگی آنها و پذیرش مواضع و تعالیم آسمانی در لحظه لحظه زندگی جسمانی و روانی و روحانی آنچنان است که به قول سعدی هر نفسی که فرو می رود ممد حیات و چون بر می آید مفرح ذات و در نعمت نفس کشیدن دو شکر واجب است[2].

شاید در هیچ یک از میاخت و قواعد بنیانی موضوع دینداری از همه اصیل تر و حساس تر و حیاتی تر است.

زیرا دین و دینداری در همهی اعصار و زمان ها بنوعی با حیات دنیوی و اخروی جهانیان در ارتباط است.

تعلیم و تربیت چه از نوع کلاسیک و چه از نوع سنّتی در همه ی بخش های زندگی در مورد کودکان و فرزندان کاملاً تأثیر دارد.

اگر نامگذاری فرزدندان و رشد و تعالی آنان و کار کردن و آداب رفتاری و اجتماعی آنان و قوای درونی و بیرونی فرزندان را در وارتباط با مردم تحلیل کنیم و اگر لحظه لحظه افکار و اندیشه ها و پندارهای آنان را تصور کنیم، آموزه ها و دستورات دینی و آسمانی در آن ها تأثیر دارد. هر چند ممکن است گاهی این تأثیرات منفی و زیان بار باشد. و گاهی باورهای اعتقادی با عنوان و نیّت تکامل و سازندگی باعث ایجاد اختلال و برآموزی ها و بدبختی ها در فاراد و فرزندان گردد. ولی بطور کلی در بررسی کلّی و اجتماعی آموزه ها و باورهای دینی و دینداری در تربیت و آموزش فرزندان اثرات مثبت و سازنده دارند که همین تحقیق به موارد گوناگون آن اشاره می کنیم.

«کلیّات»

«بیان مسئله»

خوشبختانه در امر تربیت و آموزش و حتی پرورش تعاریف و آموزش های متناسب و گوناگونی ارائه شده است.

آموزش در مفاهیم بسیار گسترده و پیچیده از دیدگاه های مختلف روان شناسی پرورشی علی اکبر سیف بصورت کلی بصورت زیر آمده است.

آموزش :انتقال اطلاعات و معلومات از منبع و مربّی و انتقال دهنده به یادگیرنده است[3].

تربیت :برخلاف آموزش هر چند ممکن است از دیدگاه عوام به یک معنی تلقّی شود ولی تربیت مفهوم و معنی فراتر و گسترده تر دارد. تربیت را عده ای پرورش قوای استعدادی، عده ای توانایی حل مسئله متربّیان، عده ای ارائه راه کار ها و راه حل ها برای رسیدن فرد به هدف ذهنی و عده ای کشف استعدادها و خلاقیت ها و باور ساختن آن ها می دانند[4].

و عده ای فراهم کردن امکانات و خدمات در نیل افراد به توانایی ها و استعدادها می دانند.

چنانچه ملاحظه می شود تربیت و آموزش و پرورش هر چند در یک مجموعه تعبیر و تفسیر می شوند ولی دارای معانی و تعاریف متفاوت اما در یک جهت هستند که دانش جویان و صاحب نظران تعلیم و تربیت و حتی والدین و پدر و مادرها در مواجه شدن با بچه ها و فرزندان این واژه ها و اصطلاحات را بکار می بندند. امّا باید گفت که معمولاً :

تربیت به نوع نگرش و راهکارها و نحوه ی ارائه اصول و مبانی آموزش به افراد در جهت رشد و تعالی را شامل می شود[5].

آموزش :نوع و میزان اطلّاعات در هر موضوعی و نیز انتقال و ارائه اطلاعات به آموزش گیرنده ها را شامل می شود.

پرورش :با تربیت نزدیکی دارد. اما می توان گفت پرورش نوع خاص تربیت است که رنگ و لعاب اعتقادی و یا جهت دار دارد. مثلاً اگر در تربیت اصول مذهبی را مدنظر قرار دهیم به او پرورش مذهبی داده ایم.

و یا اگر در آموزش نوع آموزش اختصاصاً به اندام و عضلات باشد اصطلاحاً پرورش اندام شامل این نوع آموزش ها می شود. و یا در مورد نحوه ی تربیت زنبور عسل و … که معمولاً چون جنبه اختصاص و نوع خاص آموزش و ارائه اصول را دارد پرورش اطلاق می گردد.

در دین تحقیق قصد داریم. نوع و میزان و چگونگی تأثیر باورهای دینی در تربیت فرزندان را تبین و بررسی کنیم. که طبیعی است لازم است ابتدا باورهای دینی و اعتقادات مذهبی و راهکارهای ایدوئولوژی در این موضوع کاملاً روشن و آشکار و تعریف گردد و سپس مبانی تربیتی و القای آموزه های دینی در ایران و بخصوص در دهه های اخیر از نقطه نظر والدین و مربیان و اساتید و صاحب نظران تعریف و تفسیر گردد و سپس با روشن شدن این واژه ها و واقعیات جامعه فعلی ما در مدارس و خانواده ها و اجتماع نوع تأثیر و نحوه ی تأثیر و شدت و ضعف آن و حتی عوامل تشدید کننده و تضعیف کننده این تاثیرات را تحت عناوین مختلف مورد بحث و تبادل نظر قرار دهیم و بتوانیم از نتایج این تحقیق و مبانی ادبیات و پیشینه آن که در فصل دوم به آنها اشاره شده است و نیز نتایجی که از فصول مختلف بدست می آوریم به نتایج و مقاصد تحقیق حاضر برسیم.

اهمیت و ضرورت تحقیق :

معمولاً هر تحقیق و پژوهشی از آن نظر اهمیت پیدا می کند که در جامعه مورد اقبال و استقبال و نیز استفاده افراد و گروه های خاصی قرار می گیرد چنانچه امروزه همهی ایرانیان شاهد هستند مسأله و موضوع هسته ای و نیز امور علمی دیگری مثل نانو تکنولوژی و علوم رویانی (باروری) و حتی ارتباطات دیجیتالی به شدت مورد اقبال و توجه مردم و دولت مردان قرار گرفته است و توجه و سرمایه گذاری در آن باعث افزایش بهره وری اقتصادی و حتی اشتغال و نیز تقویت بینه دفاعی و علمی و تحقیقاتی ایران در سراسر جهان می گردد و از همین رهگذر و به همین دلیل اهمیت آن نیز صد چندان می گردد[6].

اما اگر امروزه تلاش ها و کوشش هایی مثلاً درباره ی نوع راه رفتن سگ ها انجام گیرد. معمولاً اقبال و توجه خاصی به آن نمی شود، زیرا اصولاً موضوع آنچنان دارای اهمیت کمی است که کسی وقت و انرژی و هزینه خود را دذر مطالعه آن حرف نمی کند. اما در مورد مسایل تربیتی و باورهای دینی فرزندان خود که آینده فرزندان آنها و نوع زندگی و حتی موفقیت و علوم موفقیت آنها را بدنبال دارد.

ثانیاً والدین بعنوان افراد ایمانی و با ایمان به فرزندان خود حساس بوده و از این تأثیرات کاملاً همه جانبه حمایت و استقبال می کنند.

امروزه مسئله دین و دینداری آنچنان زندگی فردی و گروهی و خانوادگی و اجتماعی افراد را تحت تأثیر قرار داده که کم تر خانواده و افرادی هستند که مسئله اعتقادات دینی و ارزش های مذهبی بی تفاوت هستند. زیرا اصولاً ماهیت انقلاب ما فرهنگی بوده و به این دلیل انقلاب کرده ایم که باورهای پوچ و بی دینی و ارزش های شهوانی و تقلید گرایانه از غرب را از جامعه خود محو کنیم و به جای آن ارزش ها و باورهای اصیل قرآنی و آسمانی را در جای جای زندگی فردی و اجتماعی خودمان جایگزین کنیم.

امروزه هر جوانی که دارای حس دین خواهی و حس انقلابی بیشتری است، بیشتر مورد حمایت افراد و مردم و حتی دولت قرار می گیرد.

امروزه مفاهیم واقعی و ارزشمند دینی و قرآنی و آسمانی کاملاً در جامعه ما منتشر و پراکنده و در دسترس است و همگان می توانند اصیل ترین و عمیق ترین مسایل دینی را در اسرع وقت از منابع دست اول و کتاب ها و مراکز و افراد و اشخاص کسب کنند و هیچ بهانه ای برای که کاری و عدم دستیابی جوانان به باورها و آموزه های دینی وجود ندارد.

اهداف تحقیق :

هدف های تحقیق حاضر عبارتند از :

1 ) شناخت و تبیین آموزه های دینی و باورهای اعتقادی

2 ) معرفی و تبیین چشم انداز تربیت فرزندان

3 ) بررسی ارتباط باورهای دینی و تربیت فرزندان

اهداف جزئی :

برای نیل به هدف های کلی و اصلی لازم است به برخی از هدف های رفتاری که مقدمه هدف های کلی و اصلی هستند پرداخت.

1 ) چه آموزه ها و باورهایی مناسب فرزندان هستند؟

2 ) چه روشها و متدهایی کارآتر در تربیت می باشند؟

3 ) در جهان فعلی که سراسر گناه و جرم و ناهنجاری موج می زند، چگونه باورهای دینی را به چه روش هایی در شخصیت جوانان درونی کنیم.

4 ) آیا تربیت فعلی خانواده ها و مراکز آموزشی واجد چنین رسالتی هستند؟

تعداد درصد كودكان استثنائی كه برای آموزش ویژه نام نویسی كرده اند

اختلال گفتاری

5/3

86/2

عقب ماندگی ذهنی

3/2

68/1

اختلال عاطفی

2

95/0

اختلال یادگیری

2

73/4

اختلال شنوایی

6/0

17/0

اختلال بینایی

1/0

07/0

كوری و كری و معلول چند نوعی

6/0

23/0

اختلال شكسته بندی، فلج و بیماریهای ضعیف كننده

5/0

28/0

جمع

6/11

97/10

جدول از كتاب ‹‹آموزش كودكان استثنائی هالاهان و كوفمن[1]چاپ دانشگاه ویرجینیا 1988›› اقتباس شده است.

‹‹تاریخچة كودكان ع.ذ››

عقب ماندگی ذهنی یا به اصطلاح دیگر نارسایی رشد قوای ذهنی موضوع تازه و جدیدی نیست بلكه در هر دوره و زمان افرادی در اجتماع وجود داشته اند كه از نظر فعالیتهای ذهنی در حد طبیعی نبوده اند، به خصوص از روزی كه بشر زندگی اجتماعی را شروع كرده موضوع كسانی كه به عللی قادر نبودند خود را با اجتماع هماهنگ سازند مطرح بوده است.

اجتماع برای مصلحت، تعصب یا سالم سازی بعضی از این افراد تحمل كرده، عده ای را محبوس می ساخت یا به مرگ محكوم می نمود، از مجموعه مدارك بدست آمده چنین استنباط می شود كه تا قرن هجدهم این افراد مورد توجه و لطف نبوده و حتی پزشكان از پذیرفتن و درمان آنان خودداری می كردند.

اصطلاح بیگانه یا خارجی كه به فرانسه آلینه و به انگلیسی ‹‹ایلین›› گفته می شود برای مجانین و الینیست برای روانپزشكان و پزشكان معالج این بیماران از قدیم الایام به كار رفته و این كلمات از آلینوس لغت یونانی مشتق شده است و علت آن این بوده است كه عقب ماندگان ذهنی را مانند مجانین بیگانه از اجتماع می دانستند، اگرچه بعداً متوجه شدند كه این بیماران با محیط و اجتماع بیگانه نیستند بلكه به علل ضایعات مغزی تماس آنها با عالم خارج تغییر كرده است.

بقراط حكیم یونانی نیز به ضایعات مغزی این افراد اشاره كرده و اختلالات رفتاری و كمبودهای هوشی آنها را مربوط به این نوع ضایعات دانسته است.

در قوانین روم قدیم، اسپارت ها و حتی رژیم نازی كشتن و از بین بردن افراد ع.ذ را مجاز می دانستند. برعكس بعضی مذاهب آسیایی مانند (كنفوسیوس) در چین كه پیروان آن معتقدند ‹‹آنچه به خود نمی پسندی به دیگران روا مدار›› و زرتشت در ایران مردم را تشویق می كردند كه با بیماران روانی و عقب مانده های ذهنی رفتاری انسانی داشته باشند و تا آنجا كه ممكن است به آنها كمك كنند.

تا اوایل قرن نوزدهم كتاب یا رسالة علمی قابل قبولی در زمینة عقب مانده ها و افراد مبتلا به اختلالات رفتاری یا به اصطلاح ناسازگار نوشته نشده بود و به طوری كه قبلاً هم اشاره شده به این نوع بیماری ها جنون یا دیوانگی می گفتند.

در اواخر قرن هجدهم روانپزشك معروف فرانسوی كه به حق باید او را بنیانگذار روان پزشكی جدید دانست به نام (فیلیپ پنیل) به سرپرستی بیمارستان روانی (لجاستو) در پاریس كه مخصوص بیماریهای روانی مردان بود انتخاب شد.

اولین اقدام او باز كردن زنجیر از پا و گردن بیماران بود و برخلاف تنبیه و شكنجه، كهدرمان بیمارانروانی و عقب ماندگان ذهنی آن زمان بود، به دلجویی آنان پرداخت و برای آنان برنامه های تفریحی و گردش در نظر گرفت. این روش بعدها به درمان اخلاقی مشهور شد. زیرا پنیل بود گه زندان را تبدیل به بیمارستان كرد.

بعداً ‹‹اسكیرول›› برنامه های فیلیپ پنیل را در بیمارستان روانی ‹‹زنان پاریس›› به مورد اجرا گذاشت. اولین بار در سال 1801 فیلیپ پنیل در كتابی به نام ‹‹رسالة پزشكی فلسفی دربارة جنون شوق و شور›› كه نتیجة ده سال مطالعات او بوده به چهار گروه بیماریهای روانی اشاره كرد و عقب ماندگیهای ذهنی را گروهی از بیماران روانی دانست.

1) ملانكولی یا مالیخولیا

2) مانی یا جنون شور و شوق (شیدایی)

3) جنون

4) عقب ماندگیهای ذهنی

در حقیقت اولین دورة توجه به مسائل بیماران روانی و عقب ماندگی های ذهنی انقلاب كبیر فرانسه و برابری حقوق بشر بود و در همین برنامه های انقلابی بود كه مراقبت، درمان و آموزش كلیه افرادی كه به سن تحصیل رسیده بودند مطرح شد و انقلاب صنعتی دولتها را به تعلیم و تربیت كلیه افراد كشور مؤظف كرد و از همین جا مسأله كودكان استثنایی مورد توجه قرار گرفت.

در اوایل قرن نوزدهم پزشك فرانسوی به نام ‹‹اتیارد›› به تربیت كودكی وحشی پرداخت این كودك توسط دو شكارچی در جنگلهای ‹‹آویرون›› فرانسه پیدا شده بود.

كودك عقب ماندگی بسیار شدید داشت. گفتار را به صورت صداهای حلقی انجام می داد و از نظر عاطفی و اجتماعی محدودیتهای كامل داشت. ایتارد تربیت این كودك را در مدرسه كرولالهای پاریس كه خود رئیس آن بود به عهده گرفت، اگرچه معالجات وی مؤثر واقع نشد ولی راه جدیدی برای پیشرفت در نحوة آموزش و پرورش كودكان و افراد عادی، عقب ماندگی ذهنی و حتی معلولین كه امروزه آن را روشهای آموزش سمعی و بصری می گویند، گردید.

شاگرد و همكار ایتارد دكتر ‹‹سگن›› در سال 1837 مؤسسه ای برای عقب مانده های ذهنی در پاریس ایجاد كرد و در سال 1846 یعنی ده سال بعد كتابی به نام:

درمان اخلاقی، بهداشت و آموزش كودكان عقب مانده نوشت و روش ‹‹حواسی-حركتی›› را در آموزش كرولالها به كاربرد. در سال 1848 به امریكا رفت و در سال 1881 یك سال قبل از گردش كتابی به نام ابلهی و درمان آن با روش فیزیولوژیك نوشت.

یكی از اقدامات مهم سگن تهیة دستگاه ساده ای بود كه به نام آزمون مهره ای معروف است. این دستگاه برای آزمایش استعداد كودكان و پرورش ادراك حسی مانند بینایی و شنوایی به كار می رود. در این آزمون كودك باید مهره های چوبی را كه به شكلها و اندازه های مختلف بریده شده اند در محل خودشان كه به همان شكل و اندازه در تختة چوبی كنده شده است بگذارد و به همین جهت بعضی به این آزمون نام آزمون تخته چوبی داده اند و لازمة اجرای این آزمون تشبیه شكل و اندازة مهره ها با جاهای خالی در تخته است كه گواه خوبی برای رشد عقلی كودكان می باشد و نمرة آزمودنی بستگی دارد به سرعتی كه كار را نجام داد و تعداد اشتباههایی كه مرتكب شده است. سگن معتقد بود كه رشد عمومی بدن را اعم از قسمتهای جسمانی یا روانی می توان با روشهای خاص تربیتی بهبود بخشید. كارهای سنگین باعث شد كه خانم ماریا مونتسوری از ایتالیا به آموزش و پرورش عقب ماندگان ذهنی و كودكان كودكستانی پرداخت.

در اوایل قرن بیستم توجه به اصلاح نژاد بشر در دستور كار قرار گرفت و تأكید شد كه 90% عقب ماندگیها به علت عوامل ارثی است لذا موضوع نازا كردن عقب مانده ها بر سر زبانها افتاد و تا سال 1955 در 28 ایالت امریكا به توصیه كمیته پژوهش بخش اصلاح نژاد انجمن زاد و ولد امریكا نازا كردن عقب مانده ها به صورت قانون درآمد كه به موجب آن هزاران ع.ذ نازا شدند و بالاخره در قرن بیستم بود كه عقب ماندگیهایی كه به علل اختلالات متابولیكی نقصهای كروموزومی، بیماریهای مادر در دوران بارداری و عوارض زایمانها و هزاران علل دیگر كه باعث بروز این عوارض در كودكان می شوند كشف شد و راه را برای پژوهش و درمان این افراد هموار ساخت.

در امریكا اگرچه تا سال 1950 برای كودكان عقب ماندة ذهنی از طرف عده ای از اولیای این كودكان انجمنهایی افتتاح شده بود ولی از سال 1960 به بعد به دستور ‹‹جان اف كندی›› رئیس جمهور وقت برنامة مفصل و دقیقی تهیه و عقب ماندگی ذهنی از نظر پزشكی، آموزشی، روان شناسی، اجتماعی قضایی توسط متخصصان و كارشناسان مورد مطالعه قرار گرفت و جز برنامه های رسمی دولت شد.

عواملی كه تقریباً باعث شد توجه همة كشورها و طبقات مختلف به طرف افراد مبتلا به نارسایی عقلی معطوف شود به شرح زیر است:

1) میزان شیوع كودكان عقب مانده

2) پیشرفت علوم پزشكی

3) اهمیت موضوع از نظر اقتصادی و بهداشت روانی

میزان شیوع كودكان عقب مانده:

تقریباً طبق آمارهای مختلف بین 1 تا 2 درصد جمعیت كشورها را كودكان با بهرة هوشی كمتر از هفتاد یعنی افراد عقب مانده تشكیل می دهند. یعنی اگر جمعیت كشور را 68 میلیون نفر حساب كنیم در حدود 700 هزار تا یك میلیون نفر عقب مانده ذهنی خواهیم داشت.

تا قبل از دومین جنگ جهانی كثرت عقب ماندگی ذهنی چندان محسوس نبود چون اكثر آنها در خانواده زندگی می كردند و والدین از آنها نگهداری می كردند اما بعد از بروز جنگ خانواده ها از هم گسسته شدند و آنها قادر نبودند كه احتیاجات خود را رفع كنند چه برسد به كودكان عقب افتاده و خانواده ها اجباراً آنها را در خیابانها رها می كردند یا آنها را به حال خود گذاشتند. و این امر سبب شد تا كثرت این افراد كه چندان قابل توجه به نظر نمی رسید به طور غیر منتظره ای توجه مردم را به خود معطوف دارد.

طبق آمار سازمان جهانی بهداشت در سال 1960 دو تا سه درصد كودكان به علت نارسایی رشد هوشی احتیاج به تعلیم و تربیت مخصوص در مدارس ویژه داشتند و نكتة مهم این است كه تنها این افراد نیستند كه عقب ماندگی دامنگیرشان شده است بلكه خانواده ها، بستگان، آموزشگاهها، مراكز درمانی و جامعه نیز به علت وجود این افراد همیشه دچار مشكلات گوناگون و فراوان است.

و بی علت نیست كه پروفسور رابرت لافون استاد بیماریهای اعصاب و روان دانشكده پزشكی مونت پیلیه در فرانسه مشكلات كودكان و نوجوانان عقب مانده را تنها بیماری به شمار نمی آورد بلكه آن را یك معضل اجتماعی یا به عبارتی بلای اجتماعی دانسته است.

پروفسور (لوئیس) در انگلستان در بین جمعیت یك منطقه 600 هزار نفری، 5 هزارنقیصه عقلیمشاهده كرده است یعنی 5/8 در هزار جمعیت آن منطقه. در كشورهای امریكا به طور متوسط در درصد كودكان بهرة هوشی كمتر از 70 و 14% دارای بهره هوشی بین 70 تا 85 هستند و در مطالعه ای كه توسط ‹‹مایرگووس›› در سال 1948 یعنی بیست سال پس از مطالعة لوئیس دربین یك جمعیت 56 هزار نفری در یكی از شهرستانهای اسكاتلند انجام شده است 7/2 درصد كودكان مدارس بهرة هوشی بین 70 تا 95 داشته اند. طبق گزارش سال 1986 وزارت آموزش و پرورش امریكا 11% كودكان و نوجوانان بین 6 تا 17 سال كه بالغ بر 4 میلیون می شوند بعلت معلولیتهای مختلف احتیاج به آموزش ویژه دارند.

تحقیقات نشان می دهد كه نسبت پسران ع.ذ به دختران بیشتر و نسبت 54-55 پسر به 46-45 دختر است.

باشد. پی بردن به شخصیت قابلیتها و تواناییها یا به عبارت دیگر خود پنداری از مهمترین مسائل بهداشت روانی است و چون خود پنداری در اثر یادگیری وجود می آید لذا تجارب گذشته و نقش اولیاء در تربیت فرزند اهمیت یافته و باعث می شود كودك به قضاوت دیگران در مورد خود پی برده و از خود ارزیابی به عمل آورد. خود پنداری همیشه قابل تغییر است و رابطه مستقیم با محیط و اطرافیان و طرز برخورد و رفتار آنان دارد. صمیمیت و محبت، استوار بودن خانواده و روابط صحیح بین اعضای خانواده باعث ثبات و پایداری شده و بالعكس از هم گسسته شدن خانواده و یا روابط نامطلوب اعضای آن باعث عدم ثبات خود پنداری و از دست دادن اعتماد به نفس شده و شخص در مقابله با مشكلات دچار نگرانی ـ اضطراب شده ـ و رفتارهای نامناسب از خود نشان می دهد.

بیان مساله

بخش عمده ای زندگی آدمی به عنوان موجودی اجتماعی در مناسبات و روابط متقابل او با دیگران خلاصه می شود اما این مناسبت متقابل نیز مانند سایر رفتارهای آدمی بدون حساب و كتاب و بدون نظم و قانون نیست. مثلاً نقشهای مختلفی كه مادر در زندگی خود به عنوان فرزند یك خانواده پدر یا مادر معلم یا دانشجو و بالاخره عضوی از اعضای جامعه برعهده می گیریم در نظر بگیرید طبیعی است كه رفتارهای ما تناسب هر یك از نقشهایی كه بر عهده داریم متناوب است (كریمی 1368)

از آنجایی كه معلمان نا متعادل وبه ویژه در مقطع ابتدایی در زمینه رفتارهای چون بی ثباتی ـ اضطراب ـ تنفر و احساس حقارت می توانند تأثیرات مخّربی بر روی دانش آموزان داشته باشند یا بلعكس در ابعاد مثبت، معلمان با ثبات و متعادل و سازگار نه تننها موجبات سلامتی روانی و بهداشت روانی دانش آموزان را در كلاسهای خود فراهم می سازند بلكه در كمك به سلامت روانی دانش آموزان بسیاری كه دارای اختلالات روانی هستند نیز می توانند نقش كمكی و درمانی چشمگیری ایفا كنند از این جهت بررسی نقش متغیرهایی كه بررویسلامت روانی دانشجویاندانشكده علوم پایه و علوم تربیتی و روانشاسی كه اكثراً در آینده ای نزدیك به وظیفه خطیر تعلیم و تربیت دانش آموزان و دانشجویان اشتغال خواهند ورزید ـ اثر می گذارند از اهمیت خاصی برخودار است (ترابی نژاد 1371)

در جامعه ای كه در آن افراد از احساس مسئولیت برخودار باشند در مقابل انواع فشارهای روانی و تهدیدهای خارجی مقاومتر و پایدارتر خواهند بود و این موضوع در بین دانشجویان مراكز دانشكده های علوم تربیتی و علوم پایه شكوفایی استعداد ها ـ بروز خلاقیتها و پیشرفتاهای اجتماعی و فرهنگی را در پی خواهد داشت.

نتایج تحقیقات انجام شده در مورد ارتباط سلامت روانی احساس مسئولیت نشان می دهد كه بین این دو متغیر رابطه وجود دارد لیكن در كشور ما تحقیقی كه قابلیت تعمیم داشته باشد انجام نشده است.

سلامت روانی در توزیع و تشریح عملكرد رفتار افراد متغیرهای مهمی تلقی می گرددزیرا این متغیر می تواند به عنوان عوامل تسهیل كننده پیشرفت یا یك عامل بازدارنده پیشرفت و كسب مهارتهای جدید عمل كند. وقتی كه فرد متقاعد شود كه پیروزی و شكست در فعالیتهایش به خودش وابسته است با انگیزه های بهتری دست به فعالیت می زند

واز طرف دیگر با افزایش موفقیتها نگرش مثبت فرد نسبت به خود و ارزشی كه برای خودش قائل است نیز افزایش می یابد كه درنتیجه باعث افزایش عزت نفس و اعتماد فرد نسبت به خود خواهد شد.

از سوی دیگر چون عزت نفس زمینه اساسی ادراک فرد از تجارب زندگی را فراهم می كند در صورت مثبت بودن می تواند به عنوان سپری در مشكلات عاطفی و اجتماعی خود را محافظت كند و راهبردهای موثری برای افزایش بهداشت روانی و عملكرد دانش جو در اختیار او قرار دهد. با توجه به اینكه سلامت روانی یكی از مفاهیم مهم و مطرح می باشد و از طرفی نتیجه تحقیقات متعدد رابطه آن را با برخی متغیرهای بسیار نشان داده اند لذا لازم است تا تحقیقی در بین دانشجویان مراكز دانشكده های علوم پایه و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی انجام گیرد تا با كاربرد علمی مفهوم فوق دانشجو از نظر كنترل كیفیت درونی وبیرونی بهتر شناسایی شده و سپس به او كمك شود تا سلامت روانی اش را تقویت نماید.

سوالات تحقیق:

 

• آیا بین سلامت روانی دانشجویان علوم تربیتی و علوم پایه تفاوت معنا داری وجود دارد؟

• آیا بین سلامت روانی دانشجویان پسر مراكز دانشكده های علوم تربیتی و علوم پایه تفاوت معناداری وجود دارد؟

• آیا بین سلامت روانی دانشجویان دختر مراكز دانشكده های علوم تربیتی و علوم پایة دانشگاه تفاوت معناداری وجود دارد؟

 

فصل اول

كلیات تحقیق

 

مقدمه :

تاریخچه مفهوم نابهجاری . همچون سایر مفاهیم مربوط به پدیده های انسانی یک مسیر منطقی و هموار را پشت سر نگذاشته است ، بلکه طی قرن های متمادی دستخوش فراز و نشیب های فروان بوده است .

تعاریف نسبتا ابتدائی تبیین های جسمانی که در آرا ء نخستین یونانیان در مورد هستیری مشهور بود و یا همسان دانستن بیماران روانی با حیوانات ، به تدریج جای خود را به رویکردهای پیچیده تر داد. با توسعه طب نوین ، بسیاری از پزشکان پذیرای این اندیشه شدند که با ید در مورد آسیب شناسی و درمان پریشانی های روانی به مثابه بیماری های جسمانی برخود کرد (سارافیو 1990 )

نظریه پردازانی چون گالن با ارائه اندیشه های تازه درمورد علل روانشناختی ” نابهنجاری ها ” شکل گیری و گسترش مستمر یزم مداخلات در مانی شارکو همگی زمینه محکمی را برای استقرار تبیین های روان شناختی نوین فراهم ساخت . سرانجام فضا برای ظهور نظریه پردازی های نوین مهیا شد و نظام روان تحلیلی زیگموند فروید حاکمیت یافت .

موقعیت های فشارزای زندگی همواره میتواند بر میزان توانایی افراد در کنار آمدن با شرایط گوناگون موثر باشد و تداوم شرایط دشوار ، به نوبه خود ، موجب بروز یا تشدید نابسامانی های ، جسمانی و روانی می شود . در چنین فضایی انسان ناگریز است تا برای مقابله با پیامدهای ناشی از فشارهای زندگی به جستجوی راه کارهای موثرتری باشد . از این رو وجود سبک خاص شناختی یا کسب صفاتی که بتواند شدت عوامل فشارزای زندگی را کاهش دهند ، اهمیت ویژه ای می یابد ( شفر ، مارتین ترجمه بلوچه 1375 ).

از سوی دیگر با توجه به وقایعی که در چند سال اخیر در کشور ما رخ داده است از قبیل جنگ ، زلزله های متعدد ( ایران جرء ده کشور حادثه خیز جهان است ) و عواملی نظیر فقر ، طلاق ، اعتیاد و عوامل دیگر رقم کودکان و نوجوانان نیازمند به اقامت در سازمانهای حمایتی نظیر اماکن شبه خانواده بهزیستی ( مراکز شبه خانواده مراکزی هستند که از کودکان و نوجوانانی که به دلایلی بدونه سرپرست مانده اند یا اینکه از سرپرست مناسب محروم شده اند نگهداری میکنند ) را در جامعه ما بالا برده است .

عنوان تحقیق :

بررسی و مقایسه میزان سخت رویی برنا امیدی در دانشجویان مقطع کارشناسی رشته های کشاورزی و روان شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه در سال تحصیلی 87 ـ 86

بیان مسئله :

طبق نظر بر نا امیدی حالت تکان دهندایست که با احساس عدم امکان و احساس ناتوانی و بی علاقگی به زندگی آشکار میشود و فرد در اثر ناامیدی بشریت غیر فعال شده و نمی تواند موقعیت های زندگی را بسنجد در نتیجه این مشکلات قدرت تطبیق یا تغییرات زندگی را ندارد مشکلات زندگی و عدم سازگاری با عوامل فشار آورنده ( استرس ) فرد را در زندگی گرفتار می نماید و با گذشت زمان فرد از جریان یک زندگی طبیعی همواره بیشتر فاصله گرفته در پاره ای از موارد حتی به خود کشی کشیده میشود .

از سوی دیگر یک عامل مهم در انسان که او را به کوشش و پیشرفت وا می دارد امید است .

امید یعنی احساس امکان داشتن و ممکن بودن هر چیز غیر ممکن . ( مارسل ، 1962 )

نا امیدی انسان را از درون می پوساند و راه را برای کوشش و پیشرفت مسدود میکند ( نا امیدی شاخص مهم افسردگی می باشد ). ( گلمن ، دانیل ، 1995 ) .

فرد در اثر نا امیدی بشدت غیر فعال شده و نمی تواند موقعیت های مختلف خود را بسنجد و تصمیم بگیرد . نا امیدی شخص را سریعا در هم شکسته و او را در برابر عوامل فشار آور بی دفاع و گرفتار می کند .

یکی از متغییر هایی که ارزیابی آن در تبیین تغییر پذیری گرایش به نا امیدی به نظر میرسد ، سخت رویی است . اولت کوبا سا (1979 ) سخت رویی را ویژگی شخصیتی پیچیده ای معرفی می کند که از سه مولفه چالش ، کنترل و تعهد تشکیل شده است . فردی که میزان خصیصه چالش در او بیشتر است رویدادهای زندگی را به منزله فرصتی برای پویایی و سازگاری مجدد و میدانی برای تحقیق و ارتقاء خویشتن تلقی می نماید و در برابر این رویدادها تسلیم منفعلانه را انتخاب نمی کند . فردی که مولفه کنترل در او زیاد است ، احساس تاثیر گذاری بر زندگی خویشتن را دارد و غالبا خود را در تغییر و دگرگونی شرایط توانا و مسئول می بیند . فردی که از تعهد بیشتری برخوردار است ، نه تنها خود را واجد ارزش می بیند ، بلکه در زندگی به چیز هایی بسیار با ارزش معتقد است که اهمیت و معنای زیستن را برای وی برجسته می سازد ( مدی ، اولت ( کوبا سا ) 1984 ص 31 )

كنش و واكنش هائی كه در درون فرد، متشكل از یادگیریهای گذشته، نگرش و منطق و استدلالی كه از آن بهره مند است، مجموعه ای پویا ونسبتاً ثابت از رفتار پدید می آید كه بدان شخصیت فرد اطلاق می گردد.

در پژوهش حاضر، موضوع مورد بررسی در ارتباط با ترجیح رنگ وخصوصیات شخصیتی افراد است كه با پرسشنامه شخصیتی(جهت سنجش بعد درون گرا -برون گرا) و سوالهایی در مورد ترجیح رنگ است كه تشكیل مرحله ای از مراحل پژوهش را می دهند.

بر اساس پرسشنامه یاد شده و سوال بیان شده در مورد ترجیح رنگ، اساساً رابطه بین شخصیت و رنگ بررسی و به سوال زیر پاسخ داده می شود كه:

• آیا بین ترجیح رنگ و شخصیت افراد رابطه وجود دارد؟

هدف پژوهش:

در اجتماع امروزی كمتر كسی یافت می‎شود كه به اهمیت رنگ و اثر عمیق آن روی انسان تردید داشته باشد. هر كدام از رنگها به تفاوت سردی و گرمی یا خنثی بودن، تأثیر روانی مشخصة خود را روی انسان ایجاد می‎كند با وجود خصوصیات فوق العاده ای كه رنگ دارد غالب اشخاص نسبت به آن كم توجه و یا كاملاً بی تفاوت هستند. شناخت قدرت رنگ به انسان در حل پاره ای مشكلات كمك قابل توجهی نموده است به طبیعت نگاه كنیم تا متوجه شویم چگونه با عوض شدن فصول، رنگها نیز تغییر می‎كند و

پیوسته تركیبات زیبایی بوجود می آورند. معیار انسان در تمیز یك تركیب رنگی زیبا، طبیعت است.

طبیعت منبع الهام در فراگیری هماهنگیهای صحیح و زیبا است. رنگهای هیجان انگیز بهاری در مقابل با رنگهای سرد و آرام زمستانی در احساس كاملاً متفاوت در انسان برمی انگیزند. (لوچه، 1370، صفحه 30)

علیرغم خصوصیات گوناگون رنگ، این پدیده از قواعدی پیروی می‎كند كه شناخت آنها می‎تواند در بهره گیری مناسب از رنگ كمك و راهنمای مؤثر می‎باشد. با فراگیری چنین قواعدی استفاده از رنگهای مختلف آسان گشته، می‎توان محیط زندگی را به مكانی دلپذیر برای زیستن تبدیل نمود.

با توجه به توضیحات فوق هدف از این پژوهش سعی در بررسی علاقمندی افراد نسبت به رنگی خاص و تیپهای شخصیتی در این زمینه می‎باشد.

امید است كه بتوانیم با این پژوهش گامی مؤثر در شناخت رنگ و اهمیت آن در زندگی روزمره و عادی افراد بردارم. (ویدا ابی زاده، 1372، ص 11)

فرضیه پژوهش:

پژوهش فوق دارای فرضیه زیر است:

چکیده :

تا بوده، سندرم پیش از عادت ماهانه هم بوده، و شگفتی این جاست که پساز پژوهشهای بسیار در این زمینه، پزشکان هنوز نمی توانند پاسخ گوی بیماران خود در روبرو شدن این سندرم باشند. سندرم پیش از عادت ماهانه موضوع بیش از سیصد مقاله علمی در دهه اخیر بوده است.

سندرم پیش از عادت ماهانه و معالجه آن پنجاه سال پیش به وسیله دکتر روبرت ت . فرانک، پزشک[1] برجسته مدرسه پزشکی مونت سینایی در نیویورک ارائه شده است. از آن زمان تاکنون پژوهشگران پیوسته از دکتر فرانک که معتقد است، سندرم پیش از عادت ماهانه امری واقعی است، حمایت کرده اند، امروز نیز همچنان معتقدند که این سندرم غیر تخیلی است.

فصل اول :

پیشگفتار :

جای شگفتی نیست که زنان نتوانسته اند مشکلات بهداشتی و احساس درونی خود را با پزشکان مرد در میان نهند، زیرا امکان داشت اجتماع، زن را موجودی مزاحم به حساب آورد و مانع فعالیت او گردد. از سوی دیگر جامعه زنی را کامل می شمارد که حتی به هنگام درد و رنج نیز بر خود مسلط بوده و آرام باشد. در نتیجه زنانی که می کوشیدند خود را با این تصویر تطبیق دهند، نمی توانستند مشکلات خود را با پزشک در میان نهند، اما گاهی شدت درد و رنج آن چنان آنان را از پای در می آورد که شکیبایی از کف می دادند و به مشاوران پزشکی پناه می بردند.

زنان در شکایت از درد خود به پزشک اغلب پاسخ می شنوند که مشکل آنان، جنبه عصبی و تلقینی دارد. در نتیجه داروهای آرام بخش به بیماران تجویز می کنند، تا دیگر لب فروبسته و زبان به شکایت نگشایند و این مساله دردناکی است. هیچ زنی نباید احساس کند که مجبور است درد خود را در سکوت تحمل کنند، و یا در صورت درد او را موجودی نامتحمل بشمارند. امروزه زنان باید احساسشان را نشان بدهند و از تجربه های پزشکی در زمینه این سندرم سود جویند. این سندرم به هیچ وجه تخیلی نیست، بلکه مشکلی واقعی است که هم بیماران و هم پزشکان باید مصمم شوند که به درمان آن بپردازند (لارسن، 1368 ).

از آنجا که نشانه های این سندرم در زنان متفاوت است، امکان دارد برخی از پزشکان با تشخیص آن ناتوان باشند. حتماً دیده شده است که خود زن نمی داند دچار این سندرم است. زیر نشانه های آن گاه خیلی ضعیف و کم رنگ بروز می کند. اخیراً روزنامه تایمز گزارش کرده است، درصد زنانی که از سندرم پیش از عادت ماهانه آشفته می شوند بین 20 تا 90 درصد است.

متخصصان بیشتر بر این باور هستند که 40 درصد همه زنان بین چهارده و پنجاه ساله از سندرم پیش از عادت ماهانه آشفته می شوند. اکثر زنان می توانند این سندرم را تحمل کنند اما 10 تا 12 درصد زنان به نحوی ناراحت می شوند که قادر به ادامه زندگی روزمره خود نیستند و باید درمان شوند (لارنس ، 1368 ).

نشانه های این سندرم دو تا چهارده روز پیش از عادت ماهانه آغاز می گردد و تا روز شروع عادت ماهانه و یا حتی چند روز پس از خونریزی ادامه دارد. نشانه های بسیار ضعیف را نیز می توان به این سندرم مربوط دانست که عبارتند از : اشتهای کاذب، ولع برای خوراکیهای شور یا شیرین که بسیار رایج است، تورم، نفخ شکم، یبوست، تکرار ادرار، حساس شدن پستانها، پشت درد، فراموشی، عصبانیت، دمدمی شدن، اضطراب و افسردگی و بسیاری از علائم دیگر که زنها از آن شکایت دارند (لارسن، 1368 ).

پرخاشگری دو نوع است : پرخاشجویی خوش خیم و پرخاشجئیی بدخیم در این جا سوالی که مطرح است این است که چگونه باید این «پرخاشجویی زیاد» انسان را توضیح داد؟ آیا سرچشمه اش با پرخاشجویی جانوری یکسان است؟ آیا دارای استعداد انسانی ویژه ی دیگری برای ویران سازی است؟

در مورد نخستین فرض می توان چنین استدلال کرد که جانوران نیز به هنگام برهم خوردن توازن محیطی و اجتماعی، ویران سازی شدید و شرارتباری نشان می دهند. برای مثال : در میان آنان باشد آنها از خود شرارت نشان می دهند ( فروم، 1369 ).

می توان استنتاج کرد علت این که انسان این چنین پرخاشگر است، آفریدن اوضاعی مانند ازدحام یادگیری صورتهای ایجاد کننده پرخاشجویی است که در تاریخ او بیشتر به صورت امری معمولی درآمده است تا استثنایی.

از این رو پرخاشجویی زیاد انسان به سبب استعداد پرخاشجویی بیشتر نیست بلکه به خاطر این واقعیت است که اوضاع ایجادگر پرخاشجویی نزد انسانها به مراتب بیشتر از جانورانی است که در سرزمین طبیعی ویژه خود زندگی می کنند. این استدلال تا انجا که مناسبت دارد معتبر است. همچنین از این رو معتبر است که به تحلیل انتقادی وضعیت انسان در تاریخ راهبر می شود (فروم، 1369).

پرخاشجویی بدخیم، شقاوت و ویران سازی :

در نظر انسان، امروزه ریختن خون چیزی جز ویران سازی به نظر نمی رسد مطمئناً از دیدگاهی واقع بینانه این چنین است. لیکن چنانچه خود عمل که معنی آن را نیز در ژرفترین و باستانی ترین لایه های تجربه درنظر گیریم در آن صورت ممکن است به نتیجه گیری متفاوتی برسیم.

تردیدی نیست که در سده های گذشته همجنس خواری غیرآیینی در میان مردم ابتدایی رسمی معمول بوده است و همه آنچه که درباره منش شکارچی، گردآورندگان خوراک امروزی و یا درباره جماعتهای پیش از تاریخ می دانیم، این است که این مردمان کشتارگر نبوده و بسیار غیرمتحمل است که همجنس خوار باشند. هم چنانکه مامفورد به گونه ای موجز مطرح می کند «درست» به همان طور که انسان ابتدایی ناتوان از نمایشهای توده ای شقاوت، شکنجه و نابود سازی روزگار ما بوده است ممکن است از کشتار انسان به خاطر خوراک نیز کاملاً مبری[2] باشد ( مامفورد ، 1967 ).

اظهارات پیش گفته بیشتر به منظور هشداری نسبت به تفسیر شتابزده ی هر رفتار ویران ساز به عنوان غریزه ای ویران ساز می باشد تا تشخیص کثرت انگیزشهای دینی و غیر ویران ساز.

در پس چنان رفتاری، مقصود از این گفته ها، کاستن از فورانهای شقاوت و ویران سازی واقعی که اکنون به آن می پردازیم نبوده است. بلکه مقصود این است که ویران سازی تا چه حد باعث تخریب رفتار او می شود.

بیان مسأله :

با توجه به این که در مورد سندرم پیش از عادت ماهانه اطلاعات دقیقی در دست نداریم. این مسأله و مشکل در مورد دختر و زنانی شدیدتر است که آگاهی قبلی و کاملی در مورد این امر ندارند و گاه چنان دچار تغییر رفتار می شوند که تحمل آنها از سوی خودشان و دیگران مشکل است.

این سندرم واقعاً وجود دارد و در واقع هر کسی باید این سندرم را بشناسد و با چگونگی آسیبهای آن آشنا باشد. نشانه های سندرم در زنان متفاوت است و در واقع تلقین در عوارض مربوط به سندرم موثر است. عوارض سندرم شامل : افسردگی، پرخاشگری، دردهای جسمانی و غیره است (لارسن، 1368 ).

زیست دوستی[3] عشق شورانگیزی است به زندگی و هر آنچه زنده است. خواه در شخص، گیاه، اندیشه یا گروه اجتماعی، شخص زنده دوست ترجیح می دهد بیشتر بسازد تا حفظ کند.

ویران سازی و پرخاشگری نه محادی با زیست دوستی، بلکه شق دیگری در برابر آن است. عشق به زندگی یا عشق مردگان دو چاره بنیادینی است که در برابر هر موجود انسانی قرار می گیرد.

در تعیین و ارائه اهداف به حمایت های اجتماعی منطقه ای و حمایت های ملی و سلامت روانی در اثر حمایت های اجتماعی آمده است .

با تعیین فرضیه سلامت روانی و حمایت های اجتماعی به متغیرهای مختلف تحقیق اشاره شده است و به تعریف مفاهیم و اصطلاحات اشاره شده است.

در فصل دوم به مبانی نظری و تئوری از جمله مناسبات اجتماعی و آموزش در خانواده و تحركات اجتماعی و نیاز به موقعیت و حمایت های اجتماعی و كاركردهای اجتماعی و انگیزه نیاز به موفقیت و ضرورت های خارجی و دگرگونی های اجتماعی اشاره شده است و به مفاهیم كهتری و مهتری و تاثیر آنها در سلامت روانی اشاره شده است.

در ادامه به تحقیقات مرتبط با موضوع در كشور و استان اشاره شده است.

در فصل سوم به روش تحقیق و جامعه و حجم نمونه و روش نمونه گیری توام با ابزار گردآوری اطلاعات و روش گرد آوری اطلاعات آمده است.

و در فصل چهارم با تجزیه تحلیل توصیفی و استنباطی داده ها پرداخته شده است و رابطه معنی داری یافته ها و همبستگی آنها اشاره شده است.

و در فصل پنجم با ذكر و بیان نتیجه گیری و ذكر محدودیت ها و مشكلات و پیشنهادات تحقیق حاظر به پایان برده شده است.

فصل اول :

کلیات تحقیق

 

مقدمه :

از ویژگی ها و خصوصیات دائمی و فطری بشر نیازمند بودن موجود انسانی است، از ابتدای توّلد، نیاز به مراقبت، نیاز بهداشت، نیاز به امنیت و در کودکی و نوجوانی، نیاز به آموزش و نیاز به تربیت و نیاز به تغذیه نیاز به ورزش و حرکات و در جوانی نیاز به ازدواج، استقلال، شغل از جمله از مهمترین نیازهای ذکر شده تا اواخر دوره جوانی است. امّا آنچه امروزه بخصوص در نظام های سیستمی و سازمانی و متمرکز ضرورت دارد. حمایت های اجتماعی و سیاسی و … است. که جوانان و افراد سخت به آن نیاز دارند.

اگر دانشجو درس می خواند، اگر دانشجو صاحب فکر و ایده ای است یا اگر دانشجویی درصدد انتقاد سازنده است، اگر دانشجویی از سبک و شیوه درسی اسنادی به هر؟ دلیل گریزان است اگر دانشجویی به سیستم آموزشی انتقاد دارد و اگر دانشجویی در نوع روابط سازمانی اشکال می گیرد، باید مورد حمایت و پشتیبانی قرار گیرد. تا ضمن ابراز عقیده و همراه ساختن دیگران فضای مسموم را پاک و دیگران را حداقل نجات دهد و گمراهان و موارد خلاف و حتّی روشهای غلط اصلاح گردند. و روز به روز شاهد برطرف برطرف شدن ابرهای ظلم و تبعیض و ناکارآمدی و تجلّی عدالت وشایسته سالاریو صداقت باشیم.

در غیر این صورت دانشجو اگر حمایت نشود و یا حتی خدای ناکرده تهدید شود سلامت روانی و بهداشت روانی فرد از هم گسیخته و مختل می گردد.

با این مقدمه در این تحقیق قصد بررسی تأثیرات و کارکردهای حمایت های اجتماعی اعم از حمایت مالی، حمایت آموزشی، حمایت اداری، حمایت گروهی در تشکیل انجمن ها و جمعیت ها و گروه ها حمایت های سیاسی از جمله آزادی گفتمان و ابراز عقیده و نظر، آزادی روزنامه و جراید و نشرّیه و بولتن، آزادی متینگ و جلسه، آزادیهای فردی در نحوۀ استفاده از کتاب و فکر و عقیده و باور و نگرش و گرایش تا آنجا که به آرمان ها و ایدئولوژی و قانون اساسی پذیرفته شده قریب به اتفاق مردم لطمه وارد نشود.

در غیر اینصورت دانشجو اگر حمایت نشود و یا حتّی خدای ناکرده تهدید شود سلامت روانی و بهداشت روانی فرد از هم گسیخته و مختل می گردد.

با این مقدمه در این تحقیق قصد بررسی تأثیرات و کارکردهای حمایت های اجتماعی اعم از حمایت مالی، حمایت آموزشی، حمایت اداری، حمایت گروهی در تشکیل انجمن ها و جمعیّت ها و گروه ها حمایت های سیاسی از جمله آزادی گفتمان و ابراز عقیده و نظر، آزادی روزنامه جراید و نشریّه و بولتن، آزادی متینگ و جلسه، آزادیهای فردی در نحوۀ استفاده از کتاب و فکر و عقیده و باور و نگرش و گرایش تا آنجا که به آرمان ها و ایدئولوژی و قانون اساسی پذیرفته شده قریب به اتفاق مردم وارد نشود. در این تحقیق ضمن بررسی دقیق و همه جانبه حمایت های اجتماعی در عصر حاضر به نقش حمایت ها در تأمین بهداشت روانی دانشجویان پرداخته ایم. و بدیهی است، در مقابل عدم حمایت و یا تهدید و تحدید باعث انباشت خواسته ها و انتظارات و نظرات و ایده ها و آراء و نگرش ها در ذهن افراد شده که گاهاً به صورت انتقادهای خصمانه و ایرادگیری های شدید و خصمانه و دشمن و خصومت ریشه ای با نظام خوران می کند.

و در این تحقیق تکیه و دامنه عمده تحقیق تأثیر حمایت های مختلف اجتماعی برسلامت روانی دانشجویانتبیین شده است.

بیان مسئله :

در اجتماعات و جوامع امروزی بهداشت و سلامت روانی از ارجحیّت و اولّویت خاصّی برخوردار است. چرا که در گذشته بسته بودن زندگی مردم و محدودیت های شکل زندگی قومی و قبیله ای و گروهی بصورت پراکنده و عدم نیاز اقوام و گروه های دیگر به یکدیگر مگر فقط در مبادلات اقتصادی محدود، و نیز زندگی ایستا و تکراری کشاورزی و دامداری و یا حداکثر حرفه ای محدود و ابتدایی آنها باعث روابطی ساده و کم زنگ و در عین حال صمیمی و محبت آمیز و شناخته شده و آرام بود[1].

امّا امروزه رشد و توسعه و تنوع مؤسسات گوناگون که هر روز شاهد تولّد و خودنمایی آنها سیستم و نیز پیچیدگی کارهای مختلف و گرفتاری انسانها در قوانین و مقررات پیچیده که محصول همین روابط متعدّد است، همواره احساس کمبود وقت و فشار روانی و عدم موفقیت و عدم حمایت از طرف دیگران و انواع اختلالات ناشی از آن مثل افسردگی، اضطراب، عصیّیت و تنش و غیره می نمائیم. که شهر تهران با حجم جمعیت و ترافیک و پیچیدگی کارها و آلودگی های صوتی و هوا و … تا حدّی مبین این ادّعاست.

امّا طیفی از گروه های ذکر شده در ایران دانشجویان هستند، دانشجویان با توجه به احساسات تند و انتظارات آنی، توقّعات فراوان و انرژی فوق العاده از طرفی و نیز حسّ استقلال و صداقت و یکرنگی در اظهارات و بیانات و نگران از آینده تحصیلی و شغلی و ازدواح و تهیه مسکن و اتومبیل و امکانات دیگر در صدد تحلیل مسایل مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، ورزشی، اداری و … جامعه هستند[2].

اوّلین نمود اعتراض و انتقادی دانشجویان در خود دانشگاه از نحوۀ آموزش ها نحوۀ اداره کلاسها، نحوۀ سرویس دهی اداری، نحوۀ ارائه خدمات غذایی، نحوۀ برخورد مسئولان با دانشجویان، نحوۀ اجرای مصوبات دانشگاه و اعتراض به کیفیّت ها و کمیت ها و حتّی گاهی اعتراض به مغایرت برنامه ها و سازماندهی ها و نظارت ها با اصول و مبانی قانون اساسی و منوّیات مقام عظمی رهبری و یا احکام اولیه و ثانویه اصول و فروع دینی و یا اعتقادات و باورهای دینی شکل می گیرد. و در برابر این قبیل افکار و رفتارها و بینش ها و نگرش ها و گرایش ها دو نوع برخورد می توان اتخاذ کرد.

الف ) ایجاد بسترهای پاسخگویی و جلب مشارکت خود آنها در نحوۀ اداره دانشگاه.

ب ) عدم توجّه به مباحث ذکر شده و تهدید دانشجویان به اخراج و انفصال و …

مسلّم است. در صورت نخست دانشجویان با اطمینان از اعتماد گروه مسئولین و اساتید و کارکنان قضایی نوعی احساس یگانگی و خودمانی در خود می بینند و با کمک به برنامه ها و کاستی ها و حتّی مشارکت های مختلف عمومی و اجتماعی و سیاسی کمک دست مسئولین قرار می گیرند.

توافق و همکاری نسل جوان و مسئولان نهادها و ادارت مختلف اجتماعی و اداری و سیاسی از دو جهت باعث سرعت کارها و امور در نهادها و سازمان ها شده و نیز از طرف دیگر رضایت و خوش بینی و خشنودی جوانان را بدنبال دارد. در مقابل در صورت دوّم، اگر تهدید و تحدید از طرف سازمان ها و مسئولین علیه جوانان و دانشجویان بیشتر گردد.

جوانان و دانشجویان علیه اقدامات و کارهای مسئولین اظهار نارضایتی می کنند و حتّی به برنامه ریزی ها و خط مشی ها و سیاست های آنان اعتراض می کنند. و در مقابل همۀ کارهای آنها موضوع می گیرند. و جوانان و دانشجویان هم با امور و کارهایی مثل بدحجابی و بی حجابی و عدم همکاری با فعّلیات های عمومی نهادها و سازمان ها و کارشکنی در برابر آنها با قیافه و شکل ناهنجار علیه این اقدامات بر می آیند در این تحقیق نیز با طرح مسایلی از حمایت های اجتماعی در دانشگاه آزاد اسلامی قصد پیدا کردن و کشف ارتباط آن با سلامت روانی هستیم. پس

آیا بین حمایت های اجتماعی و سلامت روانی دانشجویان رابطه وجود دارد؟

اهمیت و ضرورت تحقیق :

شاید در بنای امروزی هیچ مسئله و موضوعی به اندازه حمایت های اجتماعی و سلامت روانی جوانان و دانشجویان وجود نداشته باشد.

علّت این ادّعا این است که حمایت های اجتماعی در واقع تحقق همان خواسته ها و علایق و انتظارات دانشجویان و جوانان هستند که همۀ انتظارات و خواسته های آنان در زمینۀ تحصیل، اشتغال و ازدواج و خواسته های مختلف اجتماعی و سیاسی است.

اگر انتظارات و خواسته های جوانان در زمینه تحصیل و رشته های مختلف تحصیلی و ادامه تحصیل فراهم گردد.

اگر خواسته های جونان و دانشجویان در امر اشتغال و آینده شغلی پس از درس و دانشگاه تأمین تضمین گردد.

اگر انتظارات دانشجویان در مورد ازدواج و آینده تشکیل خانواده محقّق گردد. اصولاً خود بخود سلامت روانی نیز تا حدّ زیادی تأمین می گردد. زیرا سلامت روانی امروزه تا حدّ زیادی معلول دست یابی جونان و دانشجویان به رشته و تحصیل مورد نظر و شغل و درآمد مورد نظر و حتّی تشکیل خانواده و ازدواج موّفق است.

مقدمه1:

مطالعات نشان داده است كه بشر اصولاً بكارگیری روشهای خلاق را در یادگیری ترجیح می دهد, روشهایی نظیر كاوش, لمس كردن, پرسش, آزمایش, دنبال مجهول رفتن و نظریه دادن, معلمین برخلاف متعلمین اغلب طرفدار دیكته كردن دانش و اطلاعات هستند.

تحقیقات نشان داده است كه بسیاری از مطالب درسی, اگر نگوئیم همه آنها_ با روشهای خلاق بسیار با صرفه تر و موثرتر از روشهای دیكته كردن آموخته می شوند.

علاوه بر آن بسیاری از افراد واكنشی بسیار قوی نسبت به یادگیری خلاق از خود نشان مید هند. آنها در روشهایی كه این امكان و اجازه را می دهد و از آنها می خواهد كه خود دنبال مجهول و كشف پاسخ بروند, میزان یاد گیری بسیار بالا و در روشهایی كه اطلاعات به آنها دیكته می شود, سرعت و میزان یادگیری بسیار پایینی داشته اند.

یادگیری از طریق بكارگیری استعدادهای خلاق,عموماً به شكلهای درك مسئله, یا نواقص, حدس زدن و ساختن فرضیه درباره راه حل آن, آزمایش كردن این حدسیات, تجدید نظر و اصلاح حدسیات و استخراج نتایج آزمایش بروز می كند. در این فرآیند, یكی از غرایز قوی بشری نقش مهمی بر عهده می گیرد و آن تنشی است كه بشر در مقابل یك مجهول یا غیر حقیقت احساس می كند, او سعی دارد به صورتی خود را از این تنش آزاد سازد, این انگیزه او را وادار به پرسیدن, حدس زدن و پی گیری مطلب می نماید. حتی پس از حدس زدن, تردید درباره صحت حدس هنوز باعث نارضایتی اوست.

حال به سوی آزمایش حدس خود كشانده می شود و به تبع رفع اشتباه خود و اصلاح فرضیه اش, پس از یافتن حقیقت مایل است حتماً آنرا به دیگران اطلاع دهد.

این انگیزه مهمترین عاملی است كه یادگیری از طریق بكارگیری, خلاقیت را چنین طبیعی و پر ثمر می سازد این روش آنقدر خودانگیز و طبیعی و بدون نیاز به انگیزه های خارجی پیش می رود كه حتی بعضی آنرا ((یادگیری طبیعی)) نامیده اند.

در یادگیری بصورت آمرانه به ما گفته می شود چه چیزی را ما باید یاد بگیریم, به ما گفته می شود كه یك حقیقت علمی را باید بپذیریم چون معلم, پدر و مادر, كتاب درسی, روزنامه یاكتابی علمی آنرا گفته است.

عموماً آنچه گفته می شود عقیده رایج و همگانی است .و همه انرا قبول دارند و لذا از حس دموكراتیك انسان و احترام او به عقاید عامه استفاده می شود.

دریادگیری آمرانه از استعدادهایی نظیر شناخت, حافظه و قوه استدلال ( رایج ترین استعدادی كه در تستهای هوشی مورد ارزشیابی قرار می گیرد) استفاده می شود.

دریادگیری خلاق استعدادهایی, نظیر قدرت ارزشیابی ( درك مجهول, یا قطعه گمشده در یك فرآیند) قدرت ارائه راه حل (روان بودن, انعطاف داشتن, ابتكار داشتن و توجه به جزئیات) و دریافتی متفاوت كردن, بكار گرفته می شود.

مطالعات دقیق نشان می دهند كه روشهای یادگیری مبتنی بر خلاقیت تاثیر عظیمی بر موفقیت تحصیلی دارند, ولی متاسفانه همین مطالعات نیز نشان می دهند كه این روشها كمترین روشهای متخذه در كلاسهای درس هستند, زیرا معلمین عموماً روش یادگیری آمرانه, دیكته كردن اطلاعات را ترجیح می دهند.

بیان مساله:

با توجه به اهمیت خلاقیت و نوآوری در مدارس و ضرورت وجود آن در نظام اموزش و پرورش موضوع مورد پژوهش در این تحقیق عبارتست از :

راههای پرورش خلاقیت در دانش آموزان دوره راهنمایی چیست؟

پس بیان مساله اینكه از چه راهها و روشهایی برای بروز خلاقیت و پرورش آن در دانش آموزان دوره راهنمایی استفاده نمائیم.

اهداف پژوهش:

از آنجا كه خلاقیت و نوآوری برای بقای سازمانها به ویژه نظام اموزش و پرورش امری حیاتی می باشد و تداوم حیات سازمانها وابسته به تحقیق این امر است. منظور از تحقیق حاضر نیز بررسی راههای پرورش خلاقیت در دانش آموزان دوره راهنمایی ناحیه 3 كرج است كه در نتیجه مشخص گردد چه عواملی در پرورش خلاقیت و نوآوری دانش آموزان تاثیر دارد و تا چه اندازه آنان خلاق و نوآور بوده, همچنین به چه اندازه از قدرت تشخیص مسائل و تبیین مشكلات, از آن مهارت در بكار گیری امكانات و ایجاد زمینه برای شكوفایی استعداد ها و بهبود بخشیدن به وضعیت آموزشی برخوردارند.

 

سئوالات تحقیق:

در این تحقیق سعی می شود به سئوالات زیر پاسخ داده شود.

35

38

44

46

49

57

59

62

67

68

73

77

چکیده:

روانشناسی کودکاز نظر کلی بحث تازه و مستقلی است که درباره هشیاری و بیداری روان کودک و تأثیر آن در رشد و نمو تدریجی او گفتگو می کند. و به ما می آموزد این موجود کوچک و ناتوان که روزی یک قطعه گوشت و پوست ناتوانی بوده چگونه رفتار و کردار خود را در این جهان وسیع آموخته و با چه شرایطی تا دوران جوانی رسیده است.

پرورش تدریجی روان کودک با آنچه که مربوط به مراحل رشد و پیشرفت اعضای بدن و مراحل بلوغ او است کاملاً متفاوت و جدا از هم هستند و این دو مرحله مستقل دارای شرایط مخصوصی است که هر دو به موزات هم پیش می روند و در راه مستقیم خود از یکدیگر کمک می گیرند از آن گذشته برای شناختن مراحل روانی کودک کافی نیست که کودک از زمان بدنیا آمدن مورد مطالعه قررا دهیم زیرا قبل از بدنیاآمدن در زمانیکه نطفه او بسته می شود در آن محیط تنگ و تاریک بدون اینکه ما بدانیم عوامل و شرایطی وجود دارد که اساس زندگی آینده او پایه گذاری می شود و از این بحث نتیجه می گیریم که از یک نقطه نظر تئوری روانشناسی کودک بایستی از زمان قبل از تولد مورد بررسی قرار گیرد و بدانیم که این کودک در کدام محیط و تحت کدام شرایط و از کدام خانواده بوجود آمده و این هنوز خود بحث بسیار مفصل و پیچیده ای است که پایه آن برروی قوانین و توارث وزن شناسی استوار می گردد و بعداز تولد شرایط آموزش و پرورش و بسیاری عوامل دیگر در پیشرفت اعضای بدن و سلسله اعصاب او مؤثر است و با عواملی که در رشد و نمو اعضای بدن تأثیر دارد روان او نیز در کش و قوس تحولات زندگی مراحل خود را خواه ناخواه می پیماید.

البته شرایط محیط نیز از نقطه نظر جسمی و روانی در او و درسازندگی شخصیت او تأثیر دارد و اگر اعضای بدن کودک از روی سیستم بخصوصی رشد نماید در شکوفندگی و پیشرفت قوای روانی او بی اثر نخواهد بود . به عبارت ساده در روانشناسی کودک، کودک را برای خودش مطالعه می کند و روانشناس باید بداند خصوصیات ارثی و ژن شناسی عامل مهمی در عقب ماندن یا جلوافتادن شرایط روانی کودک بشمار می آید باید اضافه کنیم مسئله وزن شناسی و عوامل ارثی چون موضوع بسیار پیچیده ای بود تا مدتها کسی به آن توجه نداشت ولی ا زقرن نوزدهم این مسئله اساسی در روانشناسی کودک جای خود را باز کرد و دانشمندان توجه زیاد نموده ودانستند که قسمت مهم و علل اصلی پیشرفت روان کودک زمانی پایه گذاری شده که هنوز کودک بدنیا نیامده بود دلیل آن بسیار روشن است، در خانواده ای که دو یا سه فرزند زندگی می کنند، فرزندان یک پدر و مادر از لحاظ روانی و استعداد با هم فرق دارند یکی از آنها با هوش ودیگری کندذهن و سومی فاقد احساسات و صفات انسانی است در حالیکه هر سه انها یک برنامه و شرایط مشابهی بوجود آمده اند. اما اگر زمان نطفه گذار هر کدام را با شرایط زندگی پدر مادر مورد مطالعه قرار دهیم مشاهده می شود که این پدر و مادر در تمام شرایط زندگی دارای یک نوع حالت روانی نبوده و شرایط زندگی هر زمان با زمان دیگری فرق داشته است.

بنابراین تمام شرایط زندگی و عوامل روانی در پایه گذاری وجود کودک دخالت مستقیم دارد البته بعد از به دنیا آمدن کودک خواه ناخواه دارای استعداد یا تمایلاتی است که قبل از تولید بنیان آن نهاده شده و محیط خارج در روش تعلیم و تربیت نیز باندازه ای تمایلات و خصوصیات او را تحت تأثیر قرار می دهد.

بنابراین روانشناس کودک در حالیکه پیشروی روانی او را مطالعه می کند باید بداند که اساس هستی این کودک با چه شرایطی پایه گذاری شده و بعد از تولد محیط و اطرافیان چه تأثیری در او باقی گذاشته اند کسی که روان کودک را مطالعه می کند از عواملی که باعث پیدایش این خصوصیات شده باید آگاهی کامل داشته باشد در زمان گذشته کودک را به نام اینکه کودک بود به او توجهی نداشته و تربیت و پرورش او را نیز جز وظایف لازم نمی شمردند اما امروز به این نکته متوجه شده اند که کودک یک انسان کوچکی است و بایستی روح و جسم او به موازات هم با شرایطی مساوی پرورش یابند و اگر در امور جسمی نواقصی موجود است در رفع آن بکوشند زیرا اگر بطور مثال کودک دیر تر از زمان معین راه رفتن را یاد بگیرد این ناتوانی در روان او تأثیر خواهد گذاشت با این معنی که هر نوع ناتوانی جسمی در عقب انداختن هشیاری روانی او بی اثر نخواهد بود تستها و آزمایشهای روانی این مشکل را تا اندازه ای حل کرده و روانشناس با کمک آزمایشهای لازم روح و جسم کودک را بلکه نسبت مساوی پرورش میدهد تابتواند از یک کودک خردسال و ناتوان در آینده یک انسان کامل بدون عیب و نقص بسازد.

نوشته ای را که در دست دارید در این مسائل با شما گفتگو می کند و به شما می گوید که کودک شما در چه شرایطی بوجود آمده و بعد ازتولید چه وظایف و تکالیفی را برای پرورش او بر عهده دارید و البته اگر در این روش درست با سیستم های امروز دنبال شود بدون تردید کودکان امروز که پدران و مادران آینده بشمار می ایند از لحاظ روانی بدون عیب و نقص وارد جامعه خواهند شد و پس از اینکه درباره اصول روانشناسی با شما صحبت کردیم در قسمت دوم این مقاله چند کلامی هم درباره کودکان عقب مانده و خصوصاً کسانی که در محظور اخلاقی قرار گرفته اند با شما گفتگو می کنیم و نشان می دهیم رفتار و کردار نامطلوب و خارج از قاعده بعضی پدرو مادرها تا چه حد در گمراهی کودکان مؤثر خواهد افتاد.

 

فصل یکم

مراحل اولیه کودک

هوش کودک تنهاه راه احساس اوست

دنیای حقیقت برای کودک

ادراک کودک

هوش کودک

پیدایش حافظه

تداعی معدنی یا تصورات ذهنی

زبان و تکلّم

2-2-4- معیارهای تشخیص میزان و نحوه فعالیت یك بورس…………………………………………. 12

2-2-5- مزایای سرمایه­گذاری در بورس……………………………………………………………………. 13

2-2-6- مزایای ورود به بورس برای شرکت­ها……………………………………………………………. 14

2-2-7- مؤلفه­های اصلی بورس اوراق بهادار……………………………………………………………… 14

2-2-8- روش­های ورود به بورس اوراق بهادار………………………………………………………….. 16

2-2-9- روش­های تحلیل اوراق بهادار……………………………………………………………………… 16

2-2-10- مقررات حاكم بر بازار بورس اوراق بهادار……………………………………………………. 18

2-3- سهام عادی…………………………………………………………………………………………………. 25

2-3-1- مفهوم سهام و سهام عادی………………………………………………………………………….. 25

2-3-1-1- مفاهیم مرتبط با سهام عادی…………………………………………………………………….. 25

2-3-1-1-1- حق مالكیت……………………………………………………………………………………. 25

2-3-1-1-2- سررسید سهام عادی………………………………………………………………………….. 26

2-3-1-1-3- حق رأی………………………………………………………………………………………… 26

2-3-1-1-4- ارزش دفتری…………………………………………………………………………………… 27

2-3-1-1-5- حق تقدم خرید سهام ……………………………………………………………………….. 27

2-3-1-1-6- تعیین ارزش سهام عادی…………………………………………………………………….. 28

2-3-2- نحوه تصمیم گیری خریداران سهام عادی در بورس اوراق بهادار …………………………. 29

2-3-2-1- انتخاب سهام………………………………………………………………………………………. 29

2-3-2-1-1- انواع تجزیه و تحلیل بنیادی……………………………………………………………….. 30

2-3-2-2- تعیین ارزش سهام عادی………………………………………………………………………… 35

2-3-2-2-1- براساس سود………………………………………………………………………………….. 35

2-3-2-2-2- براساسسود سهام پرداختی……………………………………………………………….. 36

2-4- عوامل تأثیرگذار بر انتخاب سهام توسط سرمایه­گذاران……………………………………………. 38

2-4-1- مفهوم سرمایه­گذاری………………………………………………………………………………….. 38

2-4-2- راهبردهای سرمایه­گذاری……………………………………………………………………………. 38

2-4-3- مدل­های تصمیم­گیری سرمایه­گذاران………………………………………………………………. 39

2-4-3-1- مدل تصمیم­گیری اقتصادی عقلائی……………………………………………………………. 39

2-4-3-2- مدل اقتصادی رفتاری……………………………………………………………………………. 39

2-4-3-3- مدل نوین مالی…………………………………………………………………………………….. 39

2-4-3-4- مدل / تئوری چشم انداز ……………………………………………………………………….. 40

2-4-4- نظریات تأثیرگذار بر رفتار سرمایه­گذاران………………………………………………………… 42

2-4-4-1- عوامل استراتژیک مکمل در بازار مالی………………………………………………………. 42

2-4-4-2- نظریات جمعیتی و مدل­های آموزشی……………………………………………………….. 42

2-4-4-3- نظریه بازی­های هماهنگ……………………………………………………………………….. 42

2-4-5- عوامل مؤثر بر سرمایه­گذاری سهام………………………………………………………………… 42

2-4-5-1- ویژگی­های سرمایه گذاران………………………………………………………………………. 49

2-4-5-2- ویژگی­های بازار سرمایه…………………………………………………………………………. 51

2-4-5-6- بررسی صورت های مالی اساسی………………………………………………………………. 60

2-4-5-7- بررسی نسبت های مالی………………………………………………………………………….. 61

2-5- پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………. 66

2-5-1- پژوهش­های انجام شده در ایران…………………………………………………………………… 66

2-5-2- پژوهش­های انجام شده در جهان………………………………………………………………….. 72

2-6- مدل مفهومی تحقیق………………………………………………………………………………………. 75

2-7- جمع­بندی…………………………………………………………………………………………………… 76

فصل سوّم: مواد و روش ها

3-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………… 77

3-2- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………….. 78

3-3- فرآیند تحقیق………………………………………………………………………………………………. 78

3-3-1- شناسایی عوامل موثر بر تصمیم­گیری سهامداران در خرید سهام عادی …………………… 78

3-3-1-1- استخراج شاخص های اولیه براساس سابقه پژوهش……………………………………….. 78

3-3-2- جمع آوری داده های تحقیق…………………………………………………………………………. 80

3-3-3- تحلیل داده های تحقیق……………………………………………………………………………….. 80

3-4- جامعه آماری……………………………………………………………………………………………….. 81

3-5- نمونه آماری………………………………………………………………………………………………… 82

3-6- روش گردآوری داده­ها………………………………………………………………………………….. 82

3-7- روایی پرسشنامه…………………………………………………………………………………………… 82

3-7-1-تحلیل عاملی……………………………………………………………………………………………. 83

3-8- پایایی پرسشنامه…………………………………………………………………………………………… 85

3-9- روش­ها و تکنیک­های تجزیه و تحلیل داده­ها ……………………………………………………… 85

3-9-1-تکنیک تاپسیس……………………………………………………………………………………….. 86

3-9-2- تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP)…………………………………………………………… 88

3-9-2-1- اصول فرآیند تحلیل سلسله مراتبی……………………………………………………………. 88

3-10- فرضیّات نهایی پژوهش……………………………………………………………………………….. 89

3-11- جمع­بندی………………………………………………………………………………………………… 89

فصل چهارم: نتایج

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………. 90

4-1- بخش اوّل: نمونه­گیری و آمار توصیفی……………………………………………………………….. 91

4-1-1- نمونه­گیری سهامداران بورس اوراق بهادار تهران ……………………………………………… 91

4-1-2- توصیف آماری مربوط به نمونه آماری …………………………………………………………… 91

4-2- بخش دوّم: سنجش پایایی و روایی ابزار تحقیق…………………………………………………… 96

4-2-1- پایایی پرسشنامه پژوهش……………………………………………………………………………. 96

4-2-2- روایی پرسشنامه پژوهش……………………………………………………………………………. 97

4-3- بخش سوّم: تحلیل آماری پرسشنامه اهمّیت شاخصها……………………………………………. 100

4-3-1- تحلیل پرسشنامه اهمیّت شاخصها………………………………………………………………… 100

4-4- بخش چهارم: اولویت­بندی ابعاد و شاخصها……………………………………………………….. 106

4-5- نتیجه­گیری ……………………………………………………………………………………………….. 109

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

– مقدمه……………………………………………………………………………………………………………… 110

5-1- تشریح تحلیل­های آماری و نتایج تحقیق……………………………………………………………. 110

5-2- پاسخ به سوالات و فرضیات پژوهش……………………………………………………………….. 113

5-3- پیشنهادات برای تحقیقات آتی……………………………………………………………………….. 114

پیوست …………………………………………………………………………………………………………….. 116

منابع و مأخذ………………………………………………………………………………………………………. 122

چكیده انگلیسی ………………………………………………………………………………………………….. 130

فهرست جدول ها

عنوان صفحه

جدول2-1- حداقل ضوابط وشرایط پذیرش سهام شرکت ها درسازمان بورس اوراق بهادار……. 15

جدول2-2- عوامل تأثیرگذاربرانتخاب سهام سرمایه گذاران حقیقی دربورس اوراق بهادارتهران… 58

جدول2-3- عوامل تأثیرگذاربرتصمیم سرمایه گذاران دربورس اوراق بهادار…………………………. 59

جدول2-4- فاکتورهای مؤثربرتصمیم گیری سرمایه گذاران واهمیت نسبی هرکدام ازآنها…………. 66

جدول2-5- رتبه بندی گروه های تأثیرگذاربرتصمیم خریدوفروش سهام سرمایه گذاران فردی … 57

جدول3-1- شاخصهاوابعاد مؤثربرتصمیمگیری سهامداران درخریدسهام عادی……………………… 79

جدول4-1- داده های مربوط به مشخصات سنی نمونه آماری …………………………………………. 92

جدول4-2- داده های مربوط به مشخصات جنسیت نمونه آماری ………………………………….. 93

جدول4-3- داده های مربوط به مشخصات سطح تحصیلات نمونه آماری…………………………… 94

جدول4-4- داده های مربوط به مشخصات سابقه کاری…………………………………………………. 95

جدول4-5- آزمون آلفای کرونباخ(قابلیت اعتمادپرسش نامه) برای پرسشنامه عوامل مؤثر

برتصمیم گیری سهامداران……………………………………………………………………………………….. 96

جدول4-6- آزمون KMO وبارتلت درموردشاخص های پرسشنامه ………………………………… 97

جدول4-7- واریانس هرشاخص درپرسشنامه عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران……………… 98

جدول4-8- بارعاملی هرشاخص درپرسشنامه عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران ……………. 99

جدول4-9- آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای پرسشنامه عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران 101

جدول4-10- میانگین وانحراف معیار اهمیت عوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران……………… 101

جدول4-11- یافته های برآمده ازفرضیه 1………………………………………………………………… 102

جدول4-12- یافته های برآمده ازفرضیه 2………………………………………………………………… 103

جدول4-13- یافته های برآمده ازفرضیه 3………………………………………………………………… 103

جدول4-14- یافته های برآمده ازفرضیه 4………………………………………………………………… 104

جدول4-15- یافته های حاصل از تحلیل واریانس ابعاد پرسش نامه عوامل مؤثر

برتصمیم گیری سهامداران………………………………………………………………………………………. 105

جدول4-16- یافته های حاصل از آزمونLSD ابعادپرسش نامه عوامل مؤثر

برتصمیم گیری سهامداران………………………………………………………………………………………. 105

جدول4-17- اولویت بندی اهمیت شاخصهای مؤثربرتصمیم گیری خرید سهامداران………….. 106

جدول4-18- رتبه بندی و وزن عوامل مؤثربرتصمیم گیری سرمایه گذاران…………………………. 108

فهرست شکل ها

عنوان صفحه

شکل2-1- چرخه صنعت……………………………………………………………………………………….. 32

شکل2-2- تابع ارزش…………………………………………………………………………………………… 40

شکل 2-3- مدل تأثیرارتباطات بازاریابی شرکت ها برتصمیم خرید سهام……………………………. 69

شکل2-4- وضعیت ارتباط عوامل مختلف بانرخ بازده موردانتظاروتصمیم گیری…………………… 70

شکل2-5- مدل مفهومی پژوهش……………………………………………………………………………… 70

شکل2-6- رابطه بین تصویر وعملکرد……………………………………………………………………….. 74

شکل2-7- عوامل مؤثربرتصمیم گیری خرید سهام………………………………………………………… 75

شکل3-1- فرآیند تحقیق………………………………………………………………………………………… 81

شکل4-1- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات سنی نمونه آماری…………………………………. 92

شکل 4-2- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات جنسیت نمونه آماری……………………………. 93

شکل 4-3- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات سطح تحصیلات نمونه آماری…………………. 94

شکل 4-4- توصیف شماتیک مربوط به مشخصات سابقه کاری……………………………………….. 95

شکل 4-5- سلسله مراتب عوامل مؤثربر تصمیم گیری خریدسهامداران……………………………… 108

شکل 4-6- میانگین هندسی مقایسات زوجی نظرات پاسخ دهندگان ……………………………….. 108

شکل 4-7- وزن هریک ازعوامل مؤثربرتصمیم گیری سهامداران…………………………………….. 109

چکیده:

اصولا سرمایه­گذاران باید بررسی­های وسیعی در موقع خرید یا فروش سهام عادی انجام دهند. زیرا آنها نقدترین دارایی خود را به سهام تبدیل می­کنند و در صورت عدم توجه به مواردی خاص، نتایج مطلوبی از آن سرمایه­گذاری دریافت نخواهند کرد. از همین رو این تحقیق بر آن است تا درجه اهمیّت عوامل مذکور از قبیل عوامل مالی درسطح شرکت، عوامل سیاسی، عوامل اقتصادی و عوامل روانی بازار را مشخص کند تا از یک سو به سرمایه­گذاران نوپا کمک نماید تا بر اساس شاخصهایی که سرمایه­گذاران باتجربه از آن استفاده می­کنند، تصمیم بگیرند و از سوی دیگر در مقابل عوامل روانی بازار همچون شایعات بازار که منجر به نوسانات کوتاه مدت میشود، عکس­العمل مناسبی نشان دهند. در این مطالعه دو گروه افراد مورد بررسی قرار گرفتند. در بخش اول پس از نمونه­گیری از سهامداران بورس اوراق بهادار تهران که در دوره یک ماهه پژوهش به سالن بورس مراجعه کرده بودند، تعداد 262 پرسشنامه کامل مبنای تحلیل قرار گرفت و پس از تائید روایی و پایایی پرسشنامه 37 سوالی تحقیق، اثرگذاری معنادار کلیه ابعاد بر تصمیم­گیری خرید سهامداران به اثبات رسید و از سوی دیگر، نتایج تحلیل واریانس نشان داد که بین اهمیّت این ابعاد اختلاف معناداری وجود دارد. نتایج تکنیک تاپسیس حاکی از این امر بود که به عقیده سهامداران شاخصهایی همانند (اطمینان به داده­های منتشر شده مالی شرکتها)، (اعتقاد به پیروی جریان آتی و بازدهی از عملکرد گذشته)، (پیگیری گزارش­های فصلی و داده­های منتشر شده از سوی شرکت­ها)، (اخبار منتشرشده از مجامع شرکت­ها) و (پیگیری اخبار سیاسی و تأثیر آن بر بازار سهام) از بیشترین اهمیت در شکل­دهی تصمیم­گیری آنان برخوردار است اما شاخصهایی همانند (توصیه دوستان و آشنایان)، (تأثیر تحولات سیاسی خارج بر شاخص­های بورس) و (اطلاع از میانگین نرخ تورم و جریان آن) از کمترین اهمیت در این تصمیم­گیری برخوردارند. همانگونه که مشاهده میگردد، سه عامل اول همگی در زمره عوامل مالی در سطح شرکت قرار دارند. برای کسب نتایج دقیق­تر، پرسشنامه مقایسات زوجی نیز بین خبرگان بورس توزیع شد. بدین منظور در این تحقیق از نظرات 11 نفر از مدیران عالی و میانی شرکتهای کارگزاری بورس از جمله شرکت کارگزاری مفید، پارسیان، آریابورس، اعتماد سروش، آگاه و آپادانا استفاده نمودیم که بر اساس مقایسات زوجی، عوامل مالی در سطح شرکت، عوامل اقتصادی، سیاسی و عوامل روانی بازار به ترتیب از بیشترین اهمیت برخوردارند. نتایج این تحقیق بیانگر این است کهافشای اطلاعات مالیدارای تاثیرگذاری بالایی در تصمیم­گیری خرید سهامداران است و این نتیجه با نتایج تحقیقات قبلی در یک راستا قرار دارد و محققین در تحقیقات پیشین اثبات نموده­اند که هر سه بُعد شفافیت یعنیافشای اطلاعاتمالی و شفافیت ساختار مالكیت و شفافیت ساختار هیئت مدیره بر رفتار سرمایه گذاران در بورس تأثیرگذار است، اگرچه سرمایه گذاران بیش از هر چیز به افشای اطلاعات مالی اهمیت می دهند.

کلمات کلیدی:عوامل موثر بر تصمیم­گیری سهامداران، خرید سهام عادی، بورس اوراق بهادار تهران، تکنیک های تصمیم گیری

فصل اوّل

کلیّات تحقیق

 

1-1- مقدمه

وجود بازار سرمایه قوی، یکی از ارکان مهم رشد و توسعه اقتصادی است. این بازار با استفاده از مکانیسم­های درونی خود به تعیین قیمت عادلانه سهام و تخصیص بهینه سرمایه می­پردازد و پیشرفت و گسترش آن معیاری جهت رتبه­بندی کشورها از لحاظ توسعه اقتصادی تلقی می­شود(گاملیل و هرستین، 2010) امروزه با توجه به محدویت منابع اقتصادی در کشورهای جهان، تمام تلاش مدیران و مسئولین بر این است تا با صرف کمترین منابع به حداکثر نتایج مطلوب دست یابند. دست­اندرکاران و تصمیم گیرندگان عرصه مالی بین­الملل، همواره با این خطر مواجه هستند كه به هر دلیلی مشغول حل مساله­های كم اهمیت شده و از حل مساله­های كلیدی ملی خود غافل شوند كه نتیجه این اشتباه استراتژیك، هم اتلاف منابع خواهد بود و هم این كه امید و باور به بهبود، در جوامع تضعیف خواهد شد (ساعدی و مختاریان، 1388). لذا اولویت­بندی عوامل موثر بر سرمایه­گذاری در هر بخش از اقتصاد یکی ازكلیدی­ترین مساله­های هر کشور بوده و به امری انکارناپذیر تبدیل شده است.

نقش اصلی بورس اوراق بهادار، جذب و هدایت پس­اندازها و نقدینگی سرگردان و پراکنده در اقتصاد به سوی مسیرهای بهینه آن است. به گونه­ای که منجر به تخصیص بهینه منابع کمیاب مالی شود که این امر مهم، منوط به شناسایی اولویتهای سرمایه­گذاری می باشد(دانیل و همكاران، 2002).از طرف دیگر، هرچه میزان این اولویت­ها به واقعیت بازار در طولانی مدت نزدیک­تر باشد، به همان اندازه اطمینان سرمایه­گذاران نسبت به بورس بیشتر شده و رغبت آنها نیز برای سرمایه­گذاری افزایش خواهد یافت(آل- تامیمی، 2006).طی سالهای اخیر اقدامات مناسبی جهت پیشرفت، توسعه و افزایش شفافیت بورس اوراق بهادار تهران انجام گرفته است که توانسته است تا حدی، منجر به بهبود فرهنگ سهام­داری مردم شود. همچنین تعیین دلایل اولویت یک سرمایه­گذاری میتواند تاثیر دوچندانی بر شناسایی محدودیتهای موجود و اصلاح مسیر آتی توسعه بورس اوراق بهادار داشته باشد. این پژوهش بر آن است تا با شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر تصمیم گیری سهامداران در خرید سهام عادی، گامی در جهت بهبود انگیزاننده­های خرید سهام بردارد.

1-2- اهمیت موضوع (تعریف مساله ، هدف از اجراء و کاربرد نتایج تحقیق)

بر طبق تحقیقات به عمل آمده حدود 41 درصد از مردم کشورهای پیشرفته، سرمایه­گذاری مستقیم در سهام دارند و مالکیت مستقیم سهام 20 درصد و به شکل غیرمستقیم 34 درصد کل سرمایه گذاریها در جهان را در برمی­گیرد (كلارك-مورفی، سوتر[4]، 2004). گرچه این آمار در ایران کمتر از 20 درصد است ولی این روند رو به افزایش است و زمانی که سرمایه گذاری در صندوقهای قرض­الحسنه را نیز در نظر بگیریم با عدد 54 درصد مواجه خواهیم شد (ساعدی و مختاریان، 1388). امروزه سرمایه­گذاران برای انتخاب سرمایه­گذاری دامنه بسیار وسیعی دارند، اما تا به حال پژوهشهای محدودی در خصوص روش انتخاب از بین سرمایه­گذاری­های مختلف انجام گرفته است. تصمیمات مالی مردم روز به روز پیچیده­تر و پرمخاطره­تر می­شود در حالی که نتایج این تصمیمات بر شیوه زندگی مردم بسیار موثر است(سالتانا،2010). بیشتر نظریه­های مالی فرض می کنند که سرمایه­گذاران منطقاً به افزایش سرمایه خود می­اندیشند و به نشانه­های مالی توجه می کنند. سرمایه­گذاران هنگام انتخاب سرمایه­گذاری به طور اولیه ریسک و بازده آن را با سرمایه­گذاریهای بالقوه دیگری که میتوانند انجام دهند، مقایسه می­کنند. ضمن اینکه سطح ریسکی که سرمایه­گذاران حاضر به تحمل آن هستند بستگی به خصوصیات و ویژگیهای روانی آنها دارد(مریكاس و همكاران، 2004). به هرحال یک سرمایه­گذار منطقی در صورت تشابه ریسک دو سرمایه­گذاری، سرمایه­گذاری با ریسک کمتر را انتخاب نخواهد کرد. بیشتر پژوهشهای اخیر در مورد روانشناسی مالی بیان کرده­اند که تصمیمات سرمایه­گذاران ممکن است تحت تاثیر عوامل رفتاری داخلی از قبیل خودشناسی و عوامل رفتاری خارجی مانند نحوه انتخاب یک سرمایه­گذاری قرار گیرد(لی و همكاران، 2008). اصولاً سرمایه­گذاران باید بررسی­های وسیعی در موقع خرید یا فروش سهام عادی انجام دهند. زیرا آنها نقدترین دارایی خود را به سهام تبدیل می­کنند و در صورت عدم توجه به مواردی خاص، نتایج مطلوبی از آن سرمایه­گذاری دریافت نخواهند کرد. از همین رو این تحقیق بر آن است تا درجه اهمیّت عوامل مذکور از قبیل عوامل روانی بازار، اقتصادی، سیاسی و غیره را مشخص کند تا از یک سو به سرمایه­گذاران نوپا کمک نماید تا بر اساس شاخصهایی که سرمایه­گذاران باتجربه از آن استفاده میکنند، تصمیم­گیری نمایند و از سوی دیگر در مقابل عوامل روانی بازار همچون شایعات بازار که منجر به نوسانات کوتاه مدت می­شود، عکس العمل مناسبی نشان دهند.

1-3- اهداف پژوهش

اهداف این تحقیق را می­توان در دو بعد کلی و اختصاصی مورد بررسی قرار داد. اهدف این پایان­نامه به صورت کلی عبارت است از:

• شناسایی مهمترین شاخصهای مالی و غیرمالی موثر بر تصمیم­گیری در خرید سهام عادی در بورس اوراق بهادار تهران

• رتبه بندی این شاخصها با استفاده از تکنیک TOPSIS

• رتبه بندی ابعاد کلی با استفاده ازتکنیک AHP

و مهمترین هدف اختصاصی که انجام این تحقیق به دنبال دارد عبارت است از:

بررسی عوامل مالی و غیرمالی (روانی) تأثیرگذار بر تصمیم­گیری سرمایه­گذاران به هنگام خرید و انتخاب سهام در بورس اوراق بهادار و رتبه­بندی اهمیت این عوامل. در نهایت این تحقیق به دنبال این است تا راهکارهایی را به شرکت­های عرضه کننده سهام ارائه نماید تا بتوانند بر عوامل مهم از نظر سرمایه­گذاران که در انتخاب سهام توسط آن­ها تأثیر دارد، اثر گذاشته و آن­ها را در شرکت خود ارتقا بخشند.

1-4- فرضیات (یا سئوالات پژوهشی)

1-4-1- سؤالات اصلی پژوهش

تعاریف مفهومی…………………………………………………………………………………………………….. 11

تعاریف عملیاتی……………………………………………………………………………………………………. 12

فصل دوم : مبانی نظری و پیشینه پژوهش

مبانی نظری 14……………………………………………………………………….. …………………………..

مبانی نظری روشهای مقابلهبا استرس………………………………………………………………………. 14

مدلهایمقابله با استرس…………………………………………………………………………………………… 22

مدل موسو بیلی نگز……………………………………………………………………………………………. 22

مدل لازاروس و فولکمن……………………………………………………………………………………… 24

مدل اسکروئرز و همکاران…………………………………………………………………………………… 27

مدل اندلر و پارکر……………………………………………………………………………………………… 30

مدل اسکینر و همکاران 31……………………………………………………… …………………………..

فاکتورهای واسطهای و روش مقابله…………………………………………………………………………….. 36

شکل گیری مفهوم کیفیت زندگی 39……………………………………………….. …………………………..

ابعاد کیفیت زندگی…………………………………………………………………………………………………. 51

تاریخچه تحول نگاه به مفهومکیفیت زندگی 54…………………………………… …………………………..

زمینه های علمی تحول نگاه به مفهوم کیفیت زندگی 55………………………… …………………………..

پیدایش دیدگاه های چند عاملی…………………………………………………………………………………… 60

دیدگاه مورد پذیرش سازمانبهداشت جهانی…………………………………………………………………….. 62

پیشینه پژوهشهای علمی 63…………………………………………………………. …………………………..

پژوهشهای انجام شده در ایران…………………………………………………………………………………… 66

فصل سوم : روش پژوهش

جامعه آماری 74………………………………………………………………………. …………………………..

نمونه و روش نمونه گیری 74………………………………………………………. …………………………..

ابزار پژوهش……………………………………………………………………………………………………….. 75

روش جمع آوری اطلاعات 77……………………………………………………… …………………………..

روش تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………………………………………………………….. 77

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

الف)توصیف داده ها 81……………………………………………………………… …………………………..

ب) تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………….. 87

فصل پنجم : بحث و بررسی داده ها

بحث و بررسی یافته های تحقیق 95……………………………………………….. …………………………..

محدودیت ها………………………………………………………………………………………………………. 104

پیشنهادات 105………………………………………………………………………… …………………………..

پیشنهادات پژوهشی 105…………………………………………………………. …………………………..

پیشنهادات کاربردی 105…………………………………………………………. …………………………..

فهرست منابع و ماخذ……………………………………………………………………………………………. 106

فهرست جداول
عنوان		صفحه
جدول 1-4 ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه مقابلهبا موقعیت های استرس زا……………………….		٧٩
جدول :2-4 فراوانی و درصد دانش آموزان به تفکیک	وضعیت بینایی……………………………………….	٨١
جدول :3-4 فراوانی و درصد دانش آموزان به تفکیک	وضعیت سکونت…………………………..	………… ٨١
جدول :4-4 شاخص های توصیفی نمرات پرسشنامه مقابله با موقعیت های استرس زا در دانش		آمـوزان دختـر
نابینا به تفکیک وضعیت بینایی…………………………..	……………………………………………………	٨٢
جدول :5-4 شاخصهای توصیفی میانگین مجموع نمرات پرسشنامه مقابلـه بـاموقع یـت هـای		اسـترسزا در
دانش آموزاندختر نابینا به تفکیک وضعیت بینایی …………………………..	…………………………..	… ٨٤

جدول :6-4 شاخص های توصیفی نمرات پرسشنامه کیفیت زندگی در دانش آموزان دختـرنابی نـا بـهتفک یـک

وضعیت بینایی……………………………………………………….	…………………………………………	٨٦
جدول :7-4 نتایج ضریب همبستگی برای رابطه سبک	مقابلهای مساله مدار با کیفیت زندگی ……………	٨٧
جدول :8-4 نتایج ضریب همبستگی برای رابطه سبک	مقابلهای هیجان مدار با کیفیت زندگی…………..	٨٨
جدول :9-4 نتایج ضریب همبستگی برای رابطه سبک	مقابلهای اجتنابی با کیفیت زندگی ……………….	٨٩
جدول :10-4 نتایج معنی داری مدل رگرسیون برای پیش بینی کیفیت زندگی…………………………..		. ٩٠
جدول : 11-4 ضرایب رگرسیون برایپیش بینی کیفیت زندگی……………………………………………		٩١
جدول:12-4 نتایج آزمون t برای مقایسه سبک هـای مقابلـه بـا اسـترسدر دانـش آمـوزاننابی نـای		مطلـقو
کم بینا ……………………………………………………….	…………………………………………………	٩٢
جدول :13-4 نتایج آزمونt برای مقایسهکیفیت زندگی در دانش آموزاننابینای مطلق و کمبینا……….		٩٣

عنوان	فهرست نمودارها	صفحه
نمودار:1-4 میانگین نمرات سبک های	مقابلهبا استرس در دانش آموزاننابینای مطلق و کمبینا	……….. ٨٣
نمودار:2-4 میانگین نمرات سبک های	مقابلهبا استرس در کلدانش آموزاننابینا………………………..	٨٥

چکیده

مقدمهپژوهش:	حاضر با هدف بررسی ارتباط راههای مقابله ای با کیفیـت زنـدگی دانـش آمـوزان
نابینای دختر انجام شد.
روش:نمونه آماری 46 دانش آموز دختر نابینای 16		سال مـشغول بـه تحـصیل در سـال تحـصیلی
1390-1391مدرسه نابینایان نرجس شهر تهران بودند.		برای سنجش راههای مقابله ای از تست مقابله

با بحران اندلر و پارکر و برای سنجش میزان کیفیت زندگی از مقیاس کوتـاه کیفیـت زنـدگی سـازمان

بهداشت جهانی استفاده شد. به منظور محاسبه اعتبار پرسشنامهمقابلـه بـا موقعیـت هـای اسـترس زا،

ضریب آلفای کرونباخ برای بررسیهماهنگی درونی سئوالات	هر یک از خرده مقیاس های پرسشنامه
مقابله با موقعیت های استرسزابطور جداگانه محاسبه شد	که نتایج بیانگر روایـی و پایـایی مطلـوب

مقیاس ها بود. به منظور محاسبه اعتبار پرسشنامه کیفیت زندگی ، ضریب آلفای کرونباخ بـرای بررسـی

هماهنگی درونی سئوالات برای تمام سوالات پرسشنامه کیفیت زندگی محاسبه شـد و ضـریب آلفـای

کرونباخ برابر با 0/889 بدست آمد که نشانگر اعتبار خوب سـوالات پرسـشنامه کیفیـتزنـدگی بـود.

برای پیش بینی سهم	سبک های مقابله ای با استرس در کیفیت زندگی در دانش آموزان دختر نابینـا از
روش تحلیل رگرسیون چند متغیری استفاده شد.
یافته ها:تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد		نتیجه پژوهش نشان داد بین استفاده از سبک های مساله
مدار و اجتنابی با	کیفیت زندگی همبستگی مثبت وجود دارد و بین سبک مقابله ای اجتنابی بـا کیفیـت

زندگی همبستگی دیده نشدو نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل رگرسیون چند متغیری نشانگر آن است

که مجموع سبک های مقابله ای با استرس 30 درصد از واریانس کیفیت زندگی دانش آموزان نابینارا

پیش بینی می کند.

کلید واژه ها:راههای مقابله ای، کیفیت زندگی، دانش آموزان نابینا

فصل یکم

معرفی پژوهش

مقدمه

امروزه علیرغم ایجاد تغییرات عمیق فرهنگی و تغییـر در شـیوه هـای زنـدگی، بـسیاری از افـراد در

رویارویی با مسائل زندگی فاقد تواناییهای لازم و اسا سی هستند و همین امـر آنـان را در مواجهـه بـا

مسائل و مشکلات روزمره آسیب پذیر کرده اسـتبنـابراین،. پـژوهش در مـورد برخـی از سـازههـای

2	آن بر فائق آمدن بر موقعیتهای فشارزا، همواره مـدنظر
روانشناختی مانند روش های مقابلهایو تأثیر
واقع شده است. در این ارتباط، این پرسشها که افراد متفاوت در مواجهـه بـا موقعیـت هـای فـشارزا،
رویداد را چگونه ارزیابی یا پردازش می	کنند، و بر اثر این ارزیابی، چه هیجان ها یا افکـاری برانگیختـه

میشوند و کدامیک از روشهای مقابلهای مورد توجه قرار میگیرند، همواره مورد توجـه پژوهـشگران

بوده است(کلینکه،ترجمه گودرزی،.(1382

استرس واقعیتی غیر قابل انکار و عاملی در جهـت تحـول زنـدگی آدمـی اسـت؛ چنانچـه تغییـرو

تحولات ناشی از استرس ملایم و محدود باشد، مفید و سازنده و در سازگاری آدمـی نقـش بـارزیرا

ایفا میکند. اما زمانیکه دگرگونی ها فراتر از حد روند و مدت زمان طولانی ادامـه یابنـد ممکـن اسـت

تحمل آنها دشوار و ظرفیت سازش آدمـی لبریـز گـردد. بـه همـین دلیـل طـی دو سـه دهـه گذشـته،

پژوهشگران علاقه وافری به پژوهش در زمینه شیوه های مقابله افراد با عوامل استرس زا نـشان داده انـد.

introduction ١ coping strategies ٢

این پژوهشگران به روش هایی که انسانها برای مواجهه با شرایط استرس زا انتخـاب مـی کننـد، در هـر

دیدگاه نام ویژه ای دادهاند( سلطه، دفاع، واقع نگری در حل مسئله و…)کـه در مفهـوم مقابلـه بهـم مـی-

پیوندند(دادستان،حاجیزادگان،علیپور و عسکری،.(1386

مطالعات نشان داده اند که ارتقای مهارت های مقابلـهای و مهـارتهـای انطبـاقی در بهبـود کیفیـت

زندگی افراد بسیار مؤثر است. رفتارهای انطبـاقی، مجموعـهای از مهـارتهـای مفهـومی، اجتمـاعی و

1	به آنها	در	زندگی روزمره می توانند رفتار مناسبی را از خود بروز دهنـد،
عملیاست، که افراد با توجه
و ازطرفی توانایی پاسخدهی	افراد را	در	موقعیـت	هـای خـاص تحـت تـأثیر قـرار مـیدهنـد( پـورتر و
2			3	4

ریچلــر ،1999،اســتین بــک و اســتین بــک ،.(1990 رفتارهــای انطبــاقی ، اســتقلال شخــصی و نحــوه

5

پاســخگویی اجتمــاعی افــراد را در هــر ســن و گروهــی تحــت تــأثیر قــرار مــیدهــد(لوکاســون و

همکاران،.(1992

عوامل گوناگون و گسترده ای مانند: رشد روانی- بدنی، سازگاری، شایستگی اجت ماعی و روشهای

کنار آمدن با دیگران، آنچنان باید با هم ترکیب و در هم تنیده شوند کـه ماننـد تـار و پـود یـک قـالی

6

ایرانی، نگاره و تصویر یکپارچه و سازمان یافتهای از یک فرد را بدست دهند(للند ،.(1983

از آنجاییکه، بکارگیری روشهای مقابله ای مـؤثر، سـبب کـاهش آسـیب پـذیری در ﻣﻮﻗﻌﯿـﺖهـای

7	رفتارهای	انطباقی	نیز فـرد را قـادر
استرس زا می شود(وایلنت،1992 ،به نقل از میسلی ،2001پرورش)
می سازد تا در ارتباط با سایر ها،انسانجامعه، فرهنگ و محیط خود،	مثبت و	سازگارانه عمـل کـرده و
سلامت روانی خود را تأمین کند و از کیفیت زندگی مطلوب تری برخ وردار شـوند.			بـا ایـن حـال هـر

. conceptual,social&practical skills ١ . Porter&Richler ٢ . Stainback&Stainback ٣ . adaptive behaviors ٤ Lukasson, et al .٥ . Leland ٦ . Micelli ٧

کس به شیوه خاص خود به مسائل و موقعیتها پاسخ می دهد، برخی هنگام روبرو شدن بـا مـشکلات

می	کوشند با ارزیابی درست و منطقی موقعیت و استفاده مؤثر از سیستم های حمایتی با موقعیت مقابلـه
کنند.	در مقابل، برخی بجای مقابله سازگارانه با مسائل، سعی می کنند با استفاده از راهبردهای ناکارآمـد
از رویارویی با مشکلات اجتنـاب کننـدمقابلـه.		بـه عنـوان تلاشـی شـناختی و رفتـاری بـرای اداره و

رویـارویی بـا موقعیـت هــای فـشارزا تعریـف شــده اسـت کـه فراتـر از منــابع فـرد ارزیـابی گردیــده

1

است(لازاروس و فولکمن ،.(1984

بیان مسئله

کنار آمدن با فشارهای زندگی و کسب مهارت های مستقلانه ی فردی و اجتماعی همواره بخـشیاز

واقعیات زندگی انسان بوده و در ادوار متفاوت در زندگی او به اشـکال گونـاگون تجلـی یافتـه اسـت.

تعارضات در دوران کودکی جلوه چندانی ندارد اما با افزایش سن و هنگام مواجهـه بـا دشـواریهـای

ویژه سنین نوجوانی و جوانی، کشمکش های درونی و محیطی تظاهر بیشتری پیدامیکنند. بنابراین اگر

افراد از سنین کودکی در انجام مهارت های مـستقلانه زنـدگی روزانـه فـردی و مـسئولیت پـذیریهـای

اجتماعی تبحر یابند، بدون تردید در مواجهه با موقعیتهای فشارزا عملکرد م ناسـبی خواهنـد داشـت.

مهارت های مقابلهای مجموعهای از توانایی هایی هستند کـه زمینـه سـازگاری، رفتـار مثبـت و مفیـدرا

فراهم میآورند. از آنجایی که توانایی تولید، بکارگیری روش های مقابلهای و پیاده کردن آن بخـصوص

در روابط بین فردی و همچنین در جهت رشد و سازگاری افراد بسیار تأثیرگذار میباشد؛ این توانـایی-

ها، فرد را قادر میسازند مسئولیتهای نقش اجتماعی خود را بپذیرد و بـدون لطمـه زدن بـه خـودو

دیگران با خواستها،انتظارات و مشکلات روزانه بویژه در روابط بـین فـردی و بـه شـکل مـؤثرتری

1

روبه رو شود(زتلین ،1985 ، به نقل از مشفق.(1389 از طرفی توانایی هـای لازم بـرای رفتـار انطبـاقیو

مؤثر، افراد را قادر می		سازد تا بطور مؤثر با مقتضیات و چالش			های زندگی روزانه مقابله کنند. آمـوزش
این مهارت	ها، موجب ارتقای رشد شخصیتی و اجتماعی، محافظت از حقوق انسان هـا و پیـشگیری از
مشکلات روانی و اجتماعی میشود.
رفتار انطباقی	در حقیقت سازه بسیار جامع		و فراگیری	است	که مؤلفههای ذهنی، حسی، حرکتـی و
		2	انطباقی به	معنای	قدرت کنار آمدن با دیگران و ارتباط
شخصیتی را در برمیگیرد(کوهن ،1988رفتار).
برقرار کردن با	آنها، یعنی	کنار آمدن در مذاکرات، درگیـری هـا، اشـتباهات و همچ نـین کنـار آمـدن بـا

. Zetlin ١ . Cohen ٢

٥

موقعیت های جدید و سایر موقعیتهاست. از طرفی پرورش رفتار انطباقی منجـر بـه برقـراری ارتبـاط

فرد با محیط اطراف خود و مقابله با شرایط استرسزا میشود (بوزان، ترجمه مینویی،.(1383

کیفیت زندگی آن دسته از خصوصیاتی است	که برای فرد ارزشمند اسـت و حاصـل ادراك خـوب
بودن یا احساس راحتی است و در راستای	توسعه و حفظ منطقی عملکرد جسمانی، هیجانی و عقلانی

استبطوری. که فرد بتواند توانایی هایش را در فعالیت های زندگی حفظ نماید.( محمودی، شریعتی،

بهنام پور .(1382

از آنجا که روشهای مقابلهای به عنوان تلاشی شناختی و ر فتاری برای رویارویی بـا موقعیـتهـای

فشارزا و زمینه سازگاری فرد جهت برخورد مناسب با چالش های زنـدگی اسـت و برخـورد مناسـب

همان اتخاذ روشی است که تنش فرد را کاهش و احساس خـوب و مثبـت بـودن را در فـرد افـزایش

می دهد. لذا انتظار می رود همبستگی چشمگیری بین روش های مقابله ای بـا میـزان کیفیـت زنـدگی

وجود داشته باشد.

تحقیقات نشان می دهد افراد بیمار و ناتوان از کیفیت زندگی پایین تری برخوردارند و حتی شـدت

بیمـــاری، نـــاتوانی و تعـــداد دفعـــات مراجعـــه بـــه پزشـــک بـــر کیفیـــت زنـــدگی تـــاثیر

دارد(نجومی،بهاروند،کاشانیان.(1388

رضایت از زندگی و احساسخوب بودن در بیماری های مـزمن هـدف اصـلی درمـان و مراقبـت

است. با این حال کیفیت زندگی بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن پایین تر از حد طبیعی است و تحقیقات

نشان می دهد بکارگیری برنامه های آموزشی ساده به میزان زیادی بر کنتـرل فـرد بـر روی بیمـاری و

عوارض جانبی تاثیرهداشتونهایتا باعث بهبود کیفیت زندگی و احساس رضـایت از زنـدگی در فـرد

شده و تحمل رژیم درمانی آسان تر می شود(نوقابی و همکاران .(1385

نابینایان و کم بینایان نیز از جمله افراد ناتوان جسمی هـستند بـا توجـه بـه تـاثیر منفـی نـاتوانی و

بیماری های مزمن بر روی سلامتی و میزان کیفیت زندگی، می توان انتظار داشت که نابینایی بر کیفیت

زندگی افراد نابینا تاثیرگذار بوده و استفاده از روش های مقابله ای مناسب یا غیر مناسب می توانداین

-5 -5-1روش تحقیق…………………………………………………………………………………….. 3

– 6-5-1 روش گردآوری اطالعات……………………………………………………………………. 3

-7 -5-1 محدوده تحقیق………………………………………………………………………………….. 3

-8-5-1 محدودیتهای تحقیق…………………………………………………………………………….. 3

-2 فصم دوم: مفاهیم و تعاریف

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………. 12

-1-2 پیشینۀ گردشگری…………………………………………………………………………………. 12

-2-2 مفاهیم کلیدی……………………………………………………………………………………….. 14

-1-2-2 گردشگری و پایداری………………………………………………………………………. .. 14

-2-2-2 گردشگری پایداری15…………………………………………………………………………. 1

-9-2-2 محیط……………………………………………………………………………………………… 18

-4-2-2 توان محیطی……………………………………………………………………………………. 13

-9-2 معیارهای جاگبیت منطقه گردشگری برای گردشگران…………………………………. 22

-4-2 حوزه نفوگ)حیطه عملكرد، ارزش(…………………………………………………………. 22

-5-2 بررسی و ارزیابی جاگبه ها……………………………………………………………………. 21

-6-2 اهداف گردشگری………………………………………………………………………………… 29

-7-2 اشكال گردشگری…………………………………………………………………………………. 29

-8-2 انواع گردشگری………………………………………………………………………………….. 24

-3-2 منابع و جاگبه های گردشگری………………………………………………………………… 28

-1-3-2 منابع و جاگبه های طبیعی………………………………………………………………….. 28

-2-3-2 منابع و جاگبه های انسانی………………………………………………………………….. 28

-12-2 فرآیند فضاییتوسعه گردشگری……………………………………………………………. 23

-11-2 عوامم موثر در توسعه گردشگری………………………………………………………….. 91

-12-2 عنا ر و اجزای تشكیم دهنده گردشگری………………………………………………….. 92

-19-2 اثرات و پیامد های گردشگری………………………………………………………………. 97

-1-19-2 اثرات و پیامد های اقتصادی…………………………………………………………….. 98

-1-1-19-2 گردشگری و درآمد ملی……………………………………………………………….. 42

-2-1-19-2 گردشگری و توسعه اشتغال…………………………………………………………… 41

-2-19-2 اثرات اجتماعی و فرهنگی……………………………………………………………….. 49

-9-19-2اثرات زیست محیطی…………………………………………………………………….. . 46

-4-19-2 توریسم اقلیمی )کلیما توریسم(……………………………………………………………. 43

-9 فصم سوم: ویژگی های منطقه

-1-9 ویژگی های جغرافیایی………………………………………………………………………….. 59

-1-1-9 موقعیت جغرافیایی……………………………………………………………………………. 54

-1-1-1-9زمین شناسی…………………………………………………………………………………. 56

-2-1-9توپوگرافی………………………………………………………………………………………. 56

-1- 2 1-9وضعیت لرزه ویزی و گسم ها…………………………………………………………. 58

-9-1-9 ویژگی های اقلیمی…………………………………………………………………………… 53

-1-9-1-9 درجه ی حرارت…………………………………………………………………………… 62

-2-9-1-9 رطوبت نسبی………………………………………………………………………………. 62

-9-9-1-9بارندگی……………………………………………………………………………………….. 64

-4-9-1-9 باد……………………………………………………………………………………………… 64

-1-1-9مطاللعات عمومی هیدرولوژی، منابع آبهای سطحی و زیرزمینی………………… . 66

-1-1-1-9 آب های زیرزمینی………………………………………………………………………… 63

-2-1-9وضعیت واک……………………………………………………………………………………. 72

-9-1-9پوشش گیاهی…………………………………………………………………………………… 72

-4-1-9 گونه های جانوری……………………………………………………………………………. 79

-2-9 ویژگی های انسانی………………………………………………………………………………. 74

-1-2-9 تقسیمات سیاسی……………………………………………………………………………….. 74

-2-2-9سوابق تاریخی منطقه…………………………………………………………………………. 75

-9-2-9 اقوام و طوایف…………………………………………………………………………………. 76

-4-2-9 ویژگی های جمعیتی………………………………………………………………………….. 77

-1-4-2-9 حجم جمعیت و نرخ رشد………………………………………………………………… 77

– 2-4-2- 9 ساوتار سنی و جنسی جمعیت………………………………………………………… 73

-9-4-2-9 تعداد و نوع وانوار……………………………………………………………………….. . 73

-4-4-2-9 وضعیت سواد………………………………………………………………………………. 82

-5-4-2-9 مهاجرت……………………………………………………………………………………………………		82
-9-9 ویژگی های اقتصادی ………………………………………………………………………………………….		82
-1-9-9 نیروی انسانی و اشتغال……………………………………………………………………………………		82
-2-9-9 توزیع نسبی اشتغال…………………………………………………………………………………………		82
–9-9-9الگوی معیشت مردم شهریار……………………………………………………………………………		89
-1-9-9-9 بخش کشاورزی …………………………………………………………………………………………		89
-2-9-9-9 شكار،پرورش ماهی و سایر مشاغم ………………………………………………………………		85
-4-9-9 عملكرد غالب اقتصاد در شهرستان……………………………………………………………………		85
-4-9	نعت ……………………………………………………………………………………………………………	86
-1-4-9	نایع بومی وسنتی ………………………………………………………………………………………….	86
-5-9ودمات ………………………………………………………………………………………………………………		87
-6-9زیرساوت…………………………………………………………………………………………………………..		83
-4 توانمندیهای گردشگری منطقه ………………………………………………………………………………….		34
-1-4پتانسیم های گردشگری شهریار…………………………………………………………………………….		35
-1-1-4منابع طبیعی …………………………………………………………………………………………………….		35
-2-4پتانسیم های تاریخی و فرهنگی …………………………………………………………………………..		122
-9-2-4منابع انسان ساوت…………………………………………………………………………………………		123
-9-4 قوت ها و ضعف های منطقه ویژه گردشگری شهرستان شهریار ……………………………….		119
-1-9-4 نقاط قوت منطقه شهریار ………………………………………………………………………………..		119
-2-9-4نقاط ضعف …………………………………………………………………………………………………..		119
-4-4فر	ت ها و امكانات ………………………………………………………………………………………….	114
-1-4-4فر ت ها ……………………………………………………………………………………………………..		114
-2-4-4تهدیدها ………………………………………………………………………………………………………..		115

-5 نتیجه گیری و پیشنهادات………………………………………………………………………….. 116

-1-5نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………. 117

-2-5آزمون فرضیات…………………………………………………………………………………… 117

-9-5پیشنهادات…………………………………………………………………………………………… 113

فهرست منابع……………………………………………………………………………………………… 122

فهرست جداول

عنوانصفحه

-1-2 جدول………………………………………………………………………………………………… 94

-2-2 جدول………………………………………………………………………………………………… 95

9-2 -جدول…………………………………………………………………………………………………. 42

4-2 -جدول…………………………………………………………………………………………………. 48

– 1- 9جدول……………………………………………………………………………………………….. 61

-2-9 جدول………………………………………………………………………………………………… 65

-9-9جدول………………………………………………………………………………………………….. 68

-4-9جدول………………………………………………………………………………………………….. 74

-5-9جدول………………………………………………………………………………………………….. 78

-6-9جدول………………………………………………………………………………………………….. 81

-7-9 جدول………………………………………………………………………………………………… 82

-8-9جدول………………………………………………………………………………………………….. 85

-3-9 جدول………………………………………………………………………………………………… 86

-12-9جدول……………………………………………………………………………………………….. 88

-11-9جدول……………………………………………………………………………………………….. 83

-12-9 جدول………………………………………………………………………………………………. 83

-19-9 جدول………………………………………………………………………………………………. 32

-14-9جدول……………………………………………………………………………………………….. 32

-15-9جدول……………………………………………………………………………………………….. 31

-16-9جدول……………………………………………………………………………………………….. 32

-17-9جدول……………………………………………………………………………………………….. 39

-1-4جدول……………………………………………………………………………………………… 122

-2-4جدول……………………………………………………………………………………………… 122

-9-4جدول……………………………………………………………………………………………… 112

-4-4جدول……………………………………………………………………………………………… 112

-5-4 جدول………………………………………………………………………………………………. 111

-6-4جدول……………………………………………………………………………………………… 111

-7-4جدول……………………………………………………………………………………………… 112

فهرست نمودار

عنوانصفحه

-1-2 نمودار……………………………………………………………………………………………… 22

-2-2نمودار………………………………………………………………………………………………. 91

-9-2نمودار………………………………………………………………………………………………. 95

-4-2نمودار………………………………………………………………………………………………. 44

-1-9نمودار……………………………………………………………………………………………….. 69

-2-9نمودار……………………………………………………………………………………………….. 32

فهرست نقشه ها

عنوانصفحه

– 1- 9 نقشه………………………………………………………………………………………………… 59

-2-9نقشه…………………………………………………………………………………………………… 55

-9-9نقشه…………………………………………………………………………………………………… 57

-4-9نقشه…………………………………………………………………………………………………… 53

-5-9 نقشه…………………………………………………………………………………………………. . 62

-6-9 نقشه…………………………………………………………………………………………………. . 69

-7-9نقشه…………………………………………………………………………………………………… 66

-8-9نقشه…………………………………………………………………………………………………… 63

-3-9نقشه…………………………………………………………………………………………………… 71

-12-9نقشه…………………………………………………………………………………………………. 79

-11-9نقشه…………………………………………………………………………………………………. 75

فهرست عکسها

عنوانصفحه

-1-4عكس…………………………………………………………………………………………………. . 37

-2-4عكس…………………………………………………………………………………………………. . 38

-9-4عكس…………………………………………………………………………………………………. . 33

-4-4عكس…………………………………………………………………………………………………. 121

-5-4عكس…………………………………………………………………………………………………. 129

-6-4عكس…………………………………………………………………………………………………. 125

-7-4عكس…………………………………………………………………………………………………. 126

-8-4عكس…………………………………………………………………………………………………. 126

-3-4عكس…………………………………………………………………………………………………. 127

-12-4عكس………………………………………………………………………………………………. 128

چکیده

گردشگری، فعالیتی است با ابعاد گوناگون اقتصادی ،اجتماعی ،فرهنگی، محیطی و سیاسی باه نحاوی که غالب شئونات زندگی انسان را شامم می گردد، امروزه از نعت گردشگری به عنوان یك باازوی قدرتمند جهت افزایش درآمد و فقر زدایی در کشور های در حال توسعه نام برده می شود.

در دوران کنونی در پی بروز بحران های زیست محیطی،نابودی منابع و ایجاد موانع در راه رسیدن باه توسعه پایدار، ززم است برنامهها براساش شناوت و ارزیابی توان محیطی ورت گیرد تا هام بهاره برداری در وور و مستمر از محیط ورت گیرد و هم ارزش های طبیعی محیط حفظ شود.

پژوهش حاضر به مطالعه، بررسی و ارزیابیتوان های محیطیشهرستان شهریار و ارتباط آن با توسعه گردشگری در این شهرستان پرداوته است. این منطقه دارای توان ها و منابع متنوع محیطی اعم از آب کافی،واک حا لخیز،شرایط اقلیمی مطلوب، پوشش گیاهی، عوامم ارتباطی و پدیده هاای طبیعای و انسانی جاگب گردشگری است که در ورت برنامه ریزی و اساتفاده از آنهاا، مای تاوان بسایاری از مشكالت اقتصادی و اجتماعی منطقه را از بین برد و منطقه را در مسیر توساعه هماه جانباه و پایادار هدایت کرد.

روش تحقیق، تحلیلی- تو یفی و میدانی بوده است و با گردآوری اطالعات کتابخاناه ای، میادانی و اینترنتی به بررسی وضعیت توانایی های طبیعی شهرستان شهریار پرداوته شده است.

نتایج بررسی نشان می دهد که شهرستان شهریار با توجه به وجود توانمنادیهاای فاراوان طبیعای و موقعیت جغرافیایی و دسترسی مناسب وود می تواند در زمینه گردشگری موفق باشد.

کلید واژگان: توانمندی، توسعه، گردشگری، شهریار

فصل اول کلیات تحقیق

1-1 کلیات طرح پژوهش مقدمه:

بسیاری از نویسندگان،گردشگری را یك فر ت منحصر به فرد اقتصادی می دانند. در سالهای اویر،گردشگری منبع درآمد سرشار در تجارت جهانی و عنصر مهمی در بهبود و تنظیم موازنه بازرگانی و تراز پرداوت های بسیاری از کشورها شده است )کاظمی،.)4:1986

توسعه گردشگری به ویژه در کشورهای کمتر توسعه یافته،عامم موثری در مقابله با فقر است و موجب افزایش درآمد قشرهای مختلف،کاهش بیكاری و رونق اقتصادی و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی می شود. بررسیها نشان می دهد که ارزهای به دست آمده از فعالیتهای گردشگری در تنظیم تراز پرداوت های بسیاری ازکشورها به ویژه کشورهای کمتر توسعه یافته که معموز وابسته به یك محصول اند، موثر واقع شدهاست. )همان:.)7-6

اهمیت سیرو سفر و گردشگری در تعالی فرهنگ و تفاهم بین المللی سبب شده است که مجمع عمومی سازمان ملم متحد در روز 23 سپتامبر 5(مهرماه(هر سال را روز جهانی جهانگردی اعالم می-

کند. جابه جایی و حرکت انسانها به جز تاثیرات فرهنگی، ثمرات اقتصادی عظیمی را به بار می آورد.

در دوران کنونی در پی بروز بحران های زیست محیطی،نابودی منابع و ایجاد موانع در راه رسیدن به توسعه پایدار،ززم می آید برنامهها براساش شناوت و ارزیابی توان محیطی ورت گیرد تا هم بهره برداری در وور و مستمر از محیط ورت گیرد و هم ارزش های طبیعی محیط حفظ شود.

پژوهش حاضر به مطالعه، بررسی و ارزیابی توان های محیطی شهرستان شهریار می پردازد.این منطقه دارای توان ها و منابع متنوع محیطی اعم از آب کافی،واک حا لخیز،شرایط اقلیمی مطلوب،پوشش گیاهی،عوامم ارتباطی و پدیده های طبیعی و انسانی جاگب گردشگری است که در ورت برنامه

ریزی و استفاده از آنها،می توان بسیاری از مشكالت اقتصادی و اجتماعی منطقه را ازبین برد و منطقه را در مسیر توسعه همه جانبه و پایدار هدایت کرد.

– 2 – 1 بیان مساله تحقیق

اغلب کشورهای جهان از طریق توسعه گردشگری توانستهاند مسائم مهمی نظیر افزایش درآمد ارزی، رونق اشتغال، تبادل و تعامم فرهنگ، ایجاد بازار مصرف تولیدات و ودمات، پر کردن اوقات فراغت

• حضور آگاهانه و فعازنه در عر ه ارتباطات و اطالعات جهانی را در جهت پیشرفت و توسعه کشورهای شان حم نمایند.

در این راستا استفاده بهینه از توانمندیهای محیطی یك منطقه می تواند نقش عمدهای را در توانمندسازی مردم محلی و تنوع بخشی به رشد اقتصادی و نیز ولق فر تهای شغلی جدید در ارتباط تنگاتنگ با سایر بخشهای اقتصادی ایفا نماید.)شریف زاده،مراد نژاد(.

محدوده مطالعاتی پژوهش حاضر یعنی شهرستان شهریار نیز علی رغم دارا بودن باغات میوه فراوان و آب و هوای مطبوع و آثار و ابنیه تاریخی و فرهنگی هنوز نتوانسته است به جایگاه مناسب وود در بخش گردشگری دست یابد و با مسائم مختلفی چون فقدان فضاهای فراغتی کافی و مناسب، عدم وجودامكانات و تسهیالت اقامتی، پذیرایی و زیر ساوتهای ززم برای توسعه گردشگری دست و پنچه نرم می کند.از طرف دیگر اتكای اقتصاد شهرستان به کشاورزی و مشكالت اقتصاد کشاورزی و محدودیتهای زمین موجب گردیده که اقتصاد شهرستان متزلزل گردد بسیاری از زمینهای کشاورزی

-1-1-1-2گزارش کندرانسهای جهانی محیا زیست و توسعه 22………………….. …………………………..

-2-1-1-2 گزارش سمیوزیوم الهه جزء اسناد اجالس زمین 22…………………… …………………………..

-3-1-1-2 گزارش سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد 23………………… …………………………..

-4-1-1-2 کندرانس محیا زیست و توسعهسازمان ملل متحد(آنسد) 23………….. …………………………..

-5-1-1-2 گزارش توسعه انسانی ایدار سازمان ملل متحد 24…………………….. …………………………..

-2-1-2 سیر تحوم تاریخی توسعه ایدار ااجالسها و قوانیند 24………………………… …………………………..

-2-2 مدمها و نظریات اچارچوبنظری توسعه و ایدارید 28……………………………….. …………………………..

-1-2-2 مدهوم توسعه 28……………………………………………………………….. …………………………..

-2-2-2 مکات فکری عمده توسعه در قرن بیستم 29………………………………… …………………………..

-1-2-2-2 مکت نوسازی امدرنیزاسیوند 29………………………………………. …………………………..

-2-2-2-2 مکت وابستگیامکت نئومارکسیستید 30……………………………… …………………………..

-3-2-2-2 مکت نظام جهانی 30………………………………………………….. …………………………..

-4-2-2-2 مکت نظام نوین جهانی 31……………………………………………. …………………………..

-5-2-2-2 جمیبندی تحوالت جوامل براساس نظریههای توسعه 31……………….. …………………………..

-3-2-2 رویکردهای مختلف در تبیین و تشریح مدهوم توسعه و محیا 32……………. …………………………..

-1-3-2-2 رویکرد اکولوژی محور 33……………………………………………. …………………………..

-2-3-2-2 رویکرد بازارگرا 33……………………………………………………. …………………………..

-3-3-2-2 رویکرد نئومارکسیست 33……………………………………………… …………………………..

-4-2-2 دیدگاههای مشرح در مورد توسعه و محیا 33………………………………… …………………………..

-1-4 -2-2 دیدگاه اقتصاددانان 33………………………………………………….. …………………………..

-2-4-2-2 دیدگاه اکولوژیستها 33………………………………………………….. …………………………..

-3-4-2-2 دیدگاه جامعهشناسان 34…………………………………………………. …………………………..

-5-2-2 مداهیم مرتبا با توسعه و ایداری 34…………………………………………… …………………………..

	-1-5-2-2	ایداری و تعادم زیستی …………………………………………………………………………..					34
	-2-5-2-2	ایداری و آسی				ذیری اکولوژیکی اکوسیستمها …………………………………………………	34
	-3-5-2-2 توسعه		ایدار و حدظ مبانی توسعه ………………………………………………………………..				35
-6-2-2 یشزمینه توسعه					ایدار ااز فکر تا عملد ………………………………………………………………		35
-7-2-2 چالشهای زیست محیشی ……………………………………………………………………………….							36
-8-2-2 دغدغههای مشرح در توسعه ایدار …………………………………………………………………….							37
-9-2-2 توجه به منابی اکولوژیکی مربوط به حام و آینده ………………………………………………………							38
-10-2-2 اهمیت فعالیتهای انسانی ……………………………………………………………………………..							38
-11 -2-2 توجه به استراتشیهای توسعه ایدار …………………………………………………………………							39
-12-2-2 تاریخچه فعالیتهای زیست محیشی در ایران ………………………………………………………..							39
	-1-1-2-2 برنامه		نجساله اوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ا1366-71د ………………				40
	-2-12-2-2 گزارش ملی جمهوری اسالمی ایران در کندرانس ریو ……………………………………….						41
	-3-12-2-2 برنامه			نجساله دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ا1378ـ1374د …………			41
	-4-12-2-2 برنامه			نجساله سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ا1378 ـ 1374د ………			41
فصل سوم: ویشگی های جغرافیایی محدوده مورد مشالعه ………………………….. …………………….. ..							43
-1-3 ویشگیها		جغرافیایی طبیعی ………………………….. ………………………….. …………………….					44
1-1-3 موقعیت …………………………..						………………………………………………………………………..	44
-2-1-3 تو وگرافی …………………………..						……………………………………………………………………	45
-3-1-3 زمینشناسی …………………………..						………………………………………………………………….	46
-4-1-3 اقلیم …………………………..						…………………………………………………………………………..	47
-5-1-3 خاک …………………………..						H:پایانا٠هآ٠اده پرینت.docx#_Toc307818503#_Toc307818503…………………………..
-6-1-3 منابی آب …………………………..						……………………………………………………………………..	49
	-1-6-1-3 منابی آبهای سشحی ………………………………………………………………………………..						49
-2-6-1-3 منابی آب زیرزمینی						H:پایانا٠هآ٠اده پرینت.docx#_Toc307818506#_Toc307818506…………………………..
-7-1-3 وشش گیاهی			…………………………..			………………………………………………………………..	51
-8-1-3 ژئومورفولوژ				…………………………..		……………………………………………………………..	53
-2-3 ویشگیها جغرافیا				انسانی ………………………………………………………………………………….			54
-1-2-3 موقعیت …………………………..						………………………………………………………………………	54
-2-2-3 ویشگیها تاریخی …………………………..						………………………………………………………….	56
-3-2-3 ویشگیها اجتماعی …………………………..						………………………………………………………..	57
	-1-3-2-3 جمعیت کانونهای شهری استان البرز …………………………………………………………..						57
	-2-3-2-3 روند تحوالت جمعیت کانونهای شهری …………………………………………………………						58
	-3-3-2-3 زبان و گویش کرجی ……………………………………………………………………………..						59
	-4-3-2-3 سوابق جمعیتی کرج ………………………………………………………………………………						59
	-5-3-2-3 بررسی رشد جمعیت در قسمتهای مختلف شهر کرج …………………………………………						59
	-6-2-2-3 ساختار جمعیت …………………………..					……………………………………………………….	60
	-8-3-2-3 مهاجرت در شهر کرج ……………………………………………………………………………						62
	-9-3-2-3 آموزش …………………………..					………………………………………………………………..	62
-4-2-3 ویشگیها اقتصاد …………………………..						………………………………………………………..	65
	-1-4-2-3 ترکی		اشتغام و فعالیت کانونهای شهری ………………………………………………………				65
	-2-4-2-3 نرش غال				و گرایش های اقتصادی شهرهای استان ……………………………………………..		67
	-3-4-2-3 روند تحوالت اشتغام شهر کرج ………………………………………………………………….						68
-5-2-3 ویشگیها کالبد					شهر کرج……………………………………………………………………………		71
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل مو						وع شوهش ……………………………………………………………………..	79
-1-4	تحوالت کیدی و تاریخی کرج …………………………………………………………………………………						80
-2-4	ترسیمات سیاسی شهرستان کرج ………………………………………………………………………………						81

-3-4 تحوالت اجتماعی ……………………………………………………………………………………			83………….
-1-3-4 تغییرات جمعیت ………………………………………………………………………………………….			83
-4-4 تحوالت اقتصادی……………………………………………………………………………………………….			83
-1-4-4 و	عیت اشتغام ………………………………………………………………………………………….		83
-5-4 تحوالت فضایی اکالبدی ـ فعالیتید ……………………………………………………………………………			84
-1-5-4 کشاورزی ………………………………………………………………………………………………..			84
-2-5-4 دامیروری ………………………………………………………………………………………………..			85
-3-5-4 منابی طبیعی ………………………………………………………………………………………………			85
-1-3-5-4 جنگلکاری ………………………………………………………………………………………..			85
-2-3-5-4 وشش گیاهی ………………………………………………………………………………………			85
-3-3-5-4 مراتی ………………………………………………………………………………………………			85
-4-5-4 حومهنشینی و مهاجرت ………………………………………………………………………………….			85
-1-4-5-4 جریانات مهاجرتی ………………………………………………………………………………..			85
-2-4-5-4 و		عیت مسکن ……………………………………………………………………………………	86
-3-4-5-4 اسکان جمعیت …………………………………………………………………………………….			86
-4-4-5-4 روند حومهنشینی در تحوم نظام اسکان …………………………………………………………			86
-5-4-5-4 حاشیهنشینی………………………………………………………………………………………..			87
-5-5-4 شاخصهای اجتماعی توسعه ایدار …………………………………………………………………….			88
-1-5-5-4 جمعیت و توسعه ایدار ……………………………………………………………………………			88
-6-5-4 تحلیل عوامل تأ یرگذار بر ایداری اجتماعی …………………………………………………………..			89
-1-6-5-4 عوامل طبیعی و اقلیمی ……………………………………………………………………………			89
-2-6-5-4 عوامل اجتماعی ـ اداری ـ سیاسی ………………………………………………………………..			89
-3-6-5-4 عوامل اقتصادی …………………………………………………………………………………..			90
-4-6-5-4 عوامل فرهنگی ……………………………………………………………………………………			90
-5-6-5-4 عوامل مدیریتی و برنامهریزی …………………………………………………………………..			91
-6-6-5-4 تحلیل تحوالت نظام اسکان ……………………………………………………………………….			91
-7-5-4 ارزیابی		ایداری زیست محیشی ………………………………………………………………………..	94
-1-7-5-4 فعالیتهای انسانی تأ یرگذار بر ایداری زیست محیشی ………………………………………..			94
-2-7-5-4 منابی آلودهکننده هوا ……………………………………………………………………………….			95
-8-5-4 منابی آلودگی آب …………………………………………………………………………………………			98
-1-8-5-4 در شهرستان کرج …………………………………………………………………………………			99
-1-8-5-4 بهرهبرداری از معادن ………………………………………………………………………….			100
-2-8-5-4 آفتکشها و آلودگی خاک ………………………………………………………………………			100
-3-8-5-4 زبالههای شهری ………………………………………………………………………………..			101
-4-8-5-4 فرسایش خاک …………………………………………………………………………………..			102
-9-5-4 و	عیت منابی اکولوژیکی و عوامل محیشی تا یرگذار بر ایداری زیست محیشی ……………….		102
-1-9-5-4 منابی آب …………………………………………………………………………………………			102
-2-9-5-4 ساخت فیزیوگرافیک ……………………………………………………………………………			103
-3-9-5-4 ساختار زمینشناسی ……………………………………………………………………………			104
-4-9-5-4 منابی ار ی …………………………………………………………………………………….			104
-10-5-4 تحلیل عوامل تأ یرگذار بر ایداری زیستمحیشی ………………………………………………..			105
-1-10-5-4 تبدیل رویشگاههای طبیعی به زمینهای کشاورزی …………………………………………			106
-2-10-5-4		چرای بیرویه احشام ………………………………………………………………………..	106
-3-10-5-4 کاهش تنوع زیستی ……………………………………………………………………………			106
-4-10-5-4 افزایش انواع آلودگیها ……………………………………………………………………….			106
-5-10-5-4 افزایش فرسایش خاک و بیابانزایی …………………………………………………………			106

-6-10-5-4 آلودگی منابی آب ……………………………………………………….			107 ……………………..
-7-10-5-4 تهدید حیاتوحش جانوری و گیاهی …………………………..			107 ……………………………..
-6-4 ارزیابی ایداری اقتصادی ……………………………………………………….			107…………………………..
-1-6-4 عوامل تأ یرگذار بر ایداری اقتصادی ……………………………………………………….			107 ………
-1-1-6-4 کشاورزی و باغداری ……………………………………………………….			107 …………………
-2-1-6-4 صنعت و معدن ……………………………………………………….			108 ………………………..
-2-6-4 شاخصهای اقتصادی توسعه ایدار ……………………………………………………….			108 …………
-1-2-6-4 درصد شاغلین به کل جمعیت ……………………………………………………….			108 …………
-2-2-6-4 درصد کارگاههای صنعتی به شاغلین …………………………..			109 …………………………….
-3-2-6-4 دسترسی بهفرصتهای شغلیو عملکرد خوابگاهی …………………………..			109 ……………
-3-6-4 تحلیل عوامل تأ یرذار بر ایداری اقتصادی …………………………..			109 …………………………….
-1-3-6-4	مکانگزینی فعالیت ها ……………………………………………………….		109 …………………
-2-3-6-4 صنعت …………………………..		……………………………………………………….	110 ……..
-3-3-6-4 ترسیم اعتبارات و وامهای اعشایی ……………………………………………………….			111 ……
-4-3-6-4 عوامل مدیریتی ……………………………………………………….			112 ………………………..
-4-6-4 جمیبندی …………………………..		……………………………………………………….	112 ………….
-7-4 آزمون فر	یه اوم …………………………..	……………………………………………………….	113………
-8-4 آزمون فر	یه دوم …………………………..	……………………………………………………….	114………
-1-8-4 هدفهای استداده ایدار از زمین ……………………………………………………….			114 …………….
-2-8-4 حرکت و تردد		ایدار ……………………………………………………….	114 …………………………
-3-8-4 محیا زیست		ایدار ……………………………………………………….	114 …………………………..
-4-8-4 ایداری اجتماعی ……………………………………………………….			114 ……………………………..
-5-8-4 اقتصاد ایدار …………………………..		……………………………………………………….	115 …….
-9-4 آزمون فر	یه سوم …………………………..	……………………………………………………….	115……..
-1-9-4 راهبردهای زیست محیشی ……………………………………………………….			115 …………………..
-2-9-4 راهبردهای اجتماعی و اقتصادی ……………………………………………………….			115 ……………
-3-9-4 راهبردهای کالبدی ـ فضایی ……………………………………………………….			115 …………………
-4-9-4 راهبردهای حرکتی و زیرساختی ……………………………………………………….			116 ……………
-5-9-4 راهبردهای توسعه مشارکتی ……………………………………………………….			116 ………………..
-6-9-4 راهبردهایمدیریت توسعه……………………………………………………….			116 ………………….
-10-4 راهبردها و سیاستها با تکیه بر تحوالت به منظور دستیابی به توسعه			ایدار در محدوده مورد مشالعه117
-1-10-4 نراط قوت،		عف، فرصتها و تهدیدهای اقتصادی …………………………..	117 ………………….
-1-1-10-4 نراط قوت توسعه اقتصادی ……………………………………………………….			117 …………..
-2-1-10-4 نراط		عف توسعه اقتصادی ……………………………………………………….	118 ………..
-3-1-10-4 فرصتهای توسعه اقتصادی ……………………………………………………….			118 ………..
-4-1-10-4 تهدیدهای توسعه اقتصادی ……………………………………………………….			118 …………..
-2-10-4 نراط قوت،		عف، فرصتها و تهدیدهای اجتماعی …………………………..	119 ………………….
-1-2-10-4 نراط قوت توسعه اجتماعی ……………………………………………………….			119 …………..
-2-2-10-4 نراط		عف توسعه اجتماعی ……………………………………………………….	119 ……….
-3-2-10-4 فرصتهای توسعه اجتماعی ……………………………………………………….			120 ………..
-4-2-10-4 تهدیدهای توسعه اجتماعی ……………………………………………………….			120 …………..
-3-10-4 نراط قوت،		عف فرصتها و تهدیدهای زیست محیشی …………………………..	120 ……………
-1-3-10-4 نراط قوت توسعه زیستمحیشی ……………………………………………………….			120 …….
-2-3-10-4 نراط		عف توسعه زیستمحیشی ……………………………………………………….	120 …..
-3-3-10-4 فرصتهای توسعه زیستمحیشی ……………………………………………………….			121 …..
-4-3-10-4 تهدیدهای توسعه زیست محیشی ……………………………………………………….			121 …….

فصل	نجم : نتیجهگیری و یشنهادات ……………………………………………………….		123……………………..
-1-5	چشمانداز و هدفهای توسعه کرج ………………………………………………………………………….		125
-1-1-5 چشمانداز اجتماعی، اقتصادی و کالبدی ……………………………………………………………..			125
-2-5 هدف محوری توسعه ایدار …………………………..		……………………………………………………..	126
-1-2-5 هدفهای استداده ایدار از زمین ……………………………………………………………………..			126
-2-2-5 هدفهای حرکت و تردد		ایدار ……………………………………………………………………….	127
-3-2-5 هدفهای محیا زیست		ایدار…………………………………………………………………………	127
-4-2-5 هدفهای ایداری اجتماعی …………………………………………………………………………..			127
-5-2-5 هدفهای اقتصادی ایدار …………………………………………………………………………….			127
-6-2-5 راهبردهای توسعه کالن شهر کرج ………………………………………………………………….			127
-7-2-5 راهبردهای زیست محیشی ……………………………………………………………………………			127
-8-2-5 راهبردهای اجتماعی و اقتصادی …………………………………………………………………….			128
-9-2-5 راهبردهای کالبدی ـ فضایی ………………………………………………………………………….			128
-10-2-5 راهبردهای حرکتی و زیرساختی …………………………………………………………………..			128
-11-2-5 راهبردهای توسعه مشارکتی ……………………………………………………………………….			128
-12-2-5 راهبردهای مدیریت توسعه …………………………………………………………………………			129
-3-5 نتیجهگیری …………………………..		………………………………………………………………………..	129
منابی …………………………..	…………………………..	…………………………………………………………	130
………………………………………….. Abstract		……………………………………………………………………….	213

فهرست جداوم

جدوم :1-3 جمعیت و تعداد بلوکهای حوزههای کرج بزرگ در سام ……………………………………………. 1375	55
جدوم :2-3 تغییرات جمعیت کل کشور، استان تهران و منشره مورد مشالعه طی سامهای ……………….. 1345 – 85	58
جدوم :3-3 رشد جمعیت کل کشور، استان تهران و حوزه کرج ـ شهریار طی سامهای …………………… 1345 – 85	58
جدوم :4-3 مرایسه تغییرات جمعیت شهر کرج در محدودههای شمارش شده در سرشماریهای مختلف …………………	59
و جمعیت بازسازی شده در محدوده سام ……………………………………………………………………………. 1380	59
جدوم :5-3 جمعیت شهرکرج بزرگ بر حس جنس و سن در سام ………………………………………………. 1385	60
جدوم :6-3توزیی درصد جمعیت کرج بزرگ در سام 1385 بر حس گروههای بزرگ سنی …………………………..	61
جدوم :7-3 توزیی درصد مهاجران وارد شده به کرج بزرگ طی دهه 1375-85 بر حس جنس و طوم مدت اقامت …	62
جدوم :8-3 و عیت سواد در شهر کرج بزرگ ……………………………………………………………………………	62
جدوم :9-3 جمعیت استان البرز در گزینه مختلف ………………………………………………………………………….	64
جدوم :10-3 توزیی واحدهای فعالیت در نراط شهری و روستایی استان بین بخشهای سه گانه اقتصادی سام …..1381	65
جدوم :11-3 تغییرات تعداد مراکز فعالیت در شهرستانهای کرج و شهریار، مالرد و قدس در سام 1381 نسبت به
…………………………………………………………………………………………………………………. 1373	66
جدوم :12-3تحوالت ترکی اقتصادی جمعیت شهر کرج در سامهای 1355ـ 1365ـ …………………1385 -1375	68

جدوم :13-3 توزیی واحدهای فعالیت در مناطق 9 گانه شهر کرج به تدکیک گروههای عمده در بخشهای سه گانه در سام

……………………………………………………………………………………………………………….. 1381		70..
جدوم :14-3 کاربری عمومی زمین در شهر کرج او ی موجودد………………………………………………………..		71
جدوم :15-3 کاربری و ی موجود زمین به تدکیک سشوح خالص شهری و ناخالص فراشهری در شهر کرج …………		75
جدوم1-4	: شهرستان کرج به تدکیک بخش و دهستان سام ……………………………………………………….. 1375	81
جدوم2-4	: ترسیمات کشوری شهرستان کرج در سام …………………………………………………………….. 1388	82
جدوم:3-4 جمعیت شهری و روستایی در شهرستان کرج ………………………………………………………………….		83
جدوم:4-4 میزان رشد ساالنه جمعیت در شهرستانهای کرج و شهریار در فاصله سامهای 1345 ـ ……………1375		88
جدوم5-4	: روند ارزیابی و عیت ایداری زیست محیشی توسعه بند ا3-5د …………………………………………….	92

جدوم:6-4 نراط قوت و عف و تهدیدها و فرصتهای توسعه به تدکیک در حوزههای تصمیمگیری با تکیه بر تحوالت

توسعه به منظور ارائه راهبرد ……………………………………………………………………………………..

121

فهرست نقشه ها

نرشه :1-3 موقعیت جغرافیایی شهر کرج ……………………………………………		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
نرشه :2-3 تو وگرافی استان البرز …………………………………………………...		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :4-3 خشوط زلزله استان البرز ………………………………………………...		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :3-3 خشوط گسلهای محدوده مورد مشالعه ……………………………………………………….		47…………………
نرشه :5-3 ایستگاههایهواشناسیحوزه کرج ـ شهریار …………………………….		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :6-3 ترسیمبندی آب و هوایی استان البرز……………………………………….		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :7-3 هنهبندی اقلیم استان البرز ………………………………………………...		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :7-3 هنهبندی اقلیم استان البرز ………………………………………………...		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :8-3 هنهبندی ارا	ی از جهت دسترسی به منابی آب ………………………...	ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :9-3 منابی آبهای طبیعی و زیرزمینی ………………………………………..		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :10-3 تناس ارا	ی …………………………………………………………..	ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :11-3 وشش گیاهی …………………………………………………………….		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :12-3 صنایی و شی	ارا ی …………………………………………………..	ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :13-3 تراکم خالص ……………………………………………………………..		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :14-3 تراکم خالص ……………………………………………………………..		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :15-3 کاربری و	ی موجود کرج ……………………………………………..	ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :16-3 ساختار شبکه ارتباطی یشنهادی آتی …………………………………...		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :1-4 دورهبندی تاریخی گسترش شهر کرج …………………………………….		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :2-4 ترسیمات سیاسی ……………………………………………………….		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه :3 -4 قابلیت ارا ی …………………………………………………………..		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه : 4-4 هنههای در معرض فرسایش آبی ………………………………………..		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه : 5-4 موقعیت معادن و محدودههای معدنی …………………………………….		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
نرشه : 6-4 مناطق حساس زیست محیشی ………………………………………...		ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

چکیده

با اشاعه خودآگاهی زیستمحیشی در آغاز هزاره سوم، نگهداری و مدیریت فرایندهای اکولوژیک یا سیستمهای شتیبان حیات برای همه جوامی امری سرنوشتساز است و امروزه نیز مدهوم توسعه از مدهوم ایداری جدایی ندارد.در روند توسعه انسانی مناطق توجه به ایداری حوزهها الزمه رسیدن به توسعه ایدار است.عدم توجه به دغدغههای زیستمحیشی روند توسعه را حتی با وجود دستیابی به اهداف اقتصادی در

نهایت با نا ایداری جوامی مواجه میکند خا سیر زمانی مدهوم توسعه و	ایداری که در حریرت سیر تحوم
تاریخی مدهوم توسعه و توسعه ایدار است؛ چارچوب نظری توسعه و	ایداری شامل مکات فکری عمده

این تدکر، رویکردها، دیدگاهها و گدتمانها، مداهیم، دغدغهها و تعاریف مختلف مشرح و همچنین چارچوب تجربی که شامل نتایج آخرین اجالس جهانی توسعه ایدار، تاریخچه فعالیتهای زیستمحیشی در ایران و ابزار تکنیکی مورد استداده در توسعه ایدار از قبیل مدمها، شاخصها و تجربه کشورهای مختلف در استداده از شاخصها است که در این شوهش مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

در این تحریق سعی بر بررسی و تحلیل در یک نگاه کلی نگر بر مبانی مربوط به محیا زیست در قال توسعه ایدار شده است.در شروع شوهش با بیان اهمیت مو وع تحریق و فر یات و سواالت یش مردمهایی جهت رسیدن به مسائل اساسی در فصوم بعدی رساله شده است.در ادامه با درنظر گرفتن مسائل اساسی تا یرگذار بر محیا زیست کرج فاکتورهای تغییردهنده اصوم توسعه ایدار تحلیل گردیده است.در انتها در یک جمیبندی سیستماتیک با ارائه راهبردها و اس به سواالت اساسی تحریق به یک نتیجهگیری قابل قبوم جهت تکمیل شوهش در نظر گرفته شده است.

فصل اوم :

-1-1مقدمه

با توجه به برداشتهای متداوتی که از مدهوم و محتوای محیا زیست وجود دارد، رورت ایجاب مینماید تا مروری اجمالی در زمینه اهداف کلی حداظت محیا زیست و سیس اهداف آن در چارچوب مشالعات محدوده مورد مشالعه صورت ذیرد.در عین حام، بررسی اجمالی نکته اخیر روشن خواهد ساخت که هدف حداظت محیا زیست تنها حداظت از طبیعت و حیات وحش نبوده و به تبی آن هدف توسعه زیست محیشی یا توسعه ایدار نیز به هیچ وجه به مروله ساماندهی طبیعت محدود نمیشود.

در مریاس کالن و در مدهوم عام، هدف توسعه زیست محیشی را میتوان در بهسازی و سازماندهی سرزمین به منظور فراهم ساختن بستر و فضای مناس جهت شکوفایی استعدادهای معنوی و مادی

جامعه قرار دارد.
با توجه به تاکید	شوهش، مجموعه شهری بر مدهوم توسعه ایدار و مبهم باقی ماندن این مدهوم در
چارچوب مشال	یش گدته، در وهله نخست تبیین مدهوم توسعه ایدار به طور اعم و سیس بررسی

قابلیت آن در نا ایداری زیستمحیشی شهر کرج در روند تحریق قرار میگیرد. در حریرت یکی از اهداف توسعه ایدار نیز ـ همانند اهداف ذکر شده در مجموعه شهری تأ یرات عوامل وابسته و مسترل است؛ در این زمینه باید میان دو مدهوموابستگی از یک سو و تعامل از سوی دیگر تفاوت قایل شد.بر این مبنا، توسعه ایدار نه در ی قشی روابا، که عمدتاً در صدد قشی وابستگیها است تا از هر سو نوع روابا به بهترین شکل ممکن در یک تکامل حریری به ایدهآمترین حالت برساند.

بخشی از این امکانات و محدودیتها به قابلیت های اکولوژیک فضای مو وع برنامهریزی بستگی مییابد؛ چگونگی شرایا اقلیمی، میزان دسترسی به منابی آب، کیدیت منابی موجود خاک و بسیاری دیگر از این قبیل و مهمتر از همه، بررسی جملگی این عوامل در قال یک سیستم اکولوژیک به نحوی که به هنگام برنامهریزی مشخص شود، از کدامین منبی، میتوان به چه میزانی برداشت نمود، بدون

آنکه به سایر منابی آسی غیر قابل جبران وارد آید ؟

در مرحله بعدی مو وع کیدیت محیا زیست مورد بررسی قرار میگیرد ؛ این بررسی باید نشان دهد

:

• کیدیت محیا زیست در و عیت موجود چگونه است؟

• کدامین عوامل کیدیت محیا زیست را تهدید مینمایند؟

• چگونه میتوان به بهکرد کیدیت محیا زیست کمک نمود؟

• چه روش هایی برای کاهش عوامل تهدید کننده محیا زیست وجود دارد؟

• چگونه میتوان از افت کیدیت محیا زیست در آینده و بروز عوامل تهدید کننده جدید جلوگیری

به عمل آورد ؟

بدین ترتی در چارچوب مشالعات شوهش در محدوده مورد مشالعه اوالً آنچه که تحت عنوان مشالعات محیا زیست صورت میگیرد، تنها به عنوان زیر مجموعهای از مشالعاتی وسیعتر قابل ادراک است و انیاً مشالعات محیا زیست باید در ارتباط با ایجاد ایداری و نا ایداری محیشی در محدوده مورد مشالعه مورد بررسی قرار میگیرد. زیرا منابی اکولوژیک و کیدیت محیا زیست در و عیت موجود است که در نهایت چارچوب برنامهریزی زیستمحیشی در هنه توسعه محدوده مشخص مینماید.

-2-1بیان مسئله

طی چنددهه گذشته تحوالت منشره شهر تهران به عنوان ایتخت ایران تابی روندها وجریانها مختلف در سشح جهانی، ملی و منشرهای ساخته است.محدوده مورد مشالعه یعنی شهرستان کرج بدالیلی مانند نزدیکی

به تهران و تعامل شدید با	آن بیش از یش تابی این تحوالت	بوده	است .رهگیر این	تحوالت به
منظوراگاهی از سمت وسو	رشد توسعهایست که در محدوده مورد مشالعه اتداق افتاده و درک			ایدار بودن
یا نبودن آنهاست تا ماحصل این آگاهی باعث توقف روندها نا ایدار			و اصالح وبازگشت آنها در مسیر
ایدار گردد و از آسیبها	غیر قابل جبران در منشره جلوگیر	شود. در حریرت آنچه واقعیت محدوده

مورد مشالعه را مشخص و محرق میسازد نوع تأ یر ذیری از نیروی انسانی و عوامل تأ یرگذار محدوده خارج آن است که مسیر تحریق را بر آن میدارد که به کشف و تحلیل این مشکالت رداخته و نتایج حاصله را با واقعیت حا ر به قیاس بگذارد.

در این تحریق کوشش شده است با شناخت و تسلا بر مداهیم، نظریهها و تکنیکهای مشرح در ارادایم توسعه ایدار نحوه برخورد با مساله و درک عوامل و شاخصهای معرف نا ایداری با توجه به محدودیتهای موجود در منابی اطالعاتی و کوتاهی سازمانهایی که وظیده تولید اطالعات را برعهده دارند

تصویر درستی از و	عیت	ایداری محدوده ارائه گردد.رهیافت توسعه ایدار در حام حا ر به عنوان یک
ارادایم جهانی و الگو	قال	توسعه مورد توجه خاص کشورها توسعه یافته و در حام توسعه است.در

این رهیافت دستیابی به توسعه حداظت از محیازیست به عنوان جزء الیندک توسعه تلری شده ااصل4 اعالمیه ریود و توسعه ایدار توسعهایست که نیازها جامعه حا ر را برطرف میسازد، بدون آنکه قدرت نسلها آینده را برا برطرف کردن نیازهایشان مورد معامله قراردهد ااصل 21د.

-3-1اهمیت موضوع تحقیق

ی نوشته‌ها